Lezing 18 februari 2026: de koekoek, door Willie de Vries

De lezing over de koekoek wordt gehouden op woensdag 18 februari 2026 bij de Jeugdnatuurwacht, Peellandstraat 1, Vught.

Aanvang 19.30 uur, inloop vanaf 19.00 uur. Einde ca 22.00 uur.

De toegang is gratis.

Aanmelden via aanmelden@nmvught.nl

Samenvatting van de presentatie

De presentatie onthult unieke facetten van de Cuculus canorus. Ik ga u vertellen over koekoeken en hun parasitair gedrag. Koekoekenrassen en hun voortplanting. De trucks en slimmigheden van koekoeken en de reactie van de gastouders daarop. Er worden unieke filmfragmenten getoond. Charles Darwin en Alfred Russel Wallace komen kort ter sprake met hun evolutionaire theorieën over de koekoek. Koekoek specialisten: Edgar Change, Eugene Rey, Eduard Baldamus, Hellebrekers & Hellebrekers, Ian Wyllie, Nick Davies, Claire Spottiswood, Tim Birkhead, Robert B. Payne et. al. passeren de revue. Tevens presenteer ik mijn recent en uniek wetenschappelijk materiaal verkregen uit het Cuckoo tracking projecten van de BTO. (British Trust for Ornitology)

Nadere informatie.

Decennialang is door wetenschappers over heel de wereld aan ‘koekoek-puzzelstukjes’ gewerkt die inmiddels voor een deel zijn gelegd dankzij de moderne technieken zoals DNA. Door koekoeken te voorzien van zendertjes (tags) waaruit cruciale informatie kan worden gegenereerd weten we inmiddels dat het niet goed gaat met de koekoeken populaties in veel landen en gebieden. Door onder andere de klimaatverandering, habitat verlies en terugloop van de insecten en rupsen is de diversiteit op plaatsen onvoldoende er komen weer nieuwe puzzel stukjes bij. Zoals de zorgelijke teruggang van de koekoeken populaties in delen van Groot Brittannië ‘Engeland en Wales’ en delen van West-Europa. Ik ga proberen U door de wereld van de koekoek puzzels te loodsen met interessante wetenschappelijke publicaties uit het verleden- en tegenwoordige tijd. Intrigerend zijn de vraagstukken en beredeneringen betreffende de Cuculus canorus sinds 1938 in het tijdschrift ‘Limosa’ van Sovon (Stichting Ornithologisch Veldonderzoek Nederland). In deze tijdschriften vindt u de rubriek “Oölogische en Nidologische” mededelingen die de wetenschap van vogeleieren (Oölogie) en de wetenschap van vogelnesten (Nidologie) bevat. In deze rubriek vindt je mededelingen over: vogel- en eileg tellingen, ingekomen brieven met vraagstukken- onderlinge- evaluaties en de reacties van wetenschappers. De Limosa tijdschriften zijn dankzij SOVON  geconverteerd naar PDF bestanden. De uitgaven van de Mimosa’s die betrekking hebben op de koekoeken- waardvogels en eileggingen, heb ik zorgvuldig bestudeerd om een indruk en overzicht te krijgen van de eileggingen van koekoekenrassen bij ‘waardvogels’. Het woord ‘waardvogel’ heeft niet mijn voorkeur maar gaat meer uit naar het gebruik; ‘gastouders, gastheren’. Koekoeken zijn solitaire eenzame vogels die je meer hoort dan ziet. Ze komen half april- begin mei naar Nederland voor de voortplantings cyclus, en vertrekken eind juni begin juli naar hun overwinteringsgebied het Congo Bekken. Toch zijn er weinig vogels die zo tot onze verbeelding spreken. Om maar bijvoorbeeld het feit te noemen dat de koekoek zijn ei legt in het nest van een veel kleinere vogel en daarna maakt dat zij wegkomt. Ik nodig u uit om meer te weten te komen over deze aparte vogel.

Over de inleider

Mijn naam is Willie de Vries, 76 jaar.

Vanaf 2011 observeer, fotografeer en bestudeer ik het gedrag van koekoeken in het algemeen waarbij ik vanaf 2011 ook koekoeken volg die door de BTO  (British Trust For Ornithology) worden voorzien van zendertjes. De koekoeken kunnen worden gevolgd in hun broedgebied, de voorjaar en najaar migraties worden vastgelegd doormiddel van pad markeringen ofwel coördinaten. U moet zich voorstellen dat ik virtueel op de rug van de koekoek meekijk. Sinds 2023 volg ik de koekoeken in hun ‘complete jaarlijkse cyclus’ wat veel wetenschappelijke kennis geeft over de verplaatsingen en afstanden die zij afleggen in hun territoria en hun migratie visa versa naar het overwinterings- gebied. Dit is tevens het vierde jaar dat ik een koekoek ‘populatie’ inventariseer, wat een intensieve bezigheid is.

Met mijn inventarisatiegebieden heb ik natuurlijk één groot nadeel. De koekoeken die ik hier volg en observeer, fotografeer en inventariseer hebben ‘geen zendertje’ die mij door middel van gps-coördinaten laten zien waar de koekoeken vertoeven en hoe ze zich verplaatsen.