2026 09 De gouden herfstheraut, Henk Breij

Ik ben niet zo’n liefhebber van de winter met zijn duisternis en lage temperaturen. Midzomer is ook niet echt mijn favoriet met de hoge temperaturen en wekenlange droogte. Geef mij maar de echte seizoenswisselingen. Eind februari begin ik al uit te kijken naar het voorjaar en voor mij begint dat echt als ik de eerste tjiftjaf heb gehoord, dat is voor mij de ware lenteheraut. Voor de naderende herfst, u weet dat ik een groot liefhebber van paddenstoelen en schimmels ben, heb ik ook zo’n omslagmoment. Om dat moment te pakken fiets ik al vroeg in augustus de Bovenkerkerpolder in en dat kan ik vele keren volhouden, maar dan zie ik ze ook, de gouden herfstherauten. Dit jaar zag ik ze al op 9 augustus, toen we nog een kort hittegolfje moesten verteren. Ik heb het hier over de goudplevieren, die hun broedgebieden in het hoge noorden verruilen voor een verblijf in wat minder koude gebieden gedurende de winter. Als ze hier vanuit hun winterkwartieren aankomen zie je bij de meeste vogels nog wat restanten van hun broedkleed. Bovenop zijn de veren warm roodbruin, maar hun buik, borst en keel zijn in het broedkleed gitzwart. Een witte bies tussen het gouden en het zwarte gedeelte van het verenkleed geeft extra glans aan hun verschijning. Als de herfst op stoom komt verdwijnt de zwarte onderkant en wordt wit. De goudplevier is familie van de kievit en overwintert hier met name in het waddengebied en de Zeeuwse delta. Tot in de jaren 30 van de vorige eeuw broedde de goudplevier nog binnen onze landsgrenzen, maar met het verdwijnen van grote heidegebieden verdween de soort als broedvogel uit ons land.

In vroeger dagen werden goudplevieren gevangen met slagnetten, een traditie die met name in de noordelijke provincies lang stand hield. Aanvankelijk werden de gevangen vogels als voedsel gebruikt, maar in later jaren werd de techniek gebruikt om de vogels te ringen. Wilsterflappen werd die traditie genoemd, naar de Friese naam voor de goudplevier: wilster.

Voor mij kondigt het zien van deze prachtige vogels in de polder het begin van de herfst aan en ik kan me vanaf dat moment gaan verheugen op de eerste herfstregens die paddenstoelen met zich meebrengen.

Henk Breij
Natuurgids IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekenaar.