De kracht van heermoes

Als we het tegenkomen, sta ik tijdens een publiekswandeling graag even stil bij heermoes. “Wie kent deze plant”, is dan mijn vraag. “Je wilt het niet in de tuin hebben”, is meestal een van de reacties. En dan begin ik mijn praatje over de kracht van heermoes – en hoe bijzonder ik de plant zelf vind.

Heermoes is een oude plant. Zelfs één van de oudste plantensoorten op aarde. Het behoort tot de groep planten die de aarde domineerden toen de dinosauriërs hier rondliepen. Wordt heermoes nog geen meter hoog, zijn familieleden schoten in die tijd tot tientallen meters hoog uit de grond; letterlijk bomen van kerels waren de voorvaderen van heermoes dus. En we zijn nog steeds niet van ze af: hun restanten hebben zich omgevormd tot de steenkoollagen. (Hoewel we natuurlijk ‘ons best’ doen alle fossiele brandstoffen ‘op te ruimen’, maar dat is een ander verhaal.)

• In het voorjaar, rond deze tijd, verschijnen eerst de sporendragers. (Foto: Saxifraga – Ed Stikvoort)

Overlever

De tijd van de dinosauriërs én de oerbossen van de familie Heermoes ligt een paar honderd miljoen jaren achter ons. Dat is ongeveer tien keer zoveel als de tijd dat wij mensen op aarde zijn. Als ouderdom wijsheid zou betekenen, zouden we dus nog veel van deze oude planten kunnen leren. Hoe dan ook, heermoes moet als overlever wel een krachtige plant zijn.

En dat laatste is nou precies de reden dan sommige mensen deze plant niet in hun tuin willen. Heermoes vermeerdert zich via wortelstokken – en deze kunnen meters diep liggen. In potentie een flinke woekeraar dus. Bovendien kan – net als bijvoorbeeld bij zevenblad – uit een klein stukje achtergebleven wortel een compleet nieuwe plant groeien.

Mineralen en kiezelzuur

Maar die diepliggende wortels staan ook voor nog een andere kracht van heermoes. Ze halen mineralen en kiezelzuur diep uit de bodem, uit lagen waar andere planten niet komen. Wil je heermoes in toom houden door de plant uit te putten via plukken, laat de restanten (niet de wortels) dan dus liggen. Ze zitten vol mineralen uit de diepe bodem, waar andere planten van kunnen profiteren. Op de website van Intratuin is bijvoorbeeld niet voor niets te lezen dat heermoes een prima materiaal is voor mulchen.

Het zal de plantengroei op die plekken stimuleren. En hiermee heermoes verdringen. Het houdt namelijk niet van dichte beplanting, noch van schaduw. Als heermoes zijn taak heeft volbracht, verdwijnt het dus vanzelf zou je kunnen zeggen.

• De ‘spruiten’ komen later in het voorjaar tevoorschijn. Ze zetten zonlicht om in energie, dat deels naar de wortelstokken wordt getransporteerd als reservevoedsel voor het volgende jaar. (Foto: Saxifraga – Ed Stikvoort)

Begrip en respect

En een laatste kracht van heermoes vind ik dat een gesprek erover tijdens een excursie, toch altijd ook iets meer begrip en respect oplevert voor planten die soms vooral als “vervelend onkruid” worden gezien.

Peter

In deze rubriek deelt Peter Polter maandelijks een natuurmoment met onze lezers.