Natuurgebied de Maashorst

TaurosLigging

Provinciaal Landschap De Maashorst is het grootste natuurgebied van Noord-Brabant. Een gebied bestaande uit een prachtige natuurkern, met bossen en heidevelden, stuifduinen, vennen en oude dreven. De natuurkern wordt omgeven door een kleinschalig dynamisch landschap en de kernen van de gemeenten Bernheze, Landerd, Oss en Uden. Samen vormt dit De Maashorst. Verschillende gebiedspartijen werken met elkaar samen om op duurzame wijze het gebied nog aantrekkelijker te maken en te ontwikkelen tot een van de meest bijzondere gebieden van Nederland.

Geschiedenis De Maashorst

De Maashorst. Oeroud, maar vormgegeven door de mens. Heidevelden, weiden en bossen, hoogteverschillen en open vlakten, waterpartijen en beekjes. Allemaal grijpen ze terug op de eeuwenoude historie van De Maashorst, waarin het de bewoners waren die het gebied in de loop van vele eeuwen vorm gaven.

‘Bewogen’ landschap

In de laatste ijstijd liet de Maas, die door dit gebied stroomde, grof zand en grind achter. In die periode zorgden breuken in de aardkorst ervoor dat delen van de grond omhoog kwamen. Deze hoger gelegen delen, de horst, zijn nog duidelijk in het landschap terug te vinden. Zo ontstond ‘De Maashorst’. Dit letterlijk ‘bewogen’ landschap heeft in de loop van millennia een variatie aan woeste gronden, uitgestrekte heidevelden en bos gehad.

Bewoners

Waren het in de prehistorie jagers die door De Maashorst trokken, later kwamen er complete nederzettingen van boeren en Romeinen, die hier samen met hun dieren voor eeuwen neerstreken. Ze woonden er, werkten er en stierven er, getuige de grafheuvels die zijn gevonden. Onder invloed van de strijd met de Germanen raakt De Maashorst in de vroege Middeleeuwen zo goed als verlaten. Maar de mens keerde aan het einde van de zesde eeuw terug. Sindsdien vinden er volop agrarische activiteiten plaats.

Natuurwaarden herstellen

De bevolkingsgroei dwong boeren later om oerbossen te kappen voor de aanleg van akkers. Weer later werden de ontstane heidevelden omgezet in bos voor de productie van hout. Net na de Tweede Wereldoorlog raakten stad, land en natuur van elkaar vervreemd en er kwam een ‘tegenbeweging’ van vele organisaties om de natuurwaarden van De Maashorst in ere te herstellen. Dat leidde bijvoorbeeld tot natuurcompensatie bij de aanleg van de A50 en tot de aanleg van authentieke natuurgebieden op bestaande landbouwgronden.

Plattelandsvernieuwing Nieuwe Stijl

Deze plattelandsvernieuwing gaat door. De Maashorst, met haar oorsprong in de prehistorie, transformeert in een duurzaam, authentiek landschap. Bewerkt en beheerd door boeren, streekorganisaties en ondernemende burgers, omgeven door vitale en leefbare dorpen en steden.

Het grootste aaneengesloten natuurgebied

Met een omvang van 3.500 hectaren is De Maashorst het grootste aaneengesloten natuurgebied in Noord-Brabant. Ze bevat honderden plantensoorten, bijna 150 vogelsoorten en meer dan 25 zoogdieren.

Vroeger was De Maashorst rijk aan vennen en moerassen en dat zie je terug aan de vele soorten amfibieën en reptielen die je hier nog steeds aantreft. Ook honderden insectensoorten hebben De Maashorst als leefgebied uitgekozen.

Bijzonder zijn de vier wijstreservaten, de zogenoemde Natte Natuurparels, die De Maashorst rijk is. In die gebieden komt, dankzij de aardbreuken, grondwater aan de oppervlakte – niet in de laagte, maar juist in de hoogte. Het van hoog naar laag stromende, kalkrijke grondwater levert de gebieden een bijzondere vegetatie op.

Provinciaal Landschap

Al deze elementen maken van De Maashorst een landschap met een enorme diversiteit en bijzondere natuurwaarden. Om die te behouden, te versterken én verder te ontwikkelen, is De Maashorst door de provincie Noord-Brabant aangewezen als Provinciaal Landschap. In hetMaashorst Manifest is beschreven hoe het gebied er in 2020 uitziet: ‘een levendig en ondernemend gebied, duurzaam bewerkt en beheerd door boeren, beheerders en ondernemende burgers en omgeven door vitale dorpen en steden’. De grote wens om een natuurlijke overgang te creëren van de dynamiek van stad en dorp naar de luwte van het platteland en de stilte van de natuur komt steeds dichterbij.

Het Maashorstmanifest

‘Hoe willen we De Maashorst zien in 2020?’ Die vraag is beantwoord in talloze gesprekken met nog meer mensen die De Maashorst een warm hart toedragen. Het leverde mooie wensen en visies op die terecht zijn gekomen in het Maashorst Manifest, een strategisch handvest dat voortborduurt op de gebiedsvisie zoals die in 2005 is opgesteld door Stuurgroep De Maashorst.

Die visie heeft nog steeds veel draagvlak. Sterker nog, het enthousiasme is alleen nog maar meer gegroeid. Nog altijd willen mensen samenwerken om dit prachtige stuk Brabant uit te laten groeien tot een levendig en ondernemend Provinciaal Landschap.

Manifest Maashorst 22 november 2009 definitief

Interactieve kaart de Maashorst

In het natuurgebied de Maashorst is veel onderzoek verricht.

Zie de bijlagen:

Amfibieën van de Maashorst

Dagvlinders van de Maashorst

Libellen van de Maashorst