Cursus ervaringen

Zweden of Noorwegen? (uit de cursus Samenhang in de Natuur – 2026)

Het mistige Kootwijkerzand betovert de cursisten van Samenhang in de Natuur met open rendiermos, rode heidelucifers, eetbare cantharellen, een vliegden en okerkleurige vezeltruffels. We wanen ons enkele uren in Zweden of Noorwegen. Wat een schoonheid. De ‘bessen’ van de tweehuizige jeneverbes kleuren groen en grijsblauw, onrijp en rijp. Het rijpen tot blauwe kegelvruchten strekt zich uit over twee jaar. De blauwe bosbes heeft zijn blaadjes nog niet laten vallen. Margot onderzoekt met een schepje de oorspronkelijke bodem van zwak zure tot zure zandgronden en toont de opeenvolgende kleur- en humusrijke podzollagen.

Maar er dreigt gevaar voor deze unieke zandvlakte.

Dichte mosmatten van het grijs kronkelsteeltje (of tankmos) bedekken het levend stuifzand . De snelgroeiende en invasieve soort is dol op stikstof en zorgt voor vermossing. Ook verdringt hij een echte stuifzandbewoner: ruig haarmos.

De wind speelt een hoofdrol bij actieve zandverstuiving maar tankmos belemmert dit natuurlijke proces van verstuiven. En grote aantallen jonge grove dennen zorgen voor verbossing waardoor het zandverstuiven geen schijn van kans heeft. Veel IVN-ers rukken jonge boompjes uit de grond om verbossing een halt toe te roepen. Maar om vermossing tegen te gaan is volledig afplaggen van de bovenlaag echt nodig.

Tekst Hilde Ham / Fotograaf Eugenie Holterman

Doorkijkje

Kootwijkerzand

Okerkleurige vezeltruffel

Podzollagen

Rendiermos

Uit de Groencursus  – 2026

Groene Grondboring bij Gortel
De ‘Wordingsgeschiedenis van het Veluwe Massief’ is een terugkerend thema in de Groen Najaarscursus. Op de theorieavond vertellen Maarten Prins en Michel van der Lande over Bodem-Basis-Biodiversiteit. Geologie, klimaat, natuur en mens beïnvloeden elkaar bij de totstandkoming van dit gebied. Rode sterren op geomorfologische-, hoogte-, historische en topografische kaarten markeren interessante locaties waar één van de twee tijdens de excursie op zaterdag 19-9-2026 een verhaal gaat vertellen over grind op het pad, leemputten, potstallen en ecotonen. Ecotonen zijn overgangszones met hoge biodiversiteit tussen twee aangrenzende, maar verschillende ecosystemen.
Bij IJskraam Rozenboom in Gortel start de wandeling van 6 km. IJstijden, bodem en water (Abiotiek), en planten en dieren (Biotiek) hebben voor dit diverse landschap gezorgd met stuwwallen, stuifzandduinen, heidevelden en gemeenschappelijke malebossen. Oude karrensporen herbergen kwarts-, kiezel- en jaspisstenen. Aan het begin van negentiende eeuw is een begin gemaakt met de opheffing en verkoop aan particulieren van gemeenschappelijke malebossen, heideterreinen en markegronden. De laatste honderd jaar is de Gortelse enk weinig veranderd.
Bemoeienissen van mensen zien we terug in oude productiebossen met naaldbomen voor de mijnen in Zuid-Limburg. Langzaam worden deze omgevormd tot gemengde en rijk-strooisel-bossen met tamme kastanjes, hazelaars, winterlindes en ruwe berken. Op de stuwwal in het oude bos vlakbij de Spookkuil boort Geert-Jan handmatig in de bodem. Maarten legt de kleurverschillen tussen de bodemlagen en sedimentsamenstelling uit. Wie meer wil weten kan zijn hart ophalen bij één van de Landschapscursussen.
Fotograaf: Bart Hulshof
Tekst: Bart Hulshof en Hilde Ham

Tijdens de laatste excursie van de NajaarsGroencursus 2025 valt de regen met bakken uit de lucht.
Ondanks dat vinden we op één beuk een kleurrijk gezelschap van mossen, korstmossen, paddenstoelen (mosschelpjes), bosaardslak, sierlijke en gewone zakdragers en een pop van een klein geaderd witje.
Mooier kunnen we de laatste excursie met deze indrukwekkende biodiversiteit op slechts één boom haast niet maken.

Pop klein geaderd witje

Bos aardslak

Excursie Zoogdieren Groencursus van der Huchtbos

In de stromende regen werden eerst schedels van Joop en Hilde bekeken van o.a. zwijnen, das, konijn en hert. In het bos geen zoogdieren gezien, maar genoeg sporen zoals: wildwissels, afgewreven stammen en stilgestaan bij een zoelplek van zwijnen. Ook houtwallen, natuurlijke barrières in het landschap, om wild te weren. Voor veel mensen was het saponine schuim onderaan de stammen bijzonder. Een extraatje waren de paddenstoelen zoals heksenboleet, roodgerande houtzwam en hebben we vol bewondering stilgestaan bij een prachtige zwavelzwam.
Achter de botten zit geen speciaal verhaal. Ze zijn gevonden. Het aardige was het herkennen van de dieren door de vorm van de schedel en de tanden en kiezen van het gebit.

Eugenie Holterman

Ook volgend jaar is er weer een Groencursus.