Grave
Biodiversiteit
woensdag27jan2021

Blog van Hans

Zandwegen van groot belang voor biodiversiteit.

zandweg

foto van P.Thomassen

Biodiversiteit kent vele aspecten. Van heel groot naar heel klein. Het op ecologische wijze beheren of zelfs “teruggegeven” aan de natuur van grote stukken grond is van grote invloed op de diversiteit van flora en fauna in die gebieden. Maar alle kleine beetjes helpen. We kunnen zelf ook een bijdrage leveren. We kunnen onze tuinen meer divers inrichten door om te beginnen de grote tegelpartijen verminderen. Het gaat nog verder. Ook op het niveau van bacteriën een andere onzichtbare organismen kunnen we als mens invloed uitoefenen op de biodiversiteit.

Sommige aspecten liggen op het eerste gezicht niet voor de hand. Een voorbeeld daarvan is het verschijnsel van de zandpaden die steeds meer aan het verdwijnen zijn en worden omgezet in asfaltwegen. Dat is een belangrijke wijziging van de infrastructuur; belangrijk voor onze biodiversiteit. René van den Heuvel, een van de twee voorzitters van onze IVN bracht dat onder mijn aandacht.

De afgelopen decennia zijn zandwegen in agrarisch gebied op grote schaal geasfalteerd. Wegen die intensief worden gebruikt, krijgen een (semi)verharding vanwege stofoverlast in de zomer, modderpoelen in de winter of vanwege de aanleg van een fietsverbinding. Bermen worden regelmatig slecht beheerd of ongevraagd toegevoegd aan aangrenzende landbouwpercelen. Dit zijn zorgelijke ontwikkelingen. Dat vindt ook Brabants Landschap. Dat gaf bureau Ecologica opdracht om dat nu eens goed te onderzoeken. Dat hebben ze gedaan.

Onderzocht is hoe hoog de biodiversiteit van zand- en asfaltwegen in agrarisch gebied is. Als indicatoren daarvoor is gekeken naar de aanwezige wilde bijen, dagvlinders, sprinkhanen, angeldragende wespen en vogels.

Bij de onderzochte zandwegen was het aantal vastgestelde soorten insecten, planten en bloemen duidelijk hoger dan langs de onderzochte asfaltwegen. Bijvoorbeeld. Bij de zandwegen waren 48 procent meer soorten insecten en wel 68 procent meer insecten per soort aanwezig. Dat zijn enorme getallen. Voor wat betreft vogels zijn geen verschillen gevonden.

Maar waar komen die verschillen vandaan. Dat is onderwerp van nader onderzoek. Het heeft in ieder geval met de bermen te maken. Bij asfaltwegen worden bermen vaak bij de naastgelegen akkers getrokken en er zijn daar vaak minder begroeiingen en afwisselingen en struwelen. Veel andere onderbouwde oorzaken zijn nog niet te geven.

In ieder geval een interessant resultaat. Maar wat gaan we nu doen. Die asfaltwegen zijn er natuurlijk niet voor niets gekomen. Daar is kennelijk behoefte aan; landbouwverkeer en recreatieverkeer zijn van belang. Om nu zo maar alle asfaltwegen in agrarische gebied weer terug te brengen naar zandpaden, dat lijkt me wat kort door de bocht. Het lijkt goed eerst maar eens te onderzoeken wat de oorzaken zijn van die grote verschillen tussen beide wegen voor wat betreft biodiversiteit. Dan kun je daarna een goede afweging maken tussen beide. Misschien dat je met een beter bermbeheer al een stuk op schiet. Misschien is dit de opmaat voor de terugkeer van het bermtoerisme. Of juist niet natuurlijk.

In Grave en omgeving zijn nog een aantal mooie zandwegen te ontdekken. Langs De Raam loopt er een richting Escharen. Daarnaast liggen er ook zandwegen de wijk Mars, bij de Broekse Wielen, bij Tongelaar en in natuurgebied Zandvoort in Langenboom. Wegen om te onthaasten. Mooie gelegenheid om daar in deze (helaas verplichte) rustige tijd eens over heen te lopen. Dan is er veel te bewonderen aan vogels, bomen, struiken, insecten en vooral landschappelijk schoon. Niet op je pumps komen natuurlijk. Dan ervaar je dat deze wegen de moeite waard zijn om te behouden. Daar pleit ik voor!

 

U wordt van harte uitgenodigd om hierop te reageren via:

ivngrave.natuureducatie@gmail.com