Klimaat en duurzaamheid
Klimaat en duurzaamheid
Hoe natuurverbonden ben jij?
Hoe vaak voel jij je écht verbonden met de natuur? Voor veel Nederlanders is dat zeldzaam, blijkt uit onderzoek: we behoren tot de minst natuurverbonden landen ter wereld. Toch is die verbinding cruciaal voor ons welzijn én voor de natuur zelf. Het goede nieuws? Je kunt vandaag nog beginnen: gewoon buiten, in je tuin. Of in een natuurgebied zoals een Nationaal Park, waar de winter je zintuigen op scherp zet.
Dit artikel verscheen in Buitenleven Magazine, geschreven door Gemma van der Boog
Nederland als minst natuurverbonden land
Plek 56. Daar bungelt Nederland, als vijfde van onder. Uit internationaal onderzoek onder 61 landen blijkt dat wij behoren tot de minst met de natuur verbonden culturen op aarde. Best even confronterend, vindt Rachel Owusu, projectleider natuureducatie bij IVN. “Tegelijkertijd is het ook goed te verklaren. Hoe meer verstedelijkt een land is, en hoe meer het leven digitaal is ingericht, hoe lager de natuurverbondenheid, zo vonden de onderzoekers. Nou, dat klinkt wel als Nederland, nietwaar?”
Toch ziet Owusu dat veel mensen, ook hier, gemotiveerd zijn om hun band met de natuur te versterken. “88% van de Nederlanders vindt natuur essentieel2. En dat is het ook. We vergeten het soms een beetje, maar wij zijn natuur. Het is de basis van alles wat leeft, het geeft ons voedsel, schone lucht en water. We kunnen niet zonder. Hoe meer we die verbinding ervaren, hoe meer we om de natuur geven. En zorgen voor de natuur, is zorgen voor jezelf.”
Natuur in het dagelijks leven
Natuurverbondenheid vormt langzaam en over langere tijd. Het is daarom belangrijk dat mensen in hun dagelijkse omgeving omringd zijn door natuur en dat ze gedurende hun hele leven betekenisvol contact met de natuur kunnen blijven opzoeken, legt Owusu uit.
“Dan kun je ook op diverse niveaus verbinding ervaren. Omgevingspsychologen Agnes van den Berg en Thomas Albers onderscheiden vier dimensies die bepalen in hoeverre iemand verbonden is met de natuur: hoofd, hart, handen en onderbuik (zie kader). En het mooie is: op alle vier kun je activiteiten ondernemen om diepere band met de natuur op te bouwen.”
Tip! Test jouw eigen natuurverbondenheid
Wil je jouw eigen natuurverbondenheid meten? Daarvoor ontwikkelde IVN een persoonlijke NQ test. Je krijgt direct praktische tips passend bij jouw persoonlijke natuurprofiel.
Natuureducatie
Bij IVN werkt Owusu daarom aan een natuureducatieaanbod dat precies die verscheidenheid biedt. “Of je nu leert over de natuur via een online cursus, zelf de handen uit de mouwen steekt bij een voedselbos in de buurt, of een stiltewandeling maakt door het bos. Juist dankzij die diversiteit kun je kiezen wat jou aanspreekt, en ontdekken dat er verschillende manieren zijn om de natuur te beleven.”
Het meest overweldigende gevoel van verbondenheid ervaar je tijdens wat wetenschappers ook wel ‘awe-momenten’ noemen. Owusu: “Dat zijn die typische magische momenten in de natuur, waarin je echt even voelt: ik val samen met mijn omgeving en ben onderdeel van dit grootse wonder van de natuur.” Een zeldzaam gevoel, maar zeker niet onbereikbaar. “Twee derde van de Nederlanders heeft in zijn leven weleens zo’n indrukwekkend moment van verwondering in de natuur gehad. Iedereen kan dit meemaken. En daarvoor hoef je echt niet naar het buitenland. Ook in de Nederlandse Nationale Parken kun je dit soort momenten ervaren.”
Dagelijks contact met de natuur
Naast die diepe natuurervaringen is ook het dagelijkse contact met de natuur van belang. “Een wandeling door het park, met je handen wroeten in je eigen achtertuin, zelfs al vanachter het raam kijken naar de vogels in de boom. Al die kleine momenten doen ertoe, want ze herinneren ons eraan dat wij natuur zijn. Bovendien: hoe meer we zulk contact hebben, hoe natuurvriendelijker we ons gedragen. Ontbreekt dat contact, dan ontstaat afstand en vervreemding. En daardoor neemt óók de motivatie af om de natuur te beschermen.”
Milieuvriendelijk handen door hoeveelheid groen om je heen
Onderzoekers van Rijksuniversiteit Groningen hebben zelfs berekend dat zodra de hoeveelheid groen om ons heen lager wordt dan 23%, we ons minder geroepen voelen om milieuvriendelijk te handelen. Je tuin of je straat vergroenen heeft dus echt zin. Voor je eigen geluk en welzijn, en voor de biodiversiteit in de buurt. Maar óók om ervoor te zorgen dat we ons met z’n allen willen blijven inzetten voor natuurbescherming. “Die wederkerigheid raakt me omdat het zo hoopvol is: elke boom die we planten, elke tuin die we vergroenen, versterkt niet alleen de natuur, maar ook ons gevoel van verbondenheid en onze zorg voor de natuur. Dat is superkrachtig.”
Vier dimensies van natuurverbondenheid
Hoofd (cognitieve dimensie)
Vergroot je kennis en nieuwsgierigheid. Leer vogels herkennen, ontdek welke planten in je buurt groeien, of verdiep je in ecologische processen. Volg bijvoorbeeld een cursus ‘Leer de basis’ of ga op excursie met een natuurgids.
Hart (emotionele dimensie)
Versterk jouw persoonlijke relatie met de natuur door al je zintuigen in te zetten: voel, ruik, luister, zie en proef. Of richt je aandacht op een individuele boom of insect. Zo kun je de liefde voor de natuur voelen.
Onderbuik (intuïtieve dimensie)
Ervaar het gevoel van zelfoverstijging en onderdeel te zijn van een groter geheel. Het kan helpen om weidse natuur op te zoeken of je langere tijd onder te dompelen. Maar ook kleinere momenten kunnen dit gevoel oproepen.
Handen (actie dimensie)
Doe iets concreets. Plant bloemen voor bijen, voer vogels, of help mee met een buurtgroenproject. Actie versterkt je band met de natuur én draagt bij aan biodiversiteit. Door actief te zijn in de natuur ervaar je bovendien dat de natuur jou goed doet, bijvoorbeeld doordat je je uitgeruster of juist energieker voelt.
