Vlindertellingen in de Rietmussen

Door Geerda Tindemans

Tijdens de Natuurgidsenopleiding ben ik in 2022 begonnen met het tellen van dagvlinders in de Rietmussen voor het meetnet van de vlinderstichting. Samen met mijn opleidingsmaatje Carla heb ik destijds een telroute uitgezet door het kruidenrijk gras- en hooiland en langs de Dommel. Jaarlijks loop ik, vaak samen met Carla en Ellie, van april tot en met september bijna elke week deze route in de Rietmussen en tel de vlinders.

Het meetnet vlinders is een onderdeel van het Landelijk Meetprogramma Vlinders dat wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en is onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring. Er zijn in Nederland bijna duizend telroutes en alle tellers zorgen zo sinds 1992 voor betrouwbare data die gebruikt worden om inzicht te krijgen in de veranderingen in de natuur.

Het gaat niet goed met de dagvlinders in Nederland. Tussen 1992 en 2025 zijn de aantallen dagvlinders gemiddeld per soort met 56% afgenomen. Sinds 1992 zijn er 29 soorten achteruitgegaan, 7 bleven stabiel en 16 gingen vooruit. Niet alleen zeldzame en kwetsbare soorten nemen sterk in aantal af, maar ook voorheen veelvoorkomende soorten als icarusblauwtje en koevinkje worden steeds minder waargenomen. Oorzaken van de afname zijn o.a. de versnippering van natuurgebieden, afname van biodiversiteit en de intensieve landbouw. Dat sommige soorten het beter doen, komt o.a. door natuurbeschermingsprojecten en klimaatverandering.

In de Rietmussen hebben we de afgelopen jaren 27 verschillende soorten vlinders gezien en geteld, sommige eenmalig en andere in grote aantallen. Vijf jaar tellen is te kort om statistiek op los te laten. De aantallen wisselen per jaar, afhankelijk van het weer. Een koud en nat voorjaar kan funest zijn voor de poppen en een lange hete zomer kan de vegetatie verdrogen waarvan de rupsen moeten leven. Wat opvalt, is dat we sinds 2022 minder bonte- en oranje zandoogjes tellen en dat na een dip in 2024 de aantallen bruin zandoogjes en klein koolwitjes weer zijn gestegen. Dit jaar hebben we tijdens de warme zomer voor het eerst de koninginnenpage en de gele luzernevlinder gezien op de telroute. Die verrassing maakt het tellen weer extra leuk.