Een kleine uitvinder op bezoek
Voor het Natuurmoment van deze maand hoefde ik de deur niet uit. Op de salontafel zat een klein insect. Grote ogen, een schild, bruin en slechts een paar millimeter lang. Een wants? Een kever? ObsIdentify gaf duidelijkheid: een klimopkevercicade – 100%. Het bleek een kleine bezoeker met een groot verhaal.
Wie is de uitvinder van het tandwiel? Nee, niet een mens. Het zou zomaar de klimopkevercicade kunnen zijn. In ieder geval is van dit insect het gebruik van tandwieltjes als eerste beschreven. En deze insecten zijn al veel langer op aarde dan mensen. De jonge klimopkevercicaden (de nimfen) staan, net als onze baby’s, nog een beetje onvast op de benen. Om ze wel rechtuit te kunnen laten springen, worden de achterpoten van de nimfen door een tandwielconstructie aan elkaar gekoppeld. Als ze volwassen zijn verdwijnen de tandwieltjes – dan moeten ze op eigen benen staan en hebben ze deze niet meer nodig.
• Klimopkevercicade: grote ogen, bruinig schild en nog geen centimeter lang. (Foto: Saxifraga – Rutger Barendse)
En wie heeft de luier uitgevonden? Ja, ook die gebruikt dit insect al veel langer dan de mens. Klimopkevercicaden voeden zich met plantensappen. De klimop is een van de favoriete planten, vandaar de naam. Omdat plantensappen veel suiker bevat, poepen de nimfen het teveel hieraan uit. Want, net als bij mensen geldt: teveel suiker is niet goed voor je. Omdat suiker plakkerig is blijft dit bij de nimfen makkelijk aan hun achterste hangen. Nu zijn schimmels dol op suiker, en om schimmelinfecties te voorkomen heeft de klimopkevercicade een soort luier ontwikkeld. Aan de achterkant scheiden ze een soort was uit, waar de suiker zich aan hecht. Door de brosse structuur breekt dit regelmatig af. En zo houden de baby-klimopkevercicaden hun bips schoon.
• Een nimf van de klimopkevercicade. Het staartje is de ‘luier’. (Foto: Sheila van der Vleuten)
Zoals meer cicaden maakt ook de klimopkevercicade geluid. Het lijkt op zacht tromgeroffel. Zowel de mannelijke als de vrouwelijke slaan op de trom. Ik heb het zelf niet gehoord, het schijnt ook bijna onhoorbaar zacht te zijn. Maar… heb je klimop in de tuin en mocht je ’s nachts door het open slaapkamerraam een zacht tromgeroffel horen…
Peter
In deze rubriek deelt Peter Polter maandelijks een natuurmoment met onze lezers. Hij is Natuurgids bij IVN-afdeling De Oude IJsselstreek.
