Valkenswaard-Waalre
Bomen & Struiken
woensdag16dec2015

Dogwood

Cornus florida ofwel Flowering Dogwood is in de Oostelijke staten van de VS. een graag geziene struik (tot 2 m) en lage boom (tot 6 m hoog mogelijk) met parasolvorm. In parken en tuinen zijn er daar veel aangeplant vanwege de fraaie bloei in het voorjaar en de bladkleuren in het najaar. En dan nog het liefst vrijstaand voor maximaal effect. In ons land komt deze variant van de kornoeljes niet veel voor. Er is zelfs geen echte Nederlandse naam voor. “Amerikaanse Kornoelje” is alles wat men er voor heeft kunnen bedenken. Dat is jammer want de bloei (florida = bloemrijk) en de bladkleuring zijn ook hier in een gunstig jaar goed mogelijk. Daarnaast behoort deze heester tot een categorie planten die een merkwaardige afwijkende bloeiwijze vertonen. De wat vreemde naam “Dogwood” is al oud en werd voorafgegaan door “Dog tree”. Enig verband met een hond is onduidelijk. Een betere afleiding van de naam kan “Dagwood” zijn omdat het harde hout gebruikt werd voor dolk (“Dag, Dagger”) en pijlschacht.

Dogwood bloei, IVN Valkenswaard-Waalre
Bloei van Dogwood

Wanneer in april/mei na het verschijnen van het jonge blad de bloei geactiveerd wordt, is er een merkwaardig verschijnsel waar te nemen. De witte ‘bloemen’ vallen al snel op. Bij een nadere inspectie van deze bloemen blijkt het dat de 4 bloembladen geen gewone kroonbladen zijn maar wit gekleurde schutbladen waarbinnen de eigenlijke bloemen zich bevinden. Het zijn slechts een aantal groenige knobbeltjes in een halve bol dicht opeen in het centrum. Dat is alles. Die knobbeltjes zijn allen afzonderlijke viertallige bloempjes met kleine lichtgele kroonblaadjes en met de stamper vergroeide meeldraden. Door insectenbezoek moet de bevruchting geregeld worden. Het is de bedoeling dat er kort gesteelde trosjes rode ovale steenvruchten met neusje op ieder bloempje tot stand komen met pitten in het wrang-zure vruchtvlees.

De ovale bladeren met heel licht getande rand staan tegenover elkaar. Ze hebben van de hoofdnerf uitgaande lengtenerven naar de bladpunt toe reikend. Het blad verkleurt vroeg in het najaar geleidelijk naar roodbruine tinten en valt af, kleine vrij spitse knoppen voor het volgend seizoen achterlatend. De witte forse dicht opeen groeiende schutbladen vallen geelbruin verkleurd al snel na de bloei af.

Het harde taaie hout van de kornoeljes werd al van oudsher door de Indianen gebruikt voor het maken van handvaten en pijlen. Uit de bast werden kleurstoffen bereid. Ook werden er door de Indianen en later door de Confederates geneesmiddelen uit gewonnen. De vruchten worden door vogels gegeten en zijn voor de mens schadelijk.

Maar genieten van vorm en bloemkleur kan wel. Net als van de naaste verwant de Gele Kornoelje (Cornus mas). Die trekt met trosjes even merkwaardige gele bloempjes – maar dan zonder die schutbladen - in het vroege voorjaar de aandacht. De rode gladde ovale steenvruchten zijn hierbij iets groter van formaat en ook wrang-zuur.

Uit Japan en O.Azië zijn struikachtige Japanse Kornoeljes (C. kousa) afkomstig die ook witte bloemen hebben. Maar hier zijn de bloemen iets kleiner dan bij de echte Amerikaanse Dogwood. Bovendien staan de schutbladen wat ruimer van elkaar. Er is wel die karakteristieke geelgroene bloem in het centrum die uiteindelijk een vrucht oplevert die er uitziet als een voetbal met op ieder facet een neusje. Die vruchten worden wel gebruikt voor consumptie.

Andere interessante direct verwante familieleden zijn de forse overjarige planten van de Zweedse Kornoelje (C. suecica) met ook witte maar afgeronde schutbladen en trosjes ronde rode vruchten. Verder zijn er nog diverse varianten zoals de Rode Kornoelje (C. sanguinea), struiken zonder vlakke schutbladen maar met stervormige smalle witbladige schijnbloemen in dichte trossen. Die bloemen vormen bij deze Rode eerst groene besachtige vruchten die later aan rode stelen bij rijpheid paarsblauwe trossen worden. Net trouwens als de bloemen in de trossen van de in de nazomer en herfst bloeiende nauw verwante doodgewone Klimop!

Kijk hier voor meer foto's.

Meer natuurweetjes