Valkenswaard-Waalre
Biodiversiteit
donderdag11okt2018

Herfstgroei

We zijn gewend om de herfst te zien als het jaargetijde waarin alles afsterft of sterft. Dat is ongetwijfeld de waarheid voor een heleboel van de organismen in de plantenwereld. Toch is het niet voor alle plantensoorten geldig. Er zijn immers diverse andere mogelijkheden te onderscheiden. Zo komen er plantensoorten juist in dit jaargetijde tot groei en bloei. Neem bijvoorbeeld de herfsttijloos die dan prachtige bloemen presenteert. Maar er is ook de winterjasmijn die fraaie gele bloemen tot ontwikkeling brengt in koude tijden. Ook zijn er verschillende prunussoorten die zowel in het voorjaar en het najaar bloemen dragen. Allemaal planten die blijkbaar ook in koudere jaargetijden het nuttig vinden om in bloei te geraken met de verwachting dat er vruchten gevormd kunnen worden.

kleine veldkersEen heel andere categorie planten wordt gevormd door de soorten - winterannuellen - die in het najaar al hun zaden laten ontkiemen en zo jonge planten gaan vormen die kunnen overwinteren. Die hebben dan het voordeel dat ze in het vroege voorjaar al duidelijk op weg zijn om verder uit te groeien. Ze zullen de eerste zijn die dan in bloei kunnen komen om vervolgens al in het late voorjaar of voorzomer te sterven na zaadvorming. Het zijn dus wel eenjarigen wat hun levensduur betreft. De kleine veldkers is daar een bekend voorbeeld van. Dat in tegenstelling tot de talloze andere eenjarigen zoals de vroegeling die meestal pas in de lente ontkiemen en ook vrij vroeg bloeien maar dan afsterven. Anderzijds zijn er natuurlijk veel soorten die vroeg bloeien en in najaars- en winterrust overgaan. Zo is de bosanemoon een meerjarige overblijver.

kiemplantenNu is het opvallend dat er mogelijk als gevolg van de lange hete droge zomer dit najaar planten blijken te zijn die nu er wat regen is gevallen tot overdadige ontkieming komen. Er ligt dus nog een grote voorraad zaden in de bodem gereed om tot activiteit over te gaan. Nu alvast ontkiemen en als jonge plant de winter ingaan en overleven. Het is te proberen. Ook andere jaren zijn ze er soorten die dat doen, maar het lijken er nu wel extra veel te zijn.

Uitzoeken welke soorten hier aan meedoen is moeilijk zo lang ze zich niet verder ontplooid hebben. Dat blijkt een aparte tak van wetenschap te zijn want voor determinatie wordt vaak meer plant vereist. In ieder geval biedt het uitzonderlijke jaar ook zo nog ongewone extra verschijnselen in de natuur om ons heen.

Jan van Twisk,
Waalre, 10-10-2018

Meer foto's