De “Euleteul”van september 2026

Nieuwsbrief “De Euleteul” september 2026

September is begonnen. Een maand om te genieten van de nazomer en deels al van wat de herfst met zich mee gaat brengen. De avonden zijn nú geschikt voor een heerlijke avondwandeling.
Een avondwandeling zorgt voor ontspanning. De frisse lucht, rustige wandelroutes en als extra pluspunt: je valt daarna makkelijker in slaap.
Bovendien slaap je dieper, dus je wordt de volgende dag uitgerust wakker.
Wat dacht je van tuinieren? Onbewust komt er veel beweging bij kijken.
In de aarde scheppen, snoeiwerk en heen en weer lopen. Goed voor de mobiliteit, flexibiliteit en mentale gezondheid. Want tuinieren werkt therapeutisch, dús kom in onze Heemtuin werken!

Een korte terugblik op de activiteiten van afgelopen periode

Kroedwusj van zondag 9 augustus.
Op zondag 9 augustus was het weer zover: onze jaarlijkse Kroedwusj maken in de Heemtuin.
Onder een stralend ochtend zonnetje (het was nog niet zo warm) kwamen ongeveer 85 bezoekers een Kroedwusj samenstellen onder leiding van onze medewerkers en de Besjen van Stein.
Uiteraard met koffie, thee en héél veel water!
Pastoor Swillens kwam rond half een de Kroedwusj zegenen en om een uur ging iedereen met een mooi boeket huiswaarts. Een zeer geslaagde activiteit met dank aan de medewerkers die vooral een heleboel planten voor de Kroedwusj bij elkaar hadden gezocht (en gesnoeid) in de buitengebieden van Stein.
Kan de Kroedwusj er weer een jaartje tegenaan!

Foto: Ivo Welzen

Nacht van de Vleermuis vrijdag 28 augustus.
Op vrijdagavond 28 augustus organiseerde IVN Stein weer de jaarlijkse Nacht van de Vleermuis.
Wij startten dit jaar bij ons Natuureducatie Centrum (NEC) in het Steinerbos in Stein.
Onze expert René Janssen van Vleermuizenwerkgroep Nederland (VLEN) gaf voorafgaand aan de wandeling, een interessante lezing over deze bijzondere dieren.
Vervolgens startten we de wandeling met 19 deelnemers op zoek naar vleermuizen in de omgeving van de vijver in het Steinerbos. Door het regenachtig weer waren minder vleermuizen te zien dan normaal. Máár het waren er toch voldoende om te spreken over een geslaagde activiteit.

Opening werkplaats tijdens BBQ voor medewerkers.
Ook dit jaar organiseerde IVN weer een BBQ voor medewerkers.
Het werd een gezellig Grieks samenzijn. Iedereen genoot van de leuke Griekse muziek en het heerlijke eten, welk diverse medewerkers gemaakt hadden en gesponsord werden door Slagerij Eidams en supermarkt Albert Heijn. Hierbij willen wij iedereen bedanken die aan deze geslaagde activiteit meegeholpen heeft.
Na de BBQ werd onze werkplaats, die recentelijk helemaal opgeknapt werd door Cleem Dohmen, Math Smeets en diverse handige medewerkers, opnieuw feestelijk geopend. Met dank aan iedereen die dit alles mogelijk gemaakt heeft!

Wat staat er de komende tijd op ons programma

Knutselmiddag op zondagmiddag 11 oktober van 13.30 tot 16.30 uur.
Op zondag 11 oktober gaan we een nestkast in elkaar zetten.
Onze vrijwilligers hebben het zaagwerk al voor je gedaan, maar het timmeren mag je zelf doen.
Als je een hamer hebt, neem die dan mee.
Daarnaast gaan we allerlei vogelvoer items maken waaronder een vogelvoerslinger.
Deze zondagmiddag beginnen wij om 13.30 uur en we gaan door tot ongeveer 16.30 uur. Wij hebben een beperkt aantal vogelkasten, dus als je zeker wil zijn dat er eentje voor jou is, kom op tijd.
Voor deze activiteit vragen wij een vergoeding van € 5-.
Er is gelegenheid om koffie of thee te drinken voor € 1,50.

 

 

Paddenstoelenwandeling op 18 oktober van 10.00 tot 12.00 uur.
Deze wandeling, onder leiding van onze natuurgids John Leclaire, start om 10.00 uur bij het NEC
“de Boschhook” van IVN Stein (Steinerbos 2a, ingang bij IBIS hotel)).
Tijdens de wandeling gaan we op zoek naar paddenstoelen in het Steinerbos.
Het is een beetje afhankelijk van het aantal aanwezige paddenstoelen óf deze wandeling door kan gaan. Indien er niet voldoende paddenstoelen in het bos aanwezig zijn dan zal er een lezing over paddenstoelen in ons NEC gegeven worden. Deze activiteit is gratis.

Halloween familietocht-Stein op 31 oktober vanaf 17:30 uur.
IVN Stein en Scouting Stein organiseren op zaterdag 31 oktober een Halloweentocht op en rondom het IVN-terrein in het Steinerbos. Deze tocht is geschikt voor jong en oud.
START: is bij brasserie Steinerbos Stein.
Bijdrage voor de tocht zijn €2,- per persoon, hiervoor krijg je tijdens de tocht een koffie, arme chocolademelk of fris met iets lekkers.
Enige tijd na de aanmelding ontvang je een email met daarin een betaalverzoek.
LET OP: aanmelding is pas officieel na betaling!
We nemen één week voor de tocht contact met je op voor het definitieve tijdstip van starten.

 

Meer informatie?
Neem contact op via steinhalloween@gmail.com

Wist je dat
Er maar liefst zesduizend soorten wespen in Nederland leven?
Ze hoeven maar over het terras te vliegen en je ziet mensen in paniek raken. Toch zijn ook wespen niet zonder hun bewonderaars. ‘De tijd is rijp om anders naar wespen te gaan kijken.’

Als er een verkiezing zou zijn voor het meest gehate insect, zou de wesp, naast de mug en de kakkerlak, hoge ogen gooien. Google op ‘wespen’ en de kans is groot dat je vooral hits krijgt van ongediertebestrijders en wespenvallen. De slechte naam van wespen is zelfs officieel onderzocht.
In een artikel uit 2019 in het vakblad Ecological Entomology inventariseerden biologen de woorden waarmee wespen en bijen werden omschreven door het publiek. Bijen konden rekenen op termen als ‘honey’, ‘flowers’ en ‘pollination’, wespen moesten het doen met ‘annoying’, ‘pain’ en ‘scary’. Niet voor niets luidt een Duits spreekwoord: ‘God schiep de bij, maar de duivel schiep de wesp’.

Volgens de schrijvers zorgt de slechte naam van de wesp er zelfs voor dat het een impopulair dier is voor wetenschappers om te onderzoeken. Als dieren zo’n eenzijdige en sterke reactie oproepen, is er vaak sprake van een gebrek aan kennis.
Gelukkig voor de wesp zijn er mensen die daar wat aan proberen te doen.
Neem Yavanna Aartsma, een entomoloog en insectenfotograaf die lezingen over wespen geeft aan IVN-afdelingen en andere geïnteresseerden.
‘Wespen behoren tot de orde van de vliesvleugeligen, samen met hun nauwste verwanten de bijen, hommels en mieren. Wespen zijn evolutionair gezien het oudst. Wist je dat er maar liefst zesduizend soorten wespen in Nederland leven? Slechts 15 soorten daarvan zijn sociale wespen.’ Deze sociale wespen maken de bekende grote nesten. In het voorjaar legt de koningin eitjes, waar larven uitkomen die zich verpoppen tot werksters.
Zij gaan eropuit om voedsel ( zoals vliegen, muggen en rupsen) te zoeken voor de komende larven en kauwen houtvezels tot pulp waarmee ze een papierachtig nest bouwen. Aan het eind van de zomer komen er ook mannetjes en koninginnen- in-spe bij.
Zij vliegen uit, paren met wespen uit andere nesten, en de bevruchte koninginnen zoeken een plekje om te overwinteren. Alle andere wespen uit het nest van dat seizoen gaan dood.

Veel mensen hebben nog nooit gehoord van de meeste soorten sociale wespen, laat staan dat ze er last van hebben: soorten als de Saskische wesp, middelste wesp en Franse veldwesp bijvoorbeeld.
De enige wespensoorten die op onze zoetigheid afkomen, zijn de zogenaamde limonadewespen: de gewone wesp en de Duitse wesp. ‘Het zijn dus onze ervaringen met maar twee soorten waardoor alle wespen een slechte naam hebben’, benadrukt Yavanna.

De meeste wespensoorten leven solitair. Er zijn sluipwespen, die hun eitjes met hun legboor in of op rupsen, larven en andere insecten leggen. Yavanna is gepromoveerd op het gedrag van zulke parasitaire wespen. ‘Ik onderzocht een schildwesp die eitjes legt in koolwitjesrupsen. Als deze eitjes uitkomen, eten de larfjes de rups van binnenuit op.
De rups blijft gewoon dooreten en groeien, maar in plaats van te verpoppen tot vlinder, komen er sluipwespen uit.’
Galwespen doen het weer anders: zij leggen hun eitjes in bomen en planten, die daarop worden gestimuleerd een gal daaromheen te laten groeien. De gal biedt de larve bescherming en voedsel en uiteindelijk komt er een volwassen wesp uit tevoorschijn.
Er zijn bladwespen, graafwespen, zandwespen, goudwespen en nog veel meer. Yavanna’s favoriet is de harkwesp: ‘Die heeft mooie, glimmende groene ogen.
Ze vangen dazen en zweefvliegen en brengen die naar hun larven- het is een van weinige solitaire wespen die aan actieve broedzorg doet. Met hun harkpootjes graven ze de holletjes van de larven open, brengen het voedsel, halen het vuil naar buiten, en graven de gang weer dicht.’ Yavanna ziet de negatieve berichtgeving over wespen met lede ogen aan. ‘Zie je een foto van een wesp op social media, dan schrijft er altijd wel iemand onder: kill it with fire! Er is zoveel onbegrip. Je hoort vaak: “Die wesp heeft me zomaar gestoken!” Ik antwoord dan altijd dat het nooit zomaar is, maar dat je misschien niet weet waarom.
De wesp moet zich toch bedreigd hebben gevoeld.’
Mensen weten over het algemeen dat een honingbij maar een keer kan steken (door de weerhaken aan de angel blijft die zitten in de huid waardoor de bij zichzelf bij het wegvliegen verwondt aan de ingewanden) en een wesp meerdere keren. ‘Maar dat wil niet zeggen dat een wesp ook eerder steekt dan een bij. Hommels kunnen net als wespen ook zo vaak steken als ze willen, maar die hebben dan weer het imago koddig en pluizig te zijn.’

Een wespennest in of om het huis? Mail in plaats van een bestrijder die gif komt spuiten een wespenconsulent van de Wespenstichting. Bijvoorbeeld Regina Oors, die ook nog vrijwilliger bij IVN Nuenen en voorzitter van de sectie Hymenoptera (vliesvleugeligen) van de Nederlandse Entomologische Vereniging is.
‘Ik begin altijd met een inventarisatie: waar zit het nest precies, wat is de vliegrichting, hoe bang zijn de mensen, zijn er kinderen betrokken. Soms lukt het mensen te overtuigen het nest gewoon te laten hangen. Wespen zijn niet agressief, maar defensief. Zolang je het nest met rust laat, is er niets aan de hand. Na één seizoen is het bovendien weer weg, dus eventuele overlast is te overzien. Ik sprak ooit over wespen bij een mevrouw die allergisch was voor wespensteken, maar zij kreeg zoveel vertrouwen dat ze besloot het nest gewoon te laten hangen.’
Als je gaat meppen, kan een wesp haar zusters erbij halen, met geurlokstoffen. Liever bekijk je zo’n diertje nou eens goed. Een wesp eet geen mens dus je bent niet in gevaar. Als ze op het vlees van de barbecue afkomen, zijn ze uit op eiwitten voor het broed. Gaan ze voor frisdrank of bier, aan het eind van de zomer, dan zijn ze met pensioen en zoeken ze voedsel voor zichzelf.’ Hoe houd je wespen uit de buurt? ‘Hang geen wespenval op rond je terras, want daarmee lok je ze juist. Zet in een rustig hoekje van de tuin een voederplank neer met klokhuizen van appels, fruitschillen en beurse pruimen en de wespen leren heel snel dat ze daar moeten zijn en niet ergens anders.
Er is prima samen te leven met wespen.
Wespen kunnen wel wat goede PR voor hun imago gebruiken, en dat is ook precies de doelstelling van de Wespenstichting, die dit jaar vijf jaar bestaat. De stichting is geboren uit een twittercampagne van oprichter en voorzitter Sjoert Fleurke, die besloot alle wespenfabels die hij tegenkwam met feiten te gaan pareren. ‘Als iemand online iets onaardigs zei over wespen, ging ik daar heel wijsneuzerig tegenin met informatieve posts.
Dat leverde best veel volgers en bijval op.
Het oprichten van een stichting was een logische vervolgstap om op grotere schaal een lans te kunnen breken voor wespen.’ Medewerkers van de Wespenstichting geven lezingen, workshops voor de groendiensten van gemeenten en verzorgen cursussen om zogenaamde wespenconsulenten op te leiden; een diervriendelijk alternatief voor reguliere ongediertebestrijders.

Pesticiden, klimaatverandering en verlies van leefgebied, het bekende verhaal.’ De vraag of wespen ‘nuttig’ zijn stamt natuurlijk uit een ouderwets, mensgericht wereldbeeld, maar Sjoert krijgt hem toch vaak. Wat kan hij aanvoeren ter verdediging van wespen? ‘Ik wijs er graag op dat wespen, net als bijen, ook bestuivers zijn van planten.
Daarnaast eten ze grote hoeveelheden rupsen en andere insectenlarven die zich tegoed doen aan gewassen en sierplanten, en insecten als muggen en vliegen. Als je een wespennest weghaalt, ben je dus zo een paar duizend van die predatoren kwijt. Ook ruimen ze kadavers op.’ Daarnaast hebben wespen natuurlijk net als alle andere dieren ‘nut’ voor andere soorten in het ecosysteem. ‘De wespendief, steenmarter en das doen zich graag tegoed aan wespenlarven. Volwassen wespen worden gegeten door sommige vogels en spinnen. Zweefvliegen als de stadsreus en de witte reus leggen hun eitjes in wespennesten en de larven leven van het afval daarin.’ Sjoert is ervan overtuigd dat het kan lukken een positiever beeld van wespen over te brengen. ‘De tijd is rijp om anders naar wespen te gaan kijken. Er zijn meer ontwikkelingen: er is nu een Partij voor de Dieren, steeds meer mensen worden veganist. We worden natuurlijk ook dagelijks geconfronteerd met berichten over hoe slecht het gaat met de natuur, en ook met insecten.
Een kentering in ons denken over natuur is mogelijk. Dertig jaar geleden had ik niet hoeven aankomen met mijn verhalen over wespen, maar nu kan het wel.’

Waar de gewone wesp al een imagoprobleem heeft, wordt de Europese hoornaar, die twee keer zo groot is, helemaal als een gevaarlijk monster afgeschilderd. Experts wijzen er echter op dat ook deze wespensoort niet agressief is en bovendien niet op zoetigheid uit is.
De hevigste horrorverhalen zijn gereserveerd voor een hoornaar die iets kleiner is dan de Europese hoornaar: de geelpoothoornaar, voorheen Aziatische hoornaar genoemd, een invasieve exoot die zich over Europa aan het verspreiden is.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft een meldpunt ingesteld.
De geelpoothoornaar vangt namelijk grote hoeveelheden insecten, waaronder honingbijen, en is daarmee de schrik van imkers. Sjoert Fleurke van de Wespenstichting: ‘Er is veel desinformatie over deze soort en er moet nog veel onderzocht worden. Op basis daarvan moeten we beleid maken. Uitroeien is een illusie, het hoogst haalbare is de groei van de populatie afremmen.

Vaststaat dat het bestrijden van deze soort met gif een veel groter gevaar voor de biodiversiteit is dan de geelpoothoornaar zelf.’ Regina Oors vult aan: ‘Door de hetze tegen de geelpoothoornaars zijn veel andere insecten ook de klos. Er zijn voorbeelden op Waarneming.nl van doodgemepte Europese hoornaars, metselbijen, hommels, wespen, bijvliegen, stadsreuzen en wespvlinders. Je roept het publiek op om geelpoothoornaars dood te maken, maar dat kan vaak nog geen wesp van een vlieg onderscheiden. Daar maak ik me zorgen over.’
Meer leren over wespen, de hulp van een wespenconsulent nodig of interesse om wespenconsulent te worden? Kijk op wespenstichting.nl   Tekst: Paul Q de Vries.

Het project Grensmaas bijna afgerond is?
Het project Grensmaas is het grootste rivierproject in uitvoering in Nederland. De werkzaamheden strekken zich uit over een traject van 43 kilometer tussen Maastricht en Echt-Susteren. De uitvoering is in handen van Consortium Grensmaas.

In november 2017 heeft het Consortium, geheel volgens afspraak, de belangrijkste maatschappelijke doelstelling behaald. Tienduizenden gezinnen langs de Maas lopen nu veel minder risico op een overstroming. Bij identieke waterafvoeren als tijdens de overstromingen van 1993 en 1995 komen dorpen en steden in Zuid-Limburg nu niet meer blank te staan.

Het Consortium heeft daartoe het stroombed van de Maas met zo’n 300 hectare verbreed, de oevers verlaagd en dijken op een traject van twaalf kilometer versterkt en verhoogd. Die ingrepen hebben hun effect inmiddels bewezen. Tijdens het extreem hoogwater in de zomer van 2021 hielden dorpen en steden langs het traject van het project Grensmaas het droog. De rivierverruimingen boden voldoende soelaas om de recordwaterafvoeren te verwerken. Maar het was op het nippertje. In Maastricht en Visserweert bijvoorbeeld restten slechts enkele centimeters. Daarom zijn er aanvullende maatregelen nodig om de waterveiligheid verder te verbeteren. Ook in het stroomgebied van de Geul, want in Valkenburg ging het in juli 2021 volledig mis. Een schade van tientallen miljoenen euro’s en complete ontreddering onder de inwoners waren het gevolg.

Met het project Grensmaas krijgt Zuid-Limburg ook een nieuw natuurgebied langs de rivier van zo’n duizend hectare, dat samen met natuurgebieden aan de Vlaamse Maasoever het RivierPark Maasvallei vormt. De hoogwaterbescherming en de nieuwe natuur worden betaald met de winning en verkoop van 54 miljoen ton grind en kosten de belastingbetaler niets.
Het project Grensmaas kost 700 miljoen euro.
Het werk concentreert zich nu op de laatste locatie Koeweide/Trierveld in Sittard-Geleen.
Alle overige locaties zijn klaar. De uitvoering duurt tot eind 2027.

Rabo ClubSupport van 7 september t/m 29 september 2026
Een vereniging of club is er voor iedereen. Wie je ook bent en waar je ook vandaan komt.
Met Rabo ClubSupport investeert Rabobank in de samenleving door clubs en verenigingen te ondersteunen.
Van 7 september t/m 29 september mag iedereen, die lid is van Rabobank, 3 stemmen op 3 verschillende (deelnemende) clubs uitbrengen.
Met Rabo ClubSupport maken wij kans op een mooi geldbedrag voor onze natuurvereniging.
Met het donatiebedrag wil IVN-Stein zoveel mogelijk jeugdigen in contact brengen met de natuur door middel van het organiseren van jeugdactiviteiten.
Daarbij wordt de extra steun ook besteed aan het opknappen van onze Heemtuin en de aanschaf van nieuwe materialen.
Stem op ons want jouw stem is geld waard!

Kijk op: rabobank.nl/clubsupport
Kunnen wij op jouw stem rekenen?
Alvast bedankt voor je steun

VELT Zuid-Limburg organiseert op 6 oktober een lezing in ons verenigingslokaal de “Boschhook”.

Thema: moestuin, serre, tuinieren onder glas.
Tijdstip: 19.30–22.00.

Haal meer uit je kas!
Drie oogsten per jaar, dat kan als je je kas goed benut door een goede teeltplanning, horizontaal en verticaal.

De workshop
Jaarrond oogsten, lekker voluit in de zon in de winter,…
Het is maar een greep uit de mogelijkheden om te genieten van je glazen of plastieken paleis. Tijdens deze sessie ligt de focus op technieken en teelttips specifiek gericht op telen in de kas.
Met de tips van Alexander Kerbusch haal je deze winter het maximale uit je kas.

De docent
De workshop wordt gegeven door Alexander Kerbusch, een bevlogen docent die regelmatig artikelen publiceert in het Velt tijdschrift Seizoenen.
Kijk voor meer informatie op zijn website:  Haal meer uit je tuin.

Praktisch
De workshop wordt gegeven in de Boschhook, het verenigingslokaal van IVN Stein, er is een beperkte parkeerplaats voor de deur en een ruimere parkeerplaats op ongeveer 100 meter lopen.
We starten om 19.30 uur, vanaf 19.15 uur is de deur geopend.
De workshop neemt zo’n 2 uur in beslag, met tussendoor een korte pauze.

Aanmelden
Deze lezing wordt georganiseerd in samenwerking met IVN Stein.
Je kunt je aanmelden door een mail te sturen naar veltzuidlimburgsecretaris@gmail.com .
Na bevestiging is je deelname pas definitief na overschrijving van het deelnamegeld op ons Velt afdelingsrekeningnummer BE61 8939 4417 3817  op naam van Velt Zuid-Limburg met vermelding van je naam, eventuele Velt-lidmaatschapsnummer en ‘moestuinieren onder glas’. Prijs voor Velt-leden: € 17.50. Standaardprijs: € 20.00.
Spreuk van de maand

Zullen we samen door de bomen het bos gaan zien?

e-mail: infoivnstein@gmail.com
Like ons op facebook, dan bent u steeds op de hoogte van het laatste nieuws!
www.ivn.nl/afdeling/stein