IVN Amstelveen
Natuur in de Buurt
zondag31mei2020

2020 04 Swifts, Marleen Andriessen

Altijd maar vliegen…

De gierzwaluw, geen echte zwaluw, is onze zomergast. Hij komt eind april en vertrekt weer in juli/augustus. Hij is dus langer in Afrika, zijn winterverblijf,  dan in ons land. Hij wordt hier ook wel de 100-dagen vogel genoemd. Van origine is hij een rotsbroeder en onze huizen zijn, wat hem betreft, ook rotsen waarin hij zoekt naar scheuren en spleten om daar een nestje te bouwen, eieren te leggen, die uit te broeden en vervolgens de jongen in ca. 6 weken tijd groot te krijgen. Dit is wel afhankelijk van het weer. Hun voedsel bestaat uit Insecten, uitsluitend vliegende insecten. Hier, onderweg en in Afrika.

IVN Amstelveen gierzwaluwDe gierzwaluw is een heel bijzondere vogel omdat hij bijna 24 uur van de dag in de lucht blijft. Bijna alles doet hij vliegend: eten, slapen, drinken en soms zelfs paren. Hij komt alleen naar beneden  om te broeden.

Na de broedtijd vertrekt hij weer naar Afrika, hij heeft dan geen haast en haalt zo’n 220 km per dag op weg naar Congo. Over de terugweg, naar ons land, doet hij veel korter. De broeddrang is hoog en zijn treksnelheid bedraagt dan gemiddeld 316 km per dag.  Ook dan komt hij niet aan de grond.

Ze broeden graag op onopvallende plekken, zoals onder dakpannen, dakgoten maar steeds meer in nestkasten of neststenen die bij nieuwbouw zijn ingebouwd. Daar hoef je niet meer naar om te kijken. Schoonmaken hoeft niet. Onder dakpannen broeden is niet meer zo’n goed idee. Onder geïsoleerde daken kan de temperatuur in de zomer oplopen tot boven de 50 graden. Erg ongezond: een volwassen gierzwaluw kan de hitte onder een dak ontlopen door weg te vliegen maar zijn jongen kunnen nog niet vliegen, ze proberen weg te kruipen op zoek naar frisse lucht, vallen uit het nest op de grond en zijn dan een prooi voor de poes of ekster. Niet fijn!

Helaas weet de gierzwaluw niet dat het broeden onder dakpannen ongezond is. Hij heeft het adres, op de mm nauwkeurig in z’n kop zitten en vliegt daar bijna blindelings,  bij terugkomst in Nederland, op af. Hij weet niet beter: hij  vindt daar zijn  oude, vertrouwde nestplaats en vrouwtje terug.

In onze stad is door Gert de Jong uit Amsterdam in 2016 t/m 2018 gierzwaluwen, spreeuwen en huismussen geteld. In die 3 jaar zijn 364 gierzwaluwnestplaatsen geteld, dat is best veel. Toch denken we dat er nog meer zijn. Daarom hier mijn verzoek om naar binnenvliegende gierzwaluwen te melden op het volgende e-mailadres: vwg.ivn-amstelveen@planet.nl. Graag ook met vermelding van adres en waar de vogel precies naar binnenvliegt. Hopelijk kunnen we op deze manier nog meer gierzwaluwen tellen. Als we weten waar ze broeden, kunnen we ze ook beter beschermen!

Marleen Andriessen
Natuurgids IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekena(a)res.