IVN Nuenen
Insecten
zondag15mrt2020

Onderzoek naar hommels in Nuenen

door Regina Oors, coördinator werkgroep BijenVlinder

Al sinds 1990 verzamelt de Vlinderstichting informatie over de stand van de vlinders in Nederland. De Vlinderstichting heeft dat opgezet door landelijk vrijwilligers volgens een vaste route te laten tellen. Dit gebeurt wekelijks en zo’n route is minimaal 500 en maximaal 1000 meter lang. De routes kunnen door natuurgebieden lopen of door bebouwd gebied. In beide gevallen levert dat waardevolle informatie op. Want welke waarde hebben onze tuinen voor insecten? En hoe vergaat het de vlinders in natuurgebieden? Door deze gestructureerde, landelijke opzet, heeft de Vlinderstichting in al die jaren al veel waardevolle informatie verzameld. Deze informatie wordt ook gebruikt om te herkennen waar de knelpunten zitten en wat er nodig is om deze te verhelpen. 

Hommels

Het gaat niet goed met onze hommels. Hommels zijn niet heel erg kieskeurig als het gaat over de soort bloemen waar ze voedsel halen: ze hebben hun voorkeuren, maar ze kunnen hun nectar en stuifmeel uit veel verschillende bloemen halen. Toch gaat het slecht met de hommels. Het aantal hommels loopt terug en ook de soorten die worden aangetroffen, zijn er steeds minder. Dat komt doordat het aanbod van bloemen ernstig terug is gelopen in de afgelopen decennia. De oorzaak ligt deels in gewijzigd landgebruik in de landbouw: in plaats van klaver als bemester is er op enig moment overgeschakeld naar kunstmest. Een beslissing die voor de hommels negatief heeft uitgepakt. Ook de verstening van tuinen en het gebruik van pesticiden in de landbouw heeft een negatief effect gehad. En hommels zijn dan wel niet zo kieskeurig, ze hebben wel gedurende het hele jaar voedsel nodig. Omdat ze sociaal zijn en in een volkje leven, moet er dus ook voldoende bloemaanbod zijn. Steeds meer mensen zijn zich bewust hiervan en er lijkt dan ook een kentering te komen. 

In 2018 heeft EIS Kenniscentrum Insecten de samenwerking met de Vlinderstichting gezocht. Er is gestart met het monitoren van aantallen hommels op de trajecten waar al vlinders wordt geteld. Via het netwerk van EIS zijn er ook tellers gekomen buiten de Vlinderstichting om die alleen hommels tellen en geen vlinders.

Vincent Kalkman van EIS heeft daarnaast cursussen gegeven aan tellers die meer wilden weten over hommels, maar echt nodig om te kunnen tellen is dat niet. Het tellen van het aantal hommels is op zich ook al waardevol. Voor de tellers die dat wel kunnen, is er wel een mogelijkheid om de juiste soort te vermelden. Er zijn inmiddels meer dan 200 hommelroutes in Nederland met vrijwilligers die aantallen tellen en daarvan zijn er circa 30 routes waarbij er ook soorten worden geteld.

Ik ben in contact gekomen met hen en sinds 2019 zijn er twee hommeltelroutes die door Nuenen lopen. De ene is rondom het open veld bij de Pastoorsmast, de andere is rondom visvijver Enode. Het zijn twee totaal verschillende gebieden. De eerste route die naar de Pastoorsmast loopt, begint in bebouwd gebied (Schietbergen, foto 1). Vanaf het Hemelsepad is de route deels bosrijk en rondom het veld van de Pastoorsmast (foto 2) zeer bloemrijk. De route rond de visvijver (foto 3) is qua beplanting anders als de eerste route. Maar op beide routes bevinden zich voor hommels (en andere insecten) interessante beplanting zoals braam, wilg, smeerwortel, distels, jakobskruiskruid en kaasjeskruid. Op beide routes tel ik niet alleen aantallen, maar ook soorten. Hierdoor maakt ook Nuenen deel uit van het landelijke hommelmeetnet met twee routes.

Hommelroute Pastoorsmast 1Hommelroute Pastoorsmast 2Hommelroute visvijver Enode