Soort van de maand

Februari: Daslook - Allium ursinum

Het is een wettelijk beschermde plant uit de narcisfamilie en een vrij algemene soort in Nederland. We hebben ook in Hoogeveen een aantal plekken waar deze plant groeit en wat is het leuk om straks in het vroege voorjaar op zoek te gaan naar dit plantje met de prachtige witte bloempjes. Je kunt het eigenlijk niet missen. Daslook staat er nooit alleen en het ruikt in de omgeving ook sterk naar ui. Het geeft het ook wel aan in de naam, look. Knoflook, kraailook, berglook, etc, het zijn allemaal planten uit de narcisfamilie met wereldwijd bijna 700 soorten. De sterke uiengeur is karakteristiek voor het hele geslacht. 

De bladeren worden 3 tot 5 centimeter breed en ze zitten met een ondergrondse draaiing in de steel aan de bol zodat je eigenlijk de onderkant van het blad ziet.  In april, mei bloeit daslook met mooie witte bloemen die druk worden bezocht door bijen en insecten. Zij zorgen ook voor de bestuiving. Bij uien zit ondergronds de bol en dat is gelijk ook al het samenstel van blad en bloeiwijze. Het is te vergelijken met de opbouw van een ui, we spreken wel van rokken in de bol.

De plant wordt 20 tot 40 centimeter hoog en kan zo’n 6 jaar oud worden. 
Op de foto is goed te zien dat de bloem bestaat uit 6 witte bloemdekbladen en in losse bolvormige schermen zijn gegroepeerd. De zaden zijn zwartbruin en ze vermeerderen zich ook vooral via zaadverspreiding. 

IVN Hoogeveen Bart Pijper daslookWat zo bijzonder is aan daslook is het gebruik ervan in de keuken. Het blad kun je fijnsnijden en rauw gebruiken in de keuken. Een gekneusd blaadje is heerlijk op een broodje kaas. Het kan in soepen en salades worden gebruikt maar er wordt ook kaas gemaakt met daslook. Het blad kun je wel even verhitten maar met langer koken verliest het al snel de geur. Daslook is rijk aan vitale stoffen zoals ijzer en magnesium. Om te proberen, maak eens een daslook pesto of een kruidenboter met daslook.
Omdat het een beschermde soort is in Nederland is wildplukken geen optie. Maar via een tuincentrum of online zijn daslookzaden te bestellen om zo in eigen tuin op te kweken. Misschien is dat wel net zo veilig als langs een paadje een blaadje plukken.

Tekst: Grietje Loof
Foto's: Bart Pijper

Januari: Kramsvogel - Turdus pilaris

Het jaar 2021 was een mastjaar voor wat betreft besdragende struiken. Mast is een overdaad aan voedsel, in dit geval bessen. Nu, in januari, zijn de lijsterbesstruiken in natuurgebieden vrijwel allemaal leeggegeten door merels en zanglijsters. Maar meidoorn, vuilboom (sporkehout) en in de bebouwde kom liguster, klimop, cotoneaster en vuurdoorn dragen nog volop bessen. Voer voor de vluchten kramsvogels en koperwieken. Deze lijsterachtigen komen tegen de winter uit Scandinavië, Polen en Rusland bij ons overwinteren. Meestal zijn de vluchten gemengd: kramsvogels en koperwieken. De kramsvogel is de grootste lijsterachtige, naast de grote lijster die naar het zuiden is vertrokken en pas eind januari terugkeert.
In de bossen aan de Wijken van Eleveld en in het Kremboongbos valt me op dat vluchten kramsvogels worden begeleid door een sperwer. Tegen de avond probeert deze roofvogel een kramsvogel die los van de groep is geraakt, te grijpen. Ook een sperwer moet immers met volle krop en maag de lange winternacht in.  
In het park achter het raadhuis van onze Slowaakse partnerstad Martin vond ik het nest van een kramsvogel. Lijkt sprekend op het nest van een merel, alleen een kramsvogelnest is groter. De voerende vogels vlogen af en aan met dikke wormen.
Slowaakse vriend L’udo Remeník stuurde een foto van een kramsvogel in een meidoorn. 
Naast de sloot van kaasfabriek van DOC op industriegebied Buitenvaart vond ik een eenzame kramsvogel onder een pitruspol in de sneeuw. Vermoedelijk was hij daar weggekropen omdat hij niet al te fit was. 

IVN Hoogeveen kramsvogel
Let deze maand op foeragerend kramsvogels en koperwieken op weilanden en stoppelvelden van maïs. Het geluid tjak-tjak-tjak komt van kramsvogels. Ben je in de auto, dan zijn foeragerende kramsvogels dicht te naderen en kun je gemakkelijk een foto maken.

IVN Hoogeveen kramsvogel

IVN Hoogeveen koperwiekTekst: Hero Moorlag
Header foto: Kramsvogel op meidoorn in Slowakije. L’udo Remeník
 
Foto 2: Kramsvogel in de sneeuw, Buitenvaart. Hero Moorlag
Foto 3: Foeragerende kramsvogel op weiland bij Hoogeveen. Hero Moorlag
Foto 4: Koperwiek op duindoorn bij Lauwersoog. Hero Moorlag

 

2021  
December Beuk; Fagus sylvatica
November

Dikrandtonderzwam; Ganoderma australe

Oktober Steenmarter; Martes foina
September

Bosmestkever/voorjaarsmestkever; Trypocopris vernalis

Augustus

Vossenstaart en Timoteegras; Alopecurus en Phleum pratense

Juli IJsvogel; Alcedo atthis
Juni Gewone pad; Bufo bufo
Mei Dagpauwoog; Aglais io
April Hondsdraf; Glechoma hederacea
Maart Adder; Vipera berus
Februari Edelhert; Cervus elaphus
Januari

Sporkehout; Rhamnus Frangula

2020  
December Grove den; Pinus sylvestris
November Klimop; Hedera
Oktober Reuzenbovist; Langermannia gigantea
September Bandheidelibel; Sympetrum pedomantanum
Augustus (witte) Paardenkastanje; Aesculus hippocastanum
Juli Sint-jacobsvlinder; Tyria jacobaeae
Juni Bruine kikker; Rana temporaria
Mei Gewone veldbies; Luzula campestris
April Citroenvlinder; Gonepteryx rhamni
Maart Das; Meles meles
Februari Gewoon speenkruid; Ficaria verna verna
Januari Kruipers en Klevers
2019  

December

Eik; Quercus
November  Grauwe gans; Anser anser
Oktober Gele ringboleet; Suillus grevillei

September

Regenworm; Lumbricidae
Augustus Eekhoorn; Sciurius vulgaris
Juli Heidelibel; Sympetrum
Juni Schaatsenrijder; Gerris lacustris
Mei Grote brandnetel; Urtica dioica
April Oranjetipje; Anthocharis cardamines
Maart Ringslang; Natrix natrix
Februari Gaai; Garrulus glandarius
Januari Pestvogel; Bombycilla garrulus
2018  
December

Ree, Capreolus capreolus

November Egel, Erinaceus europaeus
Oktober Zwerminktzwam, Coprinellus disseminatus
September Pissebed, Isopoda
Augustus Dwergvleermuis, Pipistrellus pipistrellus
Juli Grote keizerlibel, Anax imperator
Juni Schrijvertje, Cyrinus natator