Verslag lezing monumentale bomen door Maaike Teekens
Op donderdagavond 11 juni hield Maaike Teekens een lezing over monumentale bomen. De lezing werd georganiseerd door IVN Eelde-Paterswolde in het Natuurhuis op Landgoed Vosbergen. De gemeente Tynaarlo heeft vorig jaar met hulp van IVN de monumentale bomen nogmaals geïnventariseerd. Er valt veel te vertellen over deze monumentale bomen. Dit is de informatie die op de website van de gemeente Tynaarlo staat:
‘Alle bomen zijn bijzonder, maar enkele hebben een extra waarde toegekend gekregen. Bijvoorbeeld omdat ze uitzonderlijk oud zijn, omdat ze bij een speciale gebeurtenis zijn geplant, of omdat ze van een zeldzame soort zijn. Tynaarlo is trots op deze bijzondere bomen en hecht grote waarde aan de instandhouding van dit ‘groene kapitaal’. Om deze bomen te behouden is bescherming noodzakelijk. Deze bomen krijgen daarom de status ‘monumentale boom’ en mogen niet zomaar gekapt worden. De definitie voor een monumentale boom is: Een solitaire boom of boomgroep van minimaal 80 jaar oud en door zijn leeftijd en verschijning beeldbepalend, onvervangbaar voor het karakter van zijn omgeving en van groot belang voor het groene karakter van de gemeente Tynaarlo.’
Hoewel we wat krap zaten (er kwamen meer bezoekers dan waar de ruimte op was ingericht) konden we rond acht uur beginnen. Maaike liet zien welke eisen aan een boom gesteld worden om als monumentale boom te worden geregistreerd in Tynaarlo. Er zijn verschillende Geografische Informatie Systemen in de vorm van kaarten die gekoppeld zijn aan een database. Er is naast de gemeentelijke kaart een landelijke- en provinciale kaart. Op de kaart wordt via een symbool aangegeven wat de status van de boom is. Zo zijn er ook herdenkingsbomen: die zijn niet oud of heel bijzonder maar houden de herinnering levend aan een bijzondere gebeurtenis.
We hebben veel moeite gedaan om dit te laten zien: helaas liet de beamer het afweten en is dit niet gelukt. Hierbij alsnog de link van de kaart met monumentale bomen van de gemeente Tynaarlo:
Veel monumentale bomen zijn eigendom van particulieren en in veel gevallen zijn de eigenaren trots op ‘hun’ boom. Soms geeft de gemeente ook een boom aan een particuliere eigenaar en hoort de boom bij het perceel. De opmerking die hierover kwam, is dat een makelaar dit niet altijd benoemd bij de verkoop van een huis.
De gemeente doet veel moeite om deze bomen te behouden. Uit de inventarisatie blijkt dan ook dat monumentale bomen in de tussenliggende tijd (vanaf 2009 was de eerste inventarisatie) niet gekapt zijn en over het algemeen in goede conditie zijn. De inspectie en het onderhoud wordt door deskundigen gedaan. Zo is een oude beuk bij de Sprookjeshof in Zuidlaren nieuw leven ingeblazen door de grondverdichting aan te pakken. De beuk doet het nu weer goed.
Vervolgens kregen we een aantal voorbeelden van bijzondere bomen in de gemeente te zien en volgen een aantal feiten. De oudste boom van de gemeente staat in Noordlaren. Sommige monumentale bomen vallen nauwelijks op omdat ze niet zichtbaar zijn vanaf de openbare weg of omdat ze in een boomwal staan. De stamdikte kan heel erg variëren en zegt maar weinig over de leeftijd. In de meeste gevallen gaat het om solitaire bomen, maar er zijn ook groepen bomen zoals het laantje bij Noordwijk in Paterswolde of de groep beuken bij het Kluivingsbos. De eik is de meest aangeplante boom in de gemeente en herbergt ook de meeste andere levensvormen. De gemeente Tynaarlo heeft 45000 bomen in het beheer. Alle bomen worden gecontroleerd door boomverzorgers. Dit voorkomt schade en zorgt voor een vitale boom. Er kwamen veel vragen uit de zaal die Maaike beantwoorde.
Rond tien uur werd de lezing beëindigd en kon iedereen weer naar huis. Met dank aan Tineke van den Berg die gastvrouw voor Maaike Teekens was en Jolanda van den Bosch die voor de koffie heeft gezorgd.
Nog een tip voor meer informatie: https://www.bomenstichting.nl/monumentalebomen.html
En als je het leuk vindt om een korte fietsroute te maken en een aantal historische bomen te bekijken, dan is dit wellicht een interessante link:
Monumentale bomen in Eelde-Paterswolde – IVN
Sjouke Bouius
