2026 11 Gouden herfstheraut 2, Henk Breij

In mijn vorige column schreef ik over de goudplevier als gouden herfstheraut, maar er is ook een gouden herfstheraut in paddenstoelenland. Toen half augustus de eerste regens vielen, na wekenlange droogte en warmte, moest ik nog een dag of tien geduld hebben voor ze weer tevoorschijn zouden komen. Ongeduldig stapte ik al na een kleine week op de fiets om te kijken of er toch al wat stond. En ja hoor, daar waren de eerste zwerminktzwammetjes al te zien. Ik heb het idee dat de schimmeldraadjes van deze schimmel een soort WIFI verbinding hebben met ons internet, zodat ze dagelijks de buienradar kunnen raadplegen. En als er maar het vermoeden is van naderende regen, dan beginnen ze meteen paddenstoeltjes te produceren. Enkele dagen later zag ik de mycologische gouden herfstherauten in groten getale opduiken, de tranende franjehoeden, forse goudbruine zwammen in flinke groepen bij elkaar. De naam dankt deze paddenstoel aan het feit dat zich tussen de lamellen aan de onderkant van de hoed zwarte druppeltjes vormen, de tranen. Eind augustus begon er steeds meer neerslag te vallen en de natuur reageerde onmiddellijk. Opvallend veel groene knolamanieten doken op, soms in flinke groepen. Enthousiast geworden door de opduikende paddenstoelen dicht bij huis, gingen we ook in ’t Gooi en in de duinen op zoek naar zwammen, maar merkwaardig genoeg was er op die droge zandgronden veel minder te zien dan in ons eigen Amsterdamse Bos. De kleiige bodem houdt het water veel beter vast dan die wat hoger gelegen zandbodems.

De hele maand september leverde veel mycologische verrassingen op. Zo zagen we bij een groep populieren op leeftijd enorme aantallen gele melkzwammen met op de hoed vage concentrische ringen. De vaaggegordelde melkzwam komt inderdaad bij oude populieren voor op zeeklei. Het was voor ons een nieuwe soort, evenals een merkwaardige gordijnzwam met een violetbruine hoed en bruine lamellen. De telefoonapp suggereerde dat het hier om de bruine kleibosgordijnzwam ging, een soort die we tot nu alleen op landgoed Nyenrode wel eens tegenkwamen, maar nu ook in ons eigen bos is opgedoken.

Als laatste wil ook nog even de netstelige heksenboleet noemen die we aan de voet van de heuvel zagen staan, ook een nieuwe soort voor het Amsterdamse Bos.

U hoort het al ik ben weer helemaal in de ban van al dat moois dat de paddenstoelenwereld te bieden heeft.

Om Paulien Cornelisse te parafraseren: Paddenstoelen zijn zeg maar echt mijn ding.

Als je alle foto’s van het verhaal wilt zien, zoek dan op YOUTUBE naar eerste zwammen van 2026.

Henk Breij
Natuurgids IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekenaar.