2026 09 Migratie, Aleid Offerhaus

Ooit schreef ik in deze krant een stukje over het reisgedrag van het Zuid-Afrikaanse bezemkruiskruid (Senecio inaequidens), een mooie composiet die – op haar blaadjes na – als twee druppels water lijkt op ons jacobskruiskruid. Bezemkruiskruid maakte gebruik van de uit Zuid-Afrika geïmporteerde vettige wol en de machine-olie op spoorwegemplacementen om zich in Europa van Noord naar Zuid te verplaatsen, maar nu ook langs snelwegen. Net als de meeste exoten is ze in mijn ogen een kleurrijke en welkome aanvulling op onze inheemse flora. Zoals het een Zuid-Afrikaanse betaamt, houdt ze van warmte, maar er zijn ook planten die alleen gedijen bij koude, zoals in de Alpen. Daar is te zien dat planten en dieren door toedoen van de opwarming van de aarde genoodzaakt zijn om het hoger op te zoeken. De 0°-grens ligt inmiddels op de 5000 meter en dat wil zeggen dat het zelfs boven op de Mont Blanc niet meer vriest. Als je vier poten hebt en niet te kieskeurig bent wat eten betreft, is de hoogte ingaan een optie, maar als je bewegingen beperkt worden door het hebben van wortels in plaats van poten, dan heb je een probleem: een verschil tussen een dag en decennia.

Hier in Amstelveen lijkt dat probleem niet aan de orde, maar wat zich in de bergen van laag naar hoog afspeelt zien we hier gebeuren van het warmere Zuiden naar het koudere Noorden. En waar in de bergen de top het ‘point of no return’ is, is het bij ons de Waddenzee. Planten, zoals de Berendruif (Arctostaphylos uva-ursi) waar je in de Alpen op hoogte nog over struikelt, vinden het bij ons nu te warm. Ze is nu nog op een paar plekken op Terschelling te vinden, maar Noordwaarts migreren – al zou ze het willen – zit er niet in. Het is zoals het is. Minder CO₂ uitstoten is een optie, maar de belangrijkste motor achter de opwarming zijn nu de zeeën, die al decennia barmhartig onze broeikasgassen absorbeerden. Zelfs als we vandaag zouden ophouden met bijdragen aan de opwarming wordt ons klimaat nog eeuwenlang beïnvloed door de zeeën, die naast warm ook nog eens zuur zijn geworden. Er komen gelukkig ook soorten bij, vooral door toedoen van mensen. Eén daarvan is het van oorsprong Noord-Amerikaanse straatwolfsmelk (Euphorbia maculata) een plantje zo klein dat je er makkelijk aan voorbij loopt. Dat maakt haar niet minder mooi. In Amstelveen ligt ze letterlijk op straat.

Aleid Offerhaus
Natuurgids IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekenaar.