Column week 49, In de vroege ochtendschemer

Het was de eerste ochtend in deze winter dat ik mijn ramen moest krabben. De lucht in het oosten kleurde oranje toen ik naar mijn werk reed. Net over de kerkvaartbrug in Mijdrecht stak in het licht van de koplampen op hoge poten een egel over. Ik remde af, gelukkig was het stil op straat.


De egel stak nog best snel over gelukkig. Het beestje rolde zich niet op met z’n 7000 stekels en was al verdwenen toen ik in mijn achteruitkijkspiegel keek. In mijn ochtendvroege beleving was ze klein. Ik had het beestje groter in mijn gedachten. Een volwassen egel meet 20-30 cm.
Over dat oprollen: onder de huid van de stekels bevindt zich een sterk ontwikkelde spierlaag, die het de egel mogelijk maakt zich op te rollen tot een bal. Onder de spierlaag zit een vetlaag, die naar de winter toe dik is. Egels houden een winterslaap van oktober-november tot maart-april. ‘Mijn’ egel bij de kerkvaartbrug was vast op zoek naar een overwinteringsplekje bij u in de tuin. Tijdens de winterslaap zakt hun lichaamstemperatuur van gemiddeld 35,4 °C tot 1-5 °C. Soms ontwaken ze ’s winters en gaan op zoek naar voedsel.
Egels voeden zich zomers in de schemer en nacht vooral met kleine ongewervelden, zoals kevers, regenwormen, slakken en rupsen. Wel fijn zo’n opruimer in uw tuin.
Overdag slapen ze in een koepelvormig nest van bladeren, goed verscholen in het struikgewas en tussen takken: laat dus liggen die hoop ongeorganiseerde takken in de hoek van uw tuin. Niet alles zo netjes opruimen. Nergens voor nodig, het zijn prachtige schuilplaatsen voor allerlei dieren.

Egel
Rond maart- april ontwaken de egels definitief uit hun winterslaap en worden ze weer actief.
Egels kunnen maximaal ongeveer 8 jaar oud worden, maar de meerderheid bereikt deze leeftijd niet. De grootste vijand van de egel is, helaas, de mens. Egels worden vaak overreden door auto’s, maar ook land- en tuinbouwgif maakt veel slachtoffers, waaronder (biologisch) slakkengif. Waarom zou je slakkengif gebruiken: een egel in uw tuin is de beste, natuurlijke, bestrijder van lastig gedierte.
In de verhalen over egels las ik over een bijzonder zintuig:  het orgaan van Jacobson. Ik had daar nog nooit van gehoord. Ook al is dit al de zoveelste column die ik schrijf, ik leer elke keer nog bij.
Dit extra zintuig ligt tussen het gehemelte en de neusholte. Met dit orgaan worden nieuwe luchtjes onderzocht. Eerst ruikt de egel aan de nieuwe geur, daarbij komt er een flinke hoeveelheid speeksel vrij. Als de ervaring is verwerkt smeert de egel het speeksel op zijn rug. Dit laatste doet de egel om het orgaan weer schoon te maken. Een bijzonder gedrag van dit diertje.
Maak je eigen tuin egelvriendelijk want dan heb je natuur dichtbij huis.


Elza Vis,
IVN-natuurgids

 

Digitale krantversie Column 2020-49, 1 december 2020, pagina ?

Naar columns 2020

Vind je dit leuk? Steun ons en word lid!

Word lid