2015 02 Zie ginds komt de grutto, Aleid Offerhaus

Zou het erg zijn als ze er niet meer zouden zijn? Zouden wij er een boterham minder om eten of een nacht slechter door slapen? Wie weet überhaupt nog wat een Grutto is?

Aan de randen van Amstelveen, zo begin april, wil-ie nog wel 's van zich laten horen. Dan is het net alsof hij – al buitelend en baltsend – het voorjaar roept, 'kijk mij 's, gruttó, gruttó, hier ben ik, gruttó, gruttó!'

Het lot van de sierlijke 'Senegalese' grutto (Limosa limosa limosa: hoeveel slijk kan je in je naam hebben) is onlosmakelijk verbonden met dat van de koe. Alleen de uitkomst is voor de Grutto iets dramatischer. Waar de koe straks jaarrond op stal staat (ook geen pretje, lijkt me), is de Grutto straks jaarrond uitgestorven. 50 procent van de Grutto's broedt in – u raadt het al – Nederland. De andere helft voornamelijk in Hongarije, Wit-Rusland en Estland! Door in te zetten op efficiëntie (een monocultuur van eiwitrijk Engels raaigras, meer en vroeger maaien, geen weidegang meer voor koeien en een lage grondwaterstand) heeft de Nederlandse veeteler het landschap in een houdgreep waar in ieder geval de Grutto straks niet meer levend uitkomt.

Laat ik hem eerst even voorstellen, de Grutto. Meet mr. and mrs. Steltloper: Lange poten, lange snavel en een niet te stillen honger naar wurmen. Hij in zomerkleed een jaloersmakende oranje gloed op zijn borst, zij iets lichter, maar zwaarder en met een langere snavel. Hij maakt nestkuiltjes, zij zoekt er één uit en samen voeden ze de kinderen op. Een goed huis bestaat voor een Grutto uit grasland, dat net drassig genoeg is om met een lange snavel vette wurmen uit te kunnen trekken en al het andere dat het rijke bodemleven biedt. Kunnen de kinderen amper vliegen, dan is het fijn als ze wat hoger gras hebben om zich in te verstoppen, zodat ze niet omvergemaaid of opgegeten worden.

Gelukkig wordt Amstelveen omgeven door polders, waar de Grutto's het ongekend goed doen. In de Bovenkerkerpolder én in de Rondehoeppolder, wonen en werken boeren, die samen met anderen (waaronder het IVN!) zich inzetten voor een landschap waar koeien en Grutto's elkaar letterlijk voor de voeten lopen.

Afgelopen dinsdag was ik op het landje van Geijsel (ook op fietsafstand) en het was fijn geweest als ik u had kunnen vertellen dat ik één van de eerste Grutto's van dit jaar op het landje gesignaleerd had, maar hoe goed ik ook keek, geen enkele vogel manifesteerde zich als Grutto, wél honderden Kieviten en Wulpen, Wintertalingen, Smienten en een heuse Watersnip, die bij het invallen van al die vogels wat verstoord zijn kop uit zijn veren haalde om vervolgens weer door te slapen.

Het ziet er niet uit, dat landje, niet een landje van Geijsel, maar een landje van niks, gewoon een weiland dat door boer Jan  Geijsel ieder jaar van begin februari tot begin april onder water wordt gezet, begrensd door de A9 en de A2,  twee machtige en lawaaiige verkeersaders in de randstad. Maar vergis je niet: dit landje (en zijn boer) is de redding van veel steltlopers, die moegevlogen uit Afrika hier neerstrijken: één groot revalidatiecentrum voor ontelbare steltlopers en andere watervogels. Bij het ter perse gaan van deze krant zijn ze er en nu met duizenden. Dus, Amstelveners: tel je grutto's (en je zegeningen)

Aleid Offerhaus
Natuurgids  IVN Amstelveen

Het is verboden deze column te dupliceren of te gebruiken zonder uitdrukkelijke toestemming van de schrijver/fotograaf/tekena(a)res.