Orchideeën in Haarlemmermeer

Ik woon nu ongeveer 20 jaar in Hoofddorp en in de afgelopen jaren heb ik zeker acht van de waarschijnlijk tien in Haarlemmermeer voorkomende soorten orchideeën gezien. Soms een enkeling, zoals de bijenorchis, gewoon in het openbaar groen. Maar ook flinke velden rietorchissen of moeraswespenorchissen, zoals langs de Weg om de Noord, en brede wespenorchis in een bosje van Park21 nabij Zwaanshoek.

Dit is een artikel uit het verenigingsblad van IVN-ZK: Toorts 128

Vanuit het centrum van Hoofddorp bestaat al jaren een speciale orchideeënroute. Enkele jaren geleden werden daar nog IVN-excursies gegeven. Deze route liep door twee verschillende bedrijventerreinen. Een onooglijk plekje naast een parkeergarage stond vol met minimaal twee soorten. Maar de ontwikkelingen gaan snel en bouwers en gemeente houden niet altijd rekening met de orchideeën.

In 2002 stond in het blad “tussen Duin & Dijk” al een artikel over het voorkomen van deze bijzondere planten in Hoofddorp. In het artikel staat dat waarschijnlijk de overgang van agrarisch naar stedelijk gebied de verklaring is. Daarmee wordt ook vaak kalkrijk zand opgebracht voor de bouw van huizen en wegen. Er ontstaan ook meer, wat vochtige, slootkanten.

Voor een deel van de rietorchissen langs wegen kunnen we iemand met groene vingers de schuld geven. Bekend is dat hij het fijne stofzaad van de rietorchis op diverse plaatsen heeft uitgestrooid.

Dat dit is aangeslagen is best bijzonder, want een orchidee is kritisch, omdat het samenleeft met een schimmel. De specifieke schimmel is ook de reden dat uitsteken van een orchideeënplant weinig zin heeft. De bodemschimmel kan daar niet tegen en dan gaat ook de orchidee dood.    

De gemeente hield in eerdere jaren zeker rekening met de groeiplaatsen van onder andere de rietorchis. Maar nu deze zo talrijk en op veel plaatsen te vinden is, doen ze dat niet meer. Toen ik in het plantsoen voor mijn huis ineens het hondskruid zag bloeien, heb ik de gemeente gevraagd om de maaimachine erom heen te laten gaan. Ze hebben toen, omdat het een zeldzame soort is, er enkele rode paaltjes bij gezet. De grote maaimachine is er keurig omheen gegaan. De jongens met de handmaaier kenden de betekenis van zo’n paaltje niet en weg was ‘ie.

Nu is er een extra bescherming omheen gezet, zie foto. Afwachten of het weer gaat bloeien.

Omdat de orchideeënsoorten niet allemaal tegelijk bloeien en er soms ook grote afstanden tussen de vindplaatsen zijn, is een excursie organiseren wel lastig. Maar kom je in mei of juni hier in de polder, dan raad ik toch het poeltje naast de Weg om de Noord aan.

Of loop speurend de groenstroken naast de Deltaweg en Waddenweg af, te beginnen bij de Bennebroekerweg-rotonde. Daar is al een veld vol ratelaar, twee soorten rietorchissen en brede orchis te vinden. Op het bedrijventerrein De Hoek vind je onder andere de bijenorchis en ook leuk is de klimopbremraap, die op dezelfde tijd bloeit.

Tekst en foto’s: Anneke Wegman