Samenwerken voor kustbroedvogels
Al bijna tien jaar zet Marije Kuiper, werkzaam bij Vogelbescherming Nederland, zich in voor de bescherming van kustbroedvogels. Geïnspireerd door voorbeelden van BirdLife Australië bouwde zij een netwerk met betrokken vrijwilligers op om strandbroedvogels te beschermen. “We zagen hoe goed vrijwilligers een rol kunnen spelen bij de bescherming van strandbroeders. We zagen hierin kansen voor de vogels op de Nederlandse stranden,” vertelt Kuiper.
De presentaties bij vogelwerkgroepen leverden veel enthousiaste reacties op. “Het idee leefde direct en we merkten dat mensen zagen hoe slecht het ging met onder andere strandplevieren en wilden in actie komen.” Vrijwilligers haakten aan en in 2018 konden de eerste werkgroepen van start. “Ondanks dat er een aantal locaties in de loop der tijd zijn afgevallen, hebben we veel loyale vrijwilligers die al jaren betrokken zijn. Zij hebben enorm veel kennis, nemen nieuwe mensen mee en leiden deze op tot enthousiaste vrijwilligers. Deze mensen zijn van onschatbare waarde binnen dit project.”
Samenwerking langs de kust
Het project groeide gestaag en ook ondernemers wilden zich op een manier inzetten. Bijvoorbeeld door zich aan te sluiten bij het Groene Strand-project. “De vrijwilligers werden steeds creatiever en zochten contact met reddingsbrigades en brandweer voor onder andere vervoer van materialen. Ook zijn in sommige gebieden terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer en Het Zeeuwse Landschap betrokken.”
Bij het Groene Strand-project wordt ook actief de verbinding gezocht met de gemeenten. “Denk bijvoorbeeld aan het Verklikkerstrand. Hier is een intensieve samenwerking nodig, omdat daar een grotere afzetting nodig is. Dit is een hele belangrijke broedplek en gelukkig begreep de gemeente waarom maatregelen en bescherming hard nodig zijn.”
Sleutelgebied voor strandbroeders
De Zuidwestelijke Delta is van onschatbare waarde voor onze strandbroeders. Maar liefst 75% van de Nederlandse strandplevieren broedt hier. De strandbroedvogels waren hier wel aanwezig, maar de bescherming bleef in deze gebieden achter.
“De strandplevier is zonder twijfel de meest kwetsbare kustbroedvogel. Deze soort heeft rust, ruimte en overzicht nodig. En laten we dat nou steeds minder hebben in Nederland. Strandplevieren hebben een kort broedseizoen met weinig kansen, in tegenstelling tot de bontbekplevier. Zij zijn wat flexibeler en hebben meerdere broedsels binnen een seizoen.”
Waar ooit enkele paartjes zonder succes broedden, zijn er nu tientallen paren strandplevieren en dwergsterns met succesvolle legsels. “Dat is dus onder andere te danken aan de grote afzettingen en de tomeloze inzet van onze vrijwilligers. Zij beschermen de vogels niet alleen, maar leggen mensen ook uit waarom dit nodig is. Veel voorbijgangers zijn zich namelijk niet bewust van de gevolgen van hun eigen gedrag voor de vogels.”
Helaas vliegen niet op alle locaties kuikens uit. “Op sommige stranden hebben we minder succes. Dit kan aan verschillende factoren liggen. Soms zijn de weersomstandigheden niet goed genoeg, komt het water net te hoog of zijn er net te veel predatoren in de buurt.”
Er is nog winst te halen
Grote afzettingen met actief toezicht van vrijwilligers, die tegelijkertijd recreanten vertellen wat zij doen, zijn de meest effectieve maatregelen. “De grootste uitdaging na het uitkomen van de eieren ligt bij de kuikens zelf. Zij moeten direct zelf voedsel zoeken in de natte stranddelen, geulen en dicht bij de waterlijn. De afzettingen kunnen niet zo ver gezet worden waardoor er niet voldoende rust is in de fourageergebieden.”
“Daarnaast spelen de bezoekers van het strand ook een grote rol. We vragen hen niet voor niets afstand te houden van afzettingen en honden aan de lijn te houden. Men beseft vaak niet hoe bijzonder deze vogels zijn en hoe kwetsbaar hun leefgebied is.”
Hoop voor de toekomst
Het project heeft zichzelf bewezen, het gaat beter dan tien jaar geleden. Maar er is meer broedhabitat nodig, meer gebieden met minder kwetsbaarheid voor extreem weer. Door klimaatverandering zijn er meer stormen en dit zet de kustbroedvogels ook onder druk. Binnendijkse broedplekken zijn minder gevoelig voor deze weersextremen en kunnen in de toekomst dus belangrijker worden.
Kuiper heeft een speciaal plekje in haar hart voor de strandplevier. “Als deze soort het redt, dan weet je dat je het goed doet.” Wanneer zij op het strand staat en de kuikens rennen over het zand, is ze trots op alle vrijwilligers die zich langs de hele kust inzetten. “Je beseft je dan extra dat je het samen doet.”
“We hebben nog weinig ruimte over in Nederland. Wat we nog hebben, moeten we daarom koesteren. Ik ben trots op wat we hebben opgebouwd en blij dat we effecten zien,” sluit Kuiper af.
