Wereldreizigers

Wereldreizigers

Het is zomer, dus voor veel mensen de tijd om hun koffers te pakken en op reis te gaan. Sommige dieren reizen ook. Denk maar aan trekvogels. Maar er zijn ook vlinders die dat doen, zoals de atalanta en de distelvlinder.

Afgelopen tijd zag ik regelmatig distelvlinders in onze tuin zoals deze op de foto in mei. Deze ziet er flets (afgevlogen) uit. ‘Verse’ vlinders zijn veel opvallender gekleurd. Als ik op waarneming.nl kijk, zie ik dat er uit onze omgeving tientallen waarnemingen zijn doorgegeven. 2026 is dan ook een gunstig distelvlinderjaar, is de verwachting. Dat is niet elk jaar zo: er zijn ook jaren dat er nauwelijks distelvlinders in ons land gezien worden. En dat heeft alles te maken met het weer en het voedselaanbod ten zuiden van ons.

Wereldwijd komen distelvlinders voor, behalve op Antarctica en in grote delen van Zuid-Amerika. In Afrika, ten zuiden van de Sahara, brengen distelvlinders voortdurend nieuwe generaties voort. Als het daar geregend heeft, is er extra veel voedsel voor de rupsen. De vlinders die daaruit voortkomen, trekken naar het Middellandse Zeegebied. Daar brengen ze weer een generatie voort. En het is deze generatie die in mei-juni bij warme luchtstromen bij ons terechtkomt.

De soort heet distelvlinder omdat de rupsen op o.a. distels leven. De rupsen maken een spinsel aan de onderzijde van een blad en eten het groen op. Alleen de harde nerven blijven over. Is het blad op? Dan gaan ze naar een volgend blad. De planten blijven tenslotte kaalgevreten achter, met rommelige spinselnesten vol uitwerpselen. Als volwassen vlinder drinken ze nectar van o.a. distels, koninginnekruid en vlinderstruik.

Een distelvlinder kan bij ons niet overwinteren. Ook niet als ei, rups of pop. Dus het is sterven, of met een gunstige wind naar het zuiden trekken. Hoe een distelvlinder weet dat het tijd is om te vertrekken, is onbekend. Ze eten voor ze weggaan extra veel nectar. De vrouwtjes zijn dan nog niet vruchtbaar. Dat worden ze pas als ze in een geschikt leefgebied zijn aangekomen.

Onderzoekers wilden weten hoe ‘onze’ distelvlinders trekken. Op de website van de Vlinderstichting is te lezen dat ze daarin op allerlei manieren inzicht hebben gekregen. Het blijkt dat soms exemplaren die in West-Europa zijn opgegroeid, via Afrika helemaal in Frans-Guyana terecht komen. Dat is een reis van wel 7.000 km! Dus respect voor de distelvlinder, want dat doen de meesten van ons hun niet na.

Ineke Bams
IVN-natuurgids