Buurt vergroenen
Groen als verbinding in buurten
Dit artikel verscheen eerder in het magazine Buitenleven, editie oktober, 2026.
Tekst: IVN Natuureducatie
Foto: Hanneke Hofman, Marc van der Kolk
Buurt vergroenen
Even buurten in het groen
Wat kan groen doen voor een buurt? Een heleboel, zo ontdekten bewoners van Kampen. In twee buurten van deze historische Hanzestad in Overijssel gingen inwoners aan de slag met bloemen, planten en geveltuintjes. Daar werd de wijk niet alleen groener van, maar ook gezelliger en gezonder.
“Een groenere buurt gaat niet alleen over planten, maar ook over ontmoeting, gezondheid en welzijn, biodiversiteit én trots zijn op je eigen omgeving,” vertelt Lian Kolkman (46) van IVN Natuureducatie. Als coördinator van het project Groene Lopers Overijssel ondersteunt zij groene, lokale buurtinitiatieven, waaronder de twee in Kampen. “Onderzoek laat zien dat juist kwetsbare wijken veel profiteren van meer groen. Bewoners worden gezonder en de buurt wordt leefbaarder.”
Dat is hard nodig. Volgens onderzoek van Natuur & Milieu wonen ruim 800.000 Nederlanders in sterk versteende wijken met weinig openbaar groen. Daar is minder dan 15 vierkante meter openbaar groen per woning beschikbaar. Tegelijkertijd kampen deze buurten relatief vaak met problemen als hittestress, wateroverlast en gezondheidsklachten. Ook zijn er gemiddeld meer mensen die veel stress ervaren.
“Juist in dit soort wijken kunnen relatief kleine initiatieven, zoals een buurtmoestuin, een groot verschil maken”, zegt Lian. “Groen brengt mensen bij elkaar en maakt een wijk prettiger om in te wonen. Daarnaast merken we in de Groene Loper-projecten dat bewoners zich ook meer betrokken voelen bij natuur en landschap. Wie zelf aan de slag gaat met groen in de eigen buurt, gaat vaak ook zorgvuldiger om met de natuur om zich heen.”
Inmiddels zijn de Groene Lopers in 13 van de 25 Overijsselse gemeentes actief. “Het start altijd met betrokken bewoners”, zegt Lian. “Vanuit Groene Lopers helpen we zo’n initiatief verder op weg. Soms denken we mee over de inrichting van een buurttuin of welke planten geschikt zijn. In andere gevallen helpen we bewoners bij een subsidieaanvraag, brengen we hen in contact met andere initiatiefnemers of organiseren we een cursus om meer vrijwilligers te betrekken. Hierin zijn onze lokale kartrekkers heel belangrijk. Ook gemeenten zijn hierin belangrijke partners en kunnen lokale initiatieven ondersteunen.” In Kampen vormen twee kartrekkers en een kernteam van acht vrijwilligers de belangrijke schakel naar bewoners, de gemeente en wijken.
Van hondenveldje naar Buurttuin
In Brunnepe, een echte arbeiderswijk in Kampen, nam Henk ter Burg (69) het initiatief voor buurttuin De Groene Draeck. “Dit was gewoon een stukje gemeentegroen. Een hondenuitlaatplek, veel meer was het niet”, vertelt Henk. “Ik dacht: dat kan toch mooier en socialer?”
Dat idee liet hem niet meer los. Henk sloot zich aan bij Groene Loper Kampen en ging samen met buurtgenoten aan de slag. Er kwamen planten, kruiden, bessen en waardplanten. In de naastgelegen straat werden picknickbanken en bloembakken geplaatst. De buurttuin kreeg de naam De Groene Draeck, als knipoog naar de Sint Jorisstraat waar de tuin ligt.
Inmiddels kent vrijwel iedereen in de buurt de tuin. “Het succes zit in het contact met elkaar”, zegt Henk. “We kenden elkaar vroeger nauwelijks, nu veel beter. Mensen gaan samen koffiedrinken en ontmoeten elkaar. Dat helpt tegen eenzaamheid.”
Rond de buurttuin ontstonden steeds meer activiteiten. Bewoners organiseren samen Burendag en NLdoet, houden gezamenlijke onderhoudsdagen en een jaarlijks oliebollenfeest. Via een buurtapp helpen ze elkaar met kleine klusjes en houden ze contact. Henk werd zelfs gekscherend uitgeroepen tot ‘burgemeester van de straat’, compleet met ambtsketting.
Ook de natuur leeft op in De Groene Draeck. “Hier lag voorheen vooral gras. Nu groeien er allerlei planten en kruiden.” Dat trekt bijen, vlinders en vogels aan. Ook biedt het een plek voor natuureducatie. Regelmatig komen schoolklassen langs om kruiden zoals munt, oregano, peterselie en bieslook te proeven en meer te leren over de natuur vlak bij huis.
Henk onderhoudt veel zelf, maar als het nodig is, helpt de buurt mee. “Soms hebben mensen een klein zetje nodig,” zegt hij lachend. “Iedereen heeft het druk.” Toch doen bijna alle buren op hun eigen manier mee. “Dat we iets goeds doen voor de natuur is prachtig, maar de impact van deze groene buurt is nog zoveel meer.”
Een praatje tussen de geveltuintjes
Een eindje verderop in Kampen, midden in de oude binnenstad, ligt de Breedesteeg. Daar zette bewoonster Margaret Lourens (80) zich in voor meer groen in de straat. “Ik houd van bloemen en planten en wilde de omgeving graag mooier én gezonder maken”, vertelt Margaret. Potten, geveltuintjes en klimplanten bleken ideaal om de stenen kale muren van de steeg op te fleuren.
“Bewoners maken vaker onderling een praatje, helpen elkaar en delen kennis over planten en tuinieren.” Gezamenlijke onderhoudsdagen zorgen ervoor dat bewoners elkaar regelmatig treffen. Ook de bankjes die in de steeg zijn geplaatst, worden goed gebruikt. “Die zorgen voor een plek om even te zitten en elkaar te ontmoeten,” vertelt Margaret trots.
Het groen heeft de Breedesteeg bovendien aantrekkelijker gemaakt. Op warme dagen zorgt het voor verkoeling en regenwater kan makkelijker in de bodem wegzakken. Bewoners zien weer vogels, bijen en vlinders in de straat.
Water geven bleef lange tijd een praktisch probleem: “We moesten steeds water van boven naar beneden sjouwen”, vertelt ze lachend. Dat werd een stuk makkelijker nadat er een buitenkraan kwam.
Als Margaret door de steeg loopt, ziet ze hoeveel er is veranderd. “Alles wat je aandacht geeft groeit”, zegt ze. “Dat geldt voor planten, en ook voor de buurt.”
Doe het zelf: 8 stappen naar een groenere buurt
Waar begin je als je zelf je buurt wil vergroenen? Om het makkelijker voor je te maken, ontwikkelde IVN Natuureducatie een praktisch stappenplan waarmee bewoners samen hun buurt groener, gezelliger en klimaatbestendiger kunnen maken.
Download de IVN Vergroen je buurt toolkit
