Valkenswaard-Waalre
Bomen & Struiken
woensdag29apr2015

Boomkiemen

De lente brengt voor veel levende wezens de verjonging van de soort. Plant en dier doen daar ruim aan mee. Zo ook de bomen die met hun verschillende typen zaden proberen om de soort in stand te houden. Die zaden moeten op tijd de aardbodem bereiken en daar een geschikte plek vinden om te ontkiemen. Ook de verdere groei zal op een passende plaats moeten gebeuren want boom en plant zijn nou eenmaal voor honderd procent plaatsgebonden. Om daar dan zo veel mogelijk aan te kunnen voldoen is het dus zaak om zaden in overvloed te produceren en deze op een gunstig moment te verspreiden.

Kiem suikeresdoorn IVN Valkenswaard-Waalre
Kiem suikeresdoorn

De appel van de boom is een bekend beeldend gezegde. Die komt dus niet ver. Maar berkenzaadjes en populierenpluis waaien met de wind wijd uit in alle richtingen. Essen zaaien hun opvallende groengele discusachtige schijfjes in een ruim tapijt onder de boom. De esdoorn heeft er iets anders op verzonnen door net als de lindeboom het vrij zware ronde zaad te verpakken in een gevleugelde helikopter. Op de wind zal zo het zaad in een wervelende vlucht op ruime afstand van de bron terecht kunnen komen. Andere soorten boomzaden hebben de hulp van dieren of ook mensen nodig om op een aardige afstand van de moederboom te belanden. De nootvruchten van eik, hazelnoot en beuk bijvoorbeeld worden maar al te graag door hongerige dieren een eind getransporteerd. Ook de kastanjesoorten doen daar aan mee.

Zo is er voor iedere boomsoort wel een eigen methode om een zo rijk mogelijke verspreiding van het zaad na te streven. Alleen is daarmee nog maar een klein deel van de voortplanting geregeld. De volgende vraag is nu: waar komt het zaad terecht? Is de plek wel geschikt om te ontkiemen en uit te groeien tot een volwassen exemplaar? Het zaadje ligt nu wel op de bodem maar kan evengoed op een stenige ondergrond terecht zijn gekomen. Of in het water zijn gevallen, hetgeen gunstig kan uitpakken doordat het getransporteerd wordt en aanspoelt. Maar ook kan het de ondergang betekenen.

Kiem sieresdoorn IVN Valkenswaard-Waalre
Kiem sieresdoorn

En een geschikte plek op de grond is toch nog lang niet altijd een garantie voor een geslaagde ontkieming en groei. De bodem moet ook nog ontvankelijk zijn en de juiste voeding en samenstelling bieden. Maar zelfs dan kan de locatie nog ongeschikt blijken te zijn. Dat bleek mij toen ik in een nog ongebruikt hangmandje een kiemplantje ontdekte van een in de nabijheid groeiende donkere sieresdoorn. Nu is mijn hulp nog vereist om later een geschikte standplaats te vinden waar de boom tot verdere ontwikkeling kan komen. Dat is in principe dus toch niet de bedoeling geweest van het natuurlijke verspreidingsproces. Ook de kiemplant van de bonte suikeresdoorn in mijn grasveld is daar niet op een geschikte standplaats tevoorschijn gekomen. Werk aan de winkel dus voor later om noodhulp te bieden in de kunstmatige natuur. Nodig of niet nodig?

Jan van Twisk

Meer natuurweetjes