Verslag van het Natuurcafe over paddenstoelen

De fascinerende wereld van de paddenstoel: een inspirerend Natuurcafé in de Turmac Cultuurfabriek

Op donderdag 1 oktober was er in de Turmac Cultuurfabriek te Zevenaar een nieuwe editie van het Natuurcafé, georganiseerd door Werkgroep de Liemers. Het centrale onderwerp van de avond liet zich al raden door het seizoen: de paddenstoel, het mysterieuze natuurverschijnsel dat met name in het najaar overal de kop opsteekt.

Na een warm en kort voorwoord van Jozef Middendorp mochten de aanwezigen eerst zelf creatief aan de slag. Iedereen kreeg de kans om een eigen paddenstoelcreatie op papier te zetten, wat zorgde voor een enthousiaste en ongedwongen sfeer in de zaal.

Vervolgens nam Colette Benschop het woord. Aan de hand van een PowerPoint presentatie vol prachtige foto’s nam zij het publiek mee in een fascinerende ondergrondse en bovengrondse wereld. Ze legde uit welke verschillende typen paddenstoelen er in onze natuur leven. Sommige soorten leven parasitair ten koste van hun gastheer, terwijl andere juist in perfecte symbiose met hun omgeving opgroeien. Denk hierbij aan de vliegenzwam die samenwerkt met de berk, of de eikenboom die een hecht verbond vormt met het eekhoorntjesbrood. Dit ondergrondse schimmelnetwerk, het mycelium, is een cruciale bron van com-municatie en voedingsstoffen voor bomen. Daarnaast vervullen paddenstoelen een onmisbare rol als opruimers van de natuur; soorten zoals elfenbankjes en oesterzwammen breken dood hout af en maken zo plaats voor nieuw leven. De interactieve sfeer werd voor en tijdens de pauze nog eens extra aangewakkerd met een uitdagende miniquiz over padden-stoelenkennis.

Na de pauze was het de beurt aan Mirjam Grob en Martien Reijers van boerderij De Middelwaard uit Loo. Zij gaven een boeiende lezing over het opkweken van biologische oesterzwammen (https://youtu.be/WrmW0m-VRlY).

Wat hun bedrijf zo uniek maakt, is dat zij in tegenstelling tot de meeste kwekers hun substraat (de voedingsbodem) volledig zelf maken. De basis hiervoor bestaat uit biologisch hooi, stro of luzerne, rechtstreeks afkomstig van hun eigen gemengde landbouwbedrijf in de uiterwaarden. Dit stro en hooi wordt fijngehakseld, gepasteuriseerd en vervolgens geënt met de oester-zwammen. Na een doorgroeifase in speciale geperforeerde zakken verschijnen na enkele weken de eerste volgroeide oester-zwammen. Het restmateriaal van de oogst gaat niet verloren: samen met de koeienmest wordt dit naderhand weer uitgereden over het land. Zo dient het als een rijke, natuurlijke voedingsbodem voor de volgende cyclus. Een prachtig en inspirerend voorbeeld van hoe je op een volledig natuurlijke en circulaire wijze hoogwaardige voedingsproducten kunt produceren.

Als mooie afronding van de avond was een prachtig natuurverhaal van Els Baars over “opgeruimd staat netjes”, over Froutje Stoel.

In het verleden zijn diverse beschavingen, zoals die op de Paaseilanden, ten onder gegaan door het uitputten van hun natuur-lijke omgeving. De bloei van de scheepsbouw en de strijd om de macht op zee in de Gouden Eeuw zorgden voor grootschalige ontbossing in de Lage Landen, Ierland en delen van Engeland.

Paddenstoelen vormen een aparte groep (geen plant of dier) en hebben geen bladgroen. Ze leven van levend of dood mate-riaal, soms in symbiose of als parasiet. De zichtbare paddenstoel is slechts het vruchtlichaam met sporen, dat voortkomt uit een ondergronds netwerk van draden

Ook werd er nog kort wat voorbeelden gegeven wat je verder kunt doen met de schimmels en bijbehorende bacteriën. Zoals het fermenteren van kool tot zuurkool of het brouwen van bier. Zo kun je thuis heel eenvoudig oesterzwammen kweken in een emmertje met koffiedik. Zelfs na de dood biedt het mycelium een duurzaam alternatief: wie wil, kan tegenwoordig worden begraven in een mycelium kist op een natuurbegraafplaats, waardoor je lichaam op een natuurlijke manier wordt teruggegeven aan de aarde.

Het was een zeer geslaagde en leerzame avond die liet zien dat paddenstoelen veel meer zijn dan alleen een herfstachtig decor. Wie na deze avond gegrepen is door het paddenstoelenvirus en nog meer wil leren, kan terecht op de website van de Nederlandse Mycologische Vereniging.

Jan Hulkenberg