Bezoek Veenkoloniaal museum Veendam

Op zaterdag 17 januari togen 15 van onze leden naar het Veenkoloniaal museum in Veendam. De kerngroep vertrok rond 12.30 uur van de carpoolplek in Borger met drie auto’s.

Aangekomen in het museum ontdekten we dat er wat misverstanden waren over de aanvang van de ontvangst door museumdirecteur Hendrik Hachmer. Maar dat wat snel opgelost. De heer Hachmer was in het museum en paste zijn programma aan. Na een korte inleiding met erg kleine plaatsjes door een storing, stelde de heer Hachmer voor om snel naar buiten te gaan. Gelukkig was het mooi zonnig weer, al was het wel een beetje koud.

Veendam is een bijzondere veenkolonie, dat bleek al tijdens de inleiding in het prachtige museumgebouw maar vooral tijdens de wandeling.

Bijzondere geschiedenis

De plaats Veendam is ontstaan vanaf 1655. De voor de veenkoloniën zo karakteristieke lintbebouwing heeft in Veendam een aangepaste vorm. In het centrum van de plaats vormden de beide diepen, het Ooster- en het Westerdiep, een vorkvorm omdat hier oorspronkelijk het riviertje de Oude Ae (ook wel Munter Ae) stroomde.

Dit riviertje, dat uitmondt in de Waddenzee bij Termunterzijl, is voor een deel nog terug te vinden in het centrum. In de Middeleeuwen was het een belangrijke zelfs bevaarbare waterloop. Door de grotere afstand tussen de diepen ontstond een ruim centrumgebied, bijzonder voor een veenkolonie. De wijk waar we wandelden heet dan ook Tusschendiepen. Het centrum wordt gekenmerkt door ruimte, groen en waterpartijen (Parkstad Veendam). Dit bijzondere karakter heeft van oudsher aantrekkingskracht uitgeoefend op de bewoners en dat is te merken door de vele villa’s die er staan.

Amsterdamse school

In het museum is vorig jaar een speciale expositie ingericht die gewijd is aan de invloeden van de bouwstijl Amsterdamse school in Veendam.

Ook de wandeling was geheel gewijd aan deze invloeden. We zagen heel veel voorbeelden. Het museum zelf dat gerealiseerd is in de voormalige Rijks HBS (1900) hoort daar overigens niet bij.

Woonhuizen in de Amsterdamse school stijl zijn herkenbaar aan de gevels van rode/bruine baksteen, rijke detaillering met siermetselwerk, laddervensters (ramen met horizontale roeden), steile daken en bijzondere hoge schoorstenen.

Natuurlijk staan in Veendam ook veel gebouwen, die niet gerelateerd zijn aan de Amsterdamse school. Het museum is al genoemd en dit geldt ook voor de voormalige MULO waar we langs wandelden (Um-1800-stijl). En zoals overal is er ook veel moois verdwenen. De heer Hachmer was duidelijk niet enthousiast over de invloed van bepaalde burgemeesters.

Samenvatting

Persoonlijk had ik niet verwacht dat de wandeling geheel in het teken zou staan van de architectuur in Veendam. Ik miste een rondleiding in het museum en na terugkomst van de wandeling was er eigenlijk te weinig tijd om het museum goed te bekijken. We wilden allemaal op een gegeven moment wel naar huis. Maar niettemin was het een leuke middag. Veendam had ik eigenlijk nog nooit goed bekeken en er is heel veel moois te zien.

Een leuke onderbreking van de wandeling was het bezoek aan een nostalgisch café waar het museum ons een consumptie aanbood.

Met dank aan de organisator Jan Veldman (die er helaas zelf niet bij kon zijn), Annie Barkema voor de begeleiding en Hendrik Hachmar voor zijn enthousiaste verhaal over zijn geliefde woonplaats.

Jos Vink