Valkenswaard-Waalre
Biodiversiteit
zondag21jun2020

Klein beginnen

Klein beginnen om groot te groeien. Dat is ieder jaar in de voorjaarsmaanden weer het geval wanneer we om ons heen kijken en dagelijks de groei en verandering zien in alles wat leeft. Zo komen er in iedere tuin of park en langs de weg in de nog ongemaaide berm planten tot ontwikkeling. In vele vormen is het kleine begin al waar te nemen. Het zal volgens een vaste lijn gaan uitgroeien tot een volwassen plant. Daarbij zijn een aantal duidelijke patronen te herkennen van groepen en families. Systematiek is al eeuwen lang onderkend en vastgelegd. En veranderd, aangevuld en bijgeschaafd al naar de mogelijkheden van onderzoek vorderden. Ook nu nog vinden daarin grote wijzigingen en aanvullingen plaats. Neem maar het DNA onderzoek. Vandaar dan ook dat het onderbrengen in een systeem met daarbij de naamgeving steeds bijgesteld moet worden.

De argeloze liefhebber van het natuurlijk leven heeft met dat alles niet zoveel te maken. Gewoon kijken wat er gebeurt. Waarnemen en overdenken. En zelfs eventuele opvallende gebeurtenissen via een waarnemingssysteem online melden aan een passende organisatie. Vastleggen en doorgeven van wat er is opgevallen kan tegenwoordig met behulp van de bijna altijd aanwezige mobiele telefoon.

ontwikkeling toortsToorts, ontwikkeling van rozet tot bloeiende plant

Maar ook zonder dat kan het interessant zijn om aan bepaalde verschijnselen zo nu en dan eens extra aandacht te geven. Zo kwam het er dus van dat bij de allereerste al flink uitgestelde maaibeurt van een tuingrasveld enkele afwijkende groeisels opvielen tussen de nog schaarse grashalmen. Uitsparen was het gevolg en ter verdere attentie de plantenrozetten waarmerken met een stokje. Het begin van de planten bestond toen uit een liggende krans van meestal langwerpige bladeren in licht of donkerder groen, al dan niet met een viltig of glad oppervlak. De kern van de groeiende plant bestond uit naar het centrum toe steeds kleinere blaadjes. Een stengel was nog niet te zien. Die kwam echter na verloop van tijd bij het omhoog komen van de groeiende plant wel tevoorschijn. Meestal met hier en daar blad en eventueel vertakkingen. Knoppen in aanleg en opvolgende stadia van ontwikkeling maakten nu wel duidelijker welke plantensoorten het waren. Voordien bleef dat vaak nog moeilijk. Teunisbloem, Toorts en Vingerhoedskruid was duidelijk herkenbaar. De rest bleef moeilijk, zo nog zonder bloem.

Behalve de hier nu genoemde soorten blijken er nog vele andere planten te zijn die ongeveer dezelfde ontwikkel-cyclus doormaken. Alle vanuit een lage op de grond gevormde krans van eerste bladeren. Neem maar Havikskruid, Paardenbloem en Madelief. Vanuit een al bestaand wortelsysteem waarmee voeding en water aangevoerd worden. Aangelegd in het voorgaande jaar en meest onzichtbaar voordien. Klein begonnen uit zaad of uit meerjarige worteldelen om groot te groeien. Ineens komen ze in het najaar al als groene rozet boven het aardoppervlak uit. Om zo in het volgende seizoen een voorsprong te hebben en daarmee tijd om alle stadia door te maken.

Zo is er voortdurend wel wat aan veranderingen te zien maar soms is het wel lang wachten.

Jan van Twisk,
Waalre, 20-6-2020

Meer foto's
Meer natuurweetjes