Groep mensen luistert naar een vrouw in een groene jas onder een boom.

Gezondheid

Ook Leger des Heils ziet kansen in natuur voor mentale gezondheid

Zuid-Holland 4 juni 2026

De rol van natuur binnen de geestelijke gezondheidszorg groeit. Vanuit de Groene GGZ ontwikkelde IVN Natuureducatie een praktische kant-en-klare toolkit waarmee medewerkers van GGZ-instellingen zelf trainingen kunnen organiseren over biodiversiteit, gezondheid en natuur in de zorg. Met deze educatiemodule verzorgde projectleider Tonja van Gorp in mei een training bij het Leger des Heils Rijnmond Zuidwest. Hoewel meer gericht op begeleiding en opvang, zijn de raakvlakken groot.

Van persoonlijke interesse naar organisatiebrede inspiratie

Voor Leonie van der Hoek (achteraan op de foto), praktijkopleider en intervisor bij Leger des Heils Rijnmond Zuidwest, begon het traject vanuit een persoonlijke motivatie. Tijdens haar opleiding tot vrijwillige IVN-gids bij IVN Voorne-Putten Rozenburg kwam ze in aanraking met de Groene GGZ. Zo groeide haar interesse in het toepassen van natuur in haar werk. ‘Ik werk er al lang, dus ik ken de organisatie goed. En ik dacht: dit is echt ook tof voor onze medewerkers én voor onze deelnemers.’ Daarmee werd de basis gelegd voor de training in Rotterdam.

Een groep mensen poseert op een buitentrap naast een groene boom.

Natuur als hulpmiddel

Tijdens de training aan een groep van 12 medewerkers met verschillende functies en van verschillende locaties stond niet alleen inspiratie centraal, maar vooral ook de praktische vertaalslag naar het werk met cliënten. Of deelnemers, zoals ze bij het Leger des Heils worden genoemd. Volgens Tonja van Gorp zit de kracht van groene interventies in de combinatie van ervaren en reflecteren. ‘We doen die activiteiten uit de training, zoals het ervaren van de natuur met focus op een bepaalde zintuig niet zomaar,’ legt ze uit. ‘Ze helpen bijvoorbeeld om een ander perspectief te krijgen, beter te observeren of te focussen, uit je hoofd te komen of te vertragen. Dat zijn allemaal dingen die herstel ondersteunen.’
De natuur fungeert daarbij als een soort stille begeleider. ‘Natuur ondersteunt ons om onze emoties beter te kunnen dragen,’ vervolgt Tonja. ‘Niet per se om ze op te lossen, maar om zowel begeleiders als deelnemers te ondersteunen bij hun emoties en gevoelens in het zorgproces. Dat is heel waardevol.’
Leonie herkent dat direct. ‘Dan heb je het eigenlijk over veerkracht. En juist die heb je nodig om te kunnen herstellen. Bij het Leger des Heils hebben we te maken met mensen met heel verschillende problematiek. Maar herstel (Heil) is altijd onze doelstelling.’

Wandelpad onder bomen met mensen die wandelen in een groene, parkachtige omgeving.

Groene plekken benutten en in kaart brengen

‘Alhoewel de Groene GGZ nog redelijk nieuw is in onze organisatie, ben ik erg enthousiast over hoe de training is ontvangen,’ vertelt Leonie. ‘Ik zie gedreven collega’s die daadwerkelijk de zin van natuur in begeleiding zien en deze willen inzetten in hun dagelijks werk.’
Ideeën die tijdens de training naar voren kwamen, varieerden van meer buitenactiviteiten met collega’s en deelnemers tot het beter benutten van bestaande groene plekken in de stad. Een concreet voorbeeld is het in kaart brengen van groen in de buurt van de Leger des Heilslocaties. Ook ontstond het idee om een netwerk van ‘groene ambassadeurs’ binnen de organisatie te bouwen: medewerkers die hun kennis en enthousiasme delen met collega’s. ‘Mijn directrice zei laatst: Natuur werkt herstellend. Eigenlijk past meer aandacht voor de natuur heel goed bij de missie en visie van de organisatie. Dan denk ik: kijk, er worden al zaadjes geplant!’

Een flip-over met een to-do lijst van groene ideeën en benodigde middelen voor verduurzaming.

Belang van natuur binnen de organisatie

Organisaties zoals het Leger des Heils zijn groot en divers, met veel ruimte voor lokaal initiatief. ‘Iedereen heeft zijn eigen manier van werken, zegt Tonja, ‘Waardoor het lastig kan zijn om iets organisatiebreed door te voeren.’
Leonie ziet daarnaast dat er veel tegelijk speelt. ‘Er wordt veel gevraagd binnen de organisatie. Er zijn meerdere thema’s die aandacht nodig hebben. Dan is het soms zoeken: waar geef je prioriteit aan?’ De locaties zijn ook heel verschillend, veel plekken hebben geen groen in de directe omgeving. Een enkele heeft juist eigen groen dat meer benut kan worden. Maar we hebben nu toegang tot de toolkit met praktische hulpmiddelen en een groep enthousiaste medewerkers.’

‘Hoewel dit nog maar een eerste verkenning was, merken we dat op verschillende niveaus de interesse is aangewakkerd om natuur vaker in te zetten in de begeleiding’, vervolgt Leonie. ‘Het brengt de natuur dichter bij onze deelnemers én laat zien dat meer groen niet alleen goed is voor hen, maar ook voor onze medewerkers zelf. Dat het zaadje is geplant, is misschien wel het belangrijkste. We hadden het al over het in kaart brengen van het groen rond onze locaties, bijvoorbeeld als een mooie stage-opdracht. En we willen groen een plek geven binnen onze Inspiratiedagen voor medewerkers. Misschien nodigen we Tonja nog wel uit voor een vervolg-training! We plannen in ieder geval een follow-up met de deelnemers van de training om te kijken wat ze verder nodig hebben om aan de slag te gaan met wat ze hebben geleerd.’

Interesse in onze Groene GGZ-educatiemodule?

Via onze website kun je de educatiemodule downloaden om in te zetten binnen jouw GGZ-organisatie. Uiteraard kan IVN Natuureducatie ook een ‘in house’ training geven. Neem gerust contact op om de mogelijkheden te bespreken!

Met het initiatief ‘Groene GGZ’ bouwen we – Nature For Health en IVN Natuureducatie als initiatiefnemers – samen met een kerngroep GGZ-instellingen uit heel Nederland, de branchevereniging Nederlandse GGZ, de Buitenpsychologen, zorgverzekeraar CZ en VU-Amsterdam, aan een groene beweging in de mentale gezondheidszorg.

Naar de Groene GGZ-educatiemodule