Valkenswaard-Waalre
Bomen & Struiken
dinsdag02jan2018

Doorsnee boomstam

Het was puur een toevalstreffer dat er enkele maanden geleden door een familielid een zwaar blok hout in mijn tuin gedeponeerd werd. Goed voor allerlei doeleinden werd erbij gezegd. Er was in zijn tuin een oude eik omgezaagd die moest en mocht wijken. De forse houtblokken werden uitgedeeld onder bekenden en gegadigden. Zodoende.

eik doorsnede totaalJa, wat doe je ermee? Opvallend was dat op de gave zaagsnede een duidelijke tekening te zien was. Toen er een regenbui overheen gegaan was bleek de tekening nog duidelijker geworden. De doorsnee liet de jaarringen mooi zien. Ieder jaar een laagje inlands eikenhout erbij. Het leek zelfs alsof er twee ineen gegroeide stammen waren maar bij inspectie van de onderzijde van het blok was daar niets van te zien. De conclusie moest dus zijn dat de kleinere kern van een robuuste zijtak kwam.

Het grotere beige binnengedeelte van de doorsnee is gevormd door het oudste hout waar geen watercirculatie meer in plaatsvond. Het kernhout dus. De gele dunnere laag daarbuiten is het spint en daarin vindt de opwaartse sapstroom van water met voedingsstoffen plaats. Het kernhout waarin afvalstoffen werden opgeslagen dient enkel nog als steun van de boom. Op den duur kan het afsterven en uiteenvallen waardoor de stam uitgehold kan worden.

De dunnere levende laag wordt door een dunne lichtbruine cambiumlaag gevormd. Dat cambium is in staat om naar binnen toe jaarlijks een nieuwe meerlagen-ring houtcellen te vormen en naar buiten een enkele laag bastcellen. Die vrij lange buisvormige houtcellen vormen samen in de lengte de houtvaten voor de opwaartse waterleiding. De sponzige bastcellen dienen voor neerwaartse afvoer van in het blad gevormde suikers naar het wortelstelsel voor voeding en winteropslag.

Afhankelijk van weersomstandigheden worden er in het voorjaar meestal grotere houtcellen gevormd dan later in de zomer. Die eerste lagen zijn daardoor lichter van kleur en grover dan de latere. Dat vergemakkelijkt het tellen van de jaarringen en daarmee het bepalen van de leeftijd van de boom.
Een groot gedeelte van het naar boven gevoerde water wordt door het blad verdampt. Koolzuur opname door het blad vanuit de lucht en samenvoeging met water leidt in de bladgroen-fotosynthese tot vorming van bouwsuikers en vrijgave van zuurstof.

Buiten de hier donkere laag van de bast is er dan nog de oranje beschuttende schorslaag die door een eigen kurkcambium wordt gevormd. Deze buitenste laag varieert per boomsoort sterk van aard en dikte waarbij sommige soorten voortdurend hele lappen schors afstoten (plataan en berk bijv.).

Zo heeft dit blok oud eikenhout er alsnog toe bijgedragen dat dankzij de doorsnee het zichtbare groeiproces weer eens op papier belandde.

Waalre, 2-1-2018
Jan van Twisk

Meer natuurweetjes