Kroongetuige
Zomaar op een recente zaterdagochtend was ik getuige van het liefdesleven van meneer en mevrouw krooneend. Terwijl ik net – na een rondje Vinkeveense plassen – van de boot was afgestapt zwom er een koppeltje krooneenden langs. Zich er totaal niet van bewust dat ze intensief door mij werden gadegeslagen.
Telkens dook het mannetje onder en kwam dan even later weer boven met een snavel vol eten. Dat heerlijke kranswier – hun favoriete eten – werd met alle liefde met het vrouwtje gedeeld. En als hij ook maar iets te traag was, spurtte het vrouwtje naar hem toe en trok het uit zijn snavel. Pittige tante, die mevrouw krooneend.
Na wat gedobber dook ook het vrouwtje onder. En ook zij kwam boven met een snavel vol met wier. Ik ging er voor het gemak vanuit dat zij haar eten ook zou delen met het mannetje, maar nee hoor. Binnen een paar seconde was het hap-slik-weg. Zo in de maag van het vrouwtje. Ze hield het lekker voor zichzelf.
Dit fenomeen van ‘shared dining’ wordt in de vogelwereld ‘courtship feeding’ genoemd. Dit baltsvoeren – zoals het in het Nederlands heet – wordt gedaan om de paarband te versterken, de kwaliteit van het mannetje te laten zien en – als dat allemaal goed gaat – de kans op succesvolle voortplanting te vergroten. Bovendien helpt het extra voedsel het vrouwtje om reserves op te bouwen voor de latere eileg (midden april tot midden juni).
De mannetjes delen hun voedsel makkelijker dan de vrouwtjes. Die eten liever mee. De investering in de relatie komt dus voornamelijk bij meneer krooneend vandaan.
Dit hele liefdesspel is nauw verbonden met de kwaliteit van de Nederlandse natuur. Krooneenden zijn namelijk voedselspecialisten die vrijwel volledig afhankelijk zijn van kranswieren. Omdat deze waterplanten alleen groeien in zeer helder water, fungeert de aanwezigheid van baltsende krooneenden als een directe graadmeter voor de waterkwaliteit.
Terug naar het echtpaar krooneend. Ik heb uiteindelijk bijna een uur het stelletje geobserveerd. Om elkaar heen zwemmen, naar beneden duiken, het eten delen en hup weer naar beneden voor het volgende portie kranswier. Achterelkaar door. Liefdevol en knotsgezellig.
En daar was ik dus getuige van… kroongetuige wel te verstaan.
Monique A. ten Hagen
