Opinie: Vervang die spiegelende hete tegels door bomen

Kinderen zijn het meest kwetsbaar in de zon. Maar juist kinderopvang en schoolpleinen bestaan nog veel te vaak uit betegelde vlaktes zonder bomen. Tijd voor vergroening, betogen Marijne Landman (directeur Huidfonds) en Vincent van der Veen (IVN Natuureducatie). 

Met deze eerste hete dagen wordt het motto voor goede zonbescherming weer actueel: ‘weren, kleren, smeren’, met ‘weren’ als belangrijke eerste stap. Extra urgent voor kinderen, want zonverbranding op jonge leeftijd vergroot de kans op huidkanker, de meest voorkomende kankersoort in Nederland. Vorig jaar kregen 81.000 mensen huidkanker: elke 7 minuten een diagnose.

Speelpleinen als hitte-eilanden

Maar kijk je rond op een gemiddeld school- of kinderopvangplein, dan zie je meteen het probleem: de omgeving is nauwelijks ingericht op zonwering. Uit rondvraag onder 1.018 basisscholen door het Nationaal Huidfonds blijkt dat 73% van de schoolpleinen onvoldoende schaduw biedt. Tegels, asfalt en rubber domineren, en veranderen in hitte-eilanden waar het tot 15 graden warmer kan zijn dan in een groene omgeving. Bovendien weerkaatsen tegels uv-straling, waardoor kinderen extra worden blootgesteld. Kortom, juist op de plekken waar ze uren doorbrengen, krijgen kinderen – met hun kwetsbare huid – nauwelijks natuurlijke bescherming.

De oplossing is (letterlijk) zonneklaar: meer groen. Boomrijke speelpleinen fungeren als gigantische parasols met ingebouwde airconditioning. Een volwassen boom kan tot 80 à 90 procent van de uv-straling tegenhouden, vergelijkbaar met SPF 2 tot 20. Ook kan een grote boom evenveel koelen als 10 airco’s.

De oplossing? Vergroenen

Vergroenen is dus het adagium. Maar dan wel slim. Niet elke boom is immers een even sterke zonnefilter. Kies je voor boomsoorten die snel groeien en een dicht bladerdek vormen, dan bescherm je kinderen effectief. Kies je daarbij voor inheemse soorten met grote ecologische waarde, dan help je óók de biodiversiteit en maak je natuurbeleving en -educatie mogelijk.

De gewone esdoorn is zo’n snelle groeier en ontwikkelt al binnen een paar jaar een brede, dichte kroon die veel schaduw biedt. Zijn gevleugelde helikopterzaadjes zijn bovendien goed voor eindeloos speelplezier, en hij is geliefd bij bijen en zweefvliegen, soorten die het momenteel bar moeilijk hebben. Of neem de zomereik: zijn gelaagde bladerdak filtert nagenoeg alle directe straling en hij herbergt tot wel 400 soorten insecten, vogels en mossen. Wie heeft dan nog een biologielokaal nodig?

Ook voor de bredere ontwikkeling van kinderen doet een groen speelplein veel goeds. Onderzoek toont aan dat kinderen op groene pleinen 20% minder stress ervaren, zich beter concentreren en significant minder ruzie maken. Het stimuleert gevarieerd en creatief spel: er wordt niet meer alleen gerend en gevoetbald, maar ontdekt, geklauterd en samengewerkt.

Kwestie van inrichting

Deze dagen met hoge zonkracht herinneren ons eraan dat we de plicht hebben onze kinderen te beschermen. Laten we die handschoen breed oppakken. We moeten ‘weren’ niet alleen zien als gedrag dat we verlangen van pedagogisch professionals, leerkrachten of zelfs de kinderen zelf, maar vooral als een kwestie van inrichting. Gemeenten, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties hebben hier een grote rol. Vervang die hete, spiegelende tegels door bomen. Geef onze kinderen een speelplek waar ze veilig zijn voor de zon, en tegelijkertijd opgroeien tussen vlinders, ritselende bladeren en modder.

De natuur biedt het ons allemaal. Wij hoeven het alleen maar de ruimte te geven.

Dit gezamenlijke opiniestuk van Vincent van der Veen (IVN Natuureducatie) en Marijne Landman (directeur Nationaal Huidfonds) verscheen 23 mei in het AD.

Auteur

Vincent van der Veen

v.van.der.veen@ivn.nl
Product Markt Manager Kind & Natuur