Ons natuurgeheugen: wat weten we nog van de natuur van vroeger?
Hoe goed kennen we de natuur van vroeger? Dat onderzocht IVN Leidse regio samen met Naturalis, Universiteit Leiden en TU Delft binnen het project Nature Beyond the Present. Om meer inzicht te krijgen in ons natuurhistorisch bewustzijn vulden 376 mensen een enquête in, onder wie veel IVN’ers.
Eerder schreven we al over het shifting baseline syndrome: het verschijnsel dat iedere generatie de natuur uit haar jeugd als normaal beschouwt en daardoor gemakkelijk vergeet hoe de natuur er vroeger uitzag.
Natuurkennis neemt af
Een onderdeel van het project was de inventarisatie van de kennis van de natuur van toen, én nu. Uit de eerste resultaten blijkt dat oudere deelnemers gemiddeld meer plant-, vogel- en vissoorten herkenden dan jongere deelnemers. Het verschil is niet enorm, maar wel zichtbaar. Opvallend was ook dat oudere deelnemers vaker een antwoord durfden te geven wanneer ze twijfelden, terwijl jongere deelnemers vaker kozen voor ‘weet ik niet’. De resultaten laten zien dat kennis van soorten niet vanzelfsprekend wordt doorgegeven. Dat is belangrijk, want soortenkennis vormt vaak de basis voor betrokkenheid bij natuur en natuurherstel.
Blijven kijken naar soorten maakt verschil
Een andere interessante uitkomst is dat deelnemers die lid waren van een natuurorganisatie meer soorten herkenden dan deelnemers zonder die betrokkenheid. Hoewel de onderzochte groep hiervoor nog klein was, wijst het resultaat erop dat actief bezig zijn met natuur helpt om soortenkennis op peil te houden.
Dat onderstreept het belang van excursies, cursussen en natuuractiviteiten. Wie de natuur regelmatig beleeft, leert planten en dieren niet alleen kennen, maar gaat ze ook beter herkennen en waarderen.
Geschiedenis helpt ons naar de toekomst kijken
Het onderzoek maakt duidelijk dat natuurhistorische kennis niet vanzelfsprekend behouden blijft. Tegelijkertijd laat het zien hoe waardevol het is om stil te staan bij de natuur van vroeger. Want als we weten welke soorten en landschappen ooit vanzelfsprekend waren, begrijpen we beter welke veranderingen hebben plaatsgevonden en welke kansen er zijn voor natuurherstel.
De onderzoekers analyseren de resultaten de komende tijd verder. Meer uitkomsten worden later dit jaar gepubliceerd in Bladgroen, het ledenblad van IVN Leidse Regio.
