Bomen en struiken
Bomen en struiken
Soms zit de waarde van een project niet in snelheid of aantallen, maar in iets veel kleiners. Een blik van herkenning. Een eerste opmerking op een dag. Of simpelweg een glimlach op iemands gezicht. Voor Herma Pluimers van zorgorganisatie Siloah is dát precies waar het om draait. Herma begeleidt vanuit dagactiviteitscentrum De Molenhoek in Rijssen cliënten in een bijzonder buitenproject in De Borkeld. Daar werken zij midden in de natuur aan het onderhoud van het stenen labyrint en de heide. Het is een plek waar rust, ritme en betekenisvol werk samenkomen.
Voor de cliënten is het veel meer dan alleen een daginvulling. Buiten werken helpt hen om tot rust te komen, in beweging te komen en te ervaren dat hun inzet ertoe doet. Juist in een groene omgeving, met ruimte om op eigen tempo mee te doen, ontstaat iets wat binnen niet altijd lukt. Herma was de aanjager van het initiatief. Zij zag van dichtbij wat de natuur kan betekenen voor cliënten die binnen vastlopen, overvraagd raken of moeite hebben met het reguliere arbeidsproces. “Ik zag deze cliënten binnen het dagactiviteitscentrum verpieteren,” vertelt ze. “Toen dacht ik: we moeten naar buiten.”
Van idee naar samenwerking in het veld
Vanuit het project Natuur in de Zorg, onderdeel van het provincieprogramma Natuur voor Elkaar, ontstond het eerste contact. Herma legde haar wens neer om met cliënten buiten aan de slag te gaan, maar wel onder duidelijke voorwaarden. Een rustige werkplek, met een beschutte pauzelocatie, was essentieel. Vervolgens kwam zij in contact met Staatsbosbeheer en Ron Blom, teamleider Salland. Ook hij zag meteen mogelijkheden in het gebied. “Het is een plekje vlakbij onze boerderij waar mensen kunnen schuilen als dat nodig is,” vertelt Ron. “Het zijn werkzaamheden die goed passen en waar niet veel tijdsdruk op zit.”
Toen Herma en haar cliënten begonnen, was het labyrint grotendeels overwoekerd. Gras stond kniehoog, stenen waren nauwelijks nog zichtbaar en ook op de heide moesten berkenopslag en ander groen worden verwijderd. Inmiddels is dat beeld flink veranderd. “We hebben het hele rondje gehad en het hele labyrint is weer zichtbaar,” zegt Herma. “Er komen best veel toeristen, zeker nu het weer mooier wordt. We krijgen echt complimentjes van mensen die zeggen: wat mooi dat het stenen labyrint weer zichtbaar is. En dan zie je onze cliënten glimmen.”
Ook Ron ziet het resultaat terug in het gebied. “Het labyrint ligt er erg goed onderhouden bij,” zegt hij. “En ook de plekken waar ze de berken van de heide afhalen, daar is het weer mooi open. Anders wordt het weer bos. Door het weghalen van die boompjes zorgen zij dat het heide blijft.”
Werk dat zichtbaar verschil maakt
Dat is precies wat dit werk zo waardevol maakt. De cliënten werken niet alleen in het groen, maar ervaren ook dat hun werk ertoe doet. Volgens Herma maakt dat een groot verschil: zij doen dit niet alleen voor hun daginvulling, maar leveren een echte bijdrage aan een groter geheel.
De impact is volgens haar duidelijk merkbaar. Waar sommige cliënten eerder veel onrust ervaarden of moeilijk in beweging kwamen, brengt het buitenwerk stap voor stap verandering. Zo vertelt Herma over een cliënt die ze in het begin letterlijk uit bed moest halen om mee te gaan. “Nu komt hij al met een bus aanrijden, stapt uit en is gemotiveerd om op donderdag naar Staatsbosbeheer te gaan.”
Ook de weg naar de werkplek blijkt onderdeel van het proces. Vanaf de boerderij, die als uitvalsbasis dient, lopen de cliënten via een rolstoelpad naar het labyrint. Onderweg is er ruimte om te vertragen en waar te nemen. “Dan horen we een specht roffelen en dan kijkt een cliënt zo van: hoor jij hem ook?” vertelt Herma. “Of we zien reeën lopen. Dat zijn zulke mooie momenten.”
De kracht van rust, aandacht en maatwerk
Voor cliënten die in het dagelijks leven vaak overvraagd worden, maakt juist die rust het verschil. Herma legt uit dat het regelmatig gaat om mensen bij wie aan de buitenkant niet direct zichtbaar is dat ze beperkingen ervaren. Daardoor wordt er vaak te veel van hen verwacht. “Ze kunnen veel, maar dat betekent niet altijd dat ze het ook aankunnen,” vertelt ze. “Dan zitten ze nog bij de eerste zin die gezegd is, terwijl de rest van het verhaal al verdergaat.”
De natuur biedt dan een andere omgeving: minder druk, minder prikkels en meer ruimte om in eigen tempo mee te doen. Dat blijkt ook uit kleine, veelzeggende momenten. Herma noemt een cliënt die erg gesloten is en een moeilijke periode achter de rug heeft. Tijdens een sneeuwdag kwam er ineens een spontane reactie. “Hij zei: ‘zout strooien’, met een brede glimlach op zijn gezicht. Voor die glimlach doe je het dan. Die kleine zinnetjes, die kleine momenten, dat is al de winst van de dag.”
Een samenwerking met betekenis
Inmiddels loopt het project sinds juni vorig jaar en wordt er iedere donderdag buiten gewerkt, weer of geen weer. Goede kleding, flexibiliteit en een geschikte pauzeplek maken daarbij het verschil. Naast de samenwerking met Staatsbosbeheer is er ook steun vanuit andere partijen. Zo is er contact met de schaapherder in het gebied, die een plek beschikbaar heeft waar de groep zich even kan terugtrekken. Ook IVN Natuureducatie, dat in de nabijgelegen boerderij actief is, is een bekende en waardevolle partner in het gebied.
Volgens Herma vraagt een project als dit wel om maatwerk. Niet alleen voor cliënten, maar ook in de begeleiding. Een rustige pauzelocatie, korte lijnen met samenwerkingspartners, kennis van natuur én affiniteit met de doelgroep zijn volgens haar onmisbaar. “Je moet als begeleider creatief zijn, zelf actief meewerken en van de natuur houden. Dat is echt een must.”
Het project laat zien hoe krachtig de combinatie van zorg en natuur kan zijn. Voor cliënten, die weer tot bloei komen in een omgeving die hen goed doet. Voor Staatsbosbeheer, waar zichtbaar werk wordt verzet in het landschap. En soms is dat ene kleine teken al genoeg.
Natuur voor Elkaar
Dit komt voort uit een project van Natuur voor Elkaar, van de Provincie Overijssel. Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met Landschap Overijssel en Natuur en Milieu Overijssel.
