Bosrand met hoge bomen en een grasveld, zonnige dag met blauwe lucht en enkele wolken.

Verslag Wandeling:   Willinks Weust en omgeving

Oost Achterhoek 16 augustus 2026

Foto: Ip van Es

 

Verslag Wandeling “Willinks Weust en omgeving”
in Willinks Weust, Winterswijk
op 16 augustus 2026

Door: Carolien Nijhuis en Ip van Es

 

Muschelkalk, Klokjesgentianen, vlinders, insecten en veel meer. Een wandeling door Willinks Weust en omgeving.

Zondagmiddag 16 augustus vertrokken we met een groep van 21 personen voor een wandeling van bijna vijf kilometer achter de Steengroeve langs, door Willinks Weust richting Vosseveld en weer terug naar de parkeerweide van Sibelco. Heerlijk weer, een zonnetje en niet te warm.

Vanaf de parkeerweide liepen we langs de sloot waar het water uit de Steengroeve in wordt gepompt. Ondanks de droge zomer stond hier nog water in! Er groeiden Waterweegbree, Egelskop en op de bodem het kalkminnende Kranswier. Verder Lisdodden, Wilgenroosjes en Koninginnekruid.

Vanaf het zogenaamde Oehoepad hebben we zicht op het bekende altijd weer imponerende tafereel van de wijde, grijze groeve die bijna 40 meter onder ons ligt. Na een korte inleiding over het ontsluiten van de groeve in 1932, met de 240.000 miljoen jaar oude Muschelkalk, zien we de licht aflopende grijze, glinsterende kalklagen, de gele Dolomiet lagen en de rode geoxideerde stroken die door het terugtrekken van de zee en de openstelling aan zuurstof zijn ontstaan. We zien bovenop de laag zwarte Schalie waar ook het bekende Pyriet in gevonden wordt. Op de bodem, voor ons onzichtbaar, leven haar bewoners zoals Kamsalamander en Rugstreeppad.

Ip vertelt over het verborgen leven van de Zandbijen

 
 
Na het overweldigende beeld van de groeve staan we stil bij piepkleine gaatjes in de kalkwand naast het pad. Wat een contrast maar zo boeiend! Want in die gaatjes zitten broedcellen van waarschijnlijk Zandbijen, waarvan in Nederland 76 soorten voorkomen.
Deze solitaire bijen zijn op het moment van onze wandeling niet meer actief, die vliegen eerder in het jaar. Ze graven een gangetje, het liefst in of op een zonnige helling zoals hier en leggen een in een zijgangetje op een bijenbroodje (stuifmeel met wat nectar) een eitje en beginnen aan een nieuw zijgangetje. Volgend jaar in de lente vliegt de nieuwe generatie weer uit.

 

Natuurontwikkeling en de Sperwer in Willinks Weust

Op het uitkijkplateau bevinden we ons op de scheidingslijn met aan de ene kant de groeve met de fabriek van Sibelco en al haar activiteiten. Aan de andere kant het recent, in het kader van natuurherstel in 2020-2022 doorontwikkelde Natura 2000 gebied. Natuur en industrie komen hier samen. Willinks Weust beslaat zo’n 51 ha en is grotendeels in eigendom van Staatsbosbeheer. Door de kwetsbaarheid van het gebied is een groot gedeelte niet toegankelijk, waaronder het Heksenbos. We doen het met de nieuwste ‘aanwinsten’. De door het natuurherstel beoogde doeltypes van het natuurherstel zijn het laten ontstaan en stimuleren van Blauwgraslanden en Heischralegraslanden, met de daarbij behorende vegetatie en plantengemeenschappen. Er is vruchtbare grond afgegraven van ongeveer 1-1,5 meter tot het bodemniveau zoals dat rond 1900 moet zijn geweest.

Verderop is ook chemisch vervuilde grond aangetroffen die verwijderd is. Er zijn honderden bomen gekapt, exoten verwijderd, sloten ontdiept en er is een stuwtje aangelegd. Het ontwikkelen van zo’n nieuw natuurgebied is iets van lange adem en kan wel 20 jaar duren en het is de vraag of de beoogde doeltypes zich ook als zodanig zullen ontwikkelen. Op de velden wordt gefaseerd gemaaid. Op het Blauwgrasland zien we Stijve ogentroost, opslag van Wilg en Berk, Riet, Blauwe zegge, Geelgroene zegge, Waterpunge, het Blauwe knoopje, Watermunt, Waternavel, Moeraswalstro, Egelboterbloem en verdroogd Fijn haarmos. Een beetje verstopt staan de blauwe Klokjesgentianen!

Alweer zien we allerlei gaatjes. Nu op en langs het pad en verderop bij een open vlakte veel meer. Hier is de Bastaardzandloperkever verantwoordelijk voor het meeste graafwerk en als je er op let zie je ze overal. Het zijn echte jagers die enorm snel kunnen loipen op hun hoge poten. Ze eten vooral mieren maar ook andere insecten. Ook zij leggen hun eitjes in een gangetje in de grond. Het larfje voedt zich vervolgens met wat er zoal langs het gangetje komt.

Op het stuk afgegraven vervuilde grond staan pioniersplanten zoals Duizendguldenkruid, Ratelaar, een halfparasiet die water haalt uit de wortel van waardplanten, vaak gras, Klein hoefblad, de vrij zeldzame Wondklaver, Blauwe zegge en Dwergzegge.

Klokjesgentiaan

Bastaardzandloperkever

Wondklaver

Stepstones over Vosseveldse beek en oud productiebos wordt verbindingszone

Een van de natuurontwikkelingswerkzaamheden was het ontdiepen van de beken waardoor er meer water vastgehouden zou worden. Achter in Willinks Weust ontspringt uit kwel de Vosseveldse beek. Door de droge zomers van de jaren 20-22 is het echter zo droog dat het bijna aan water ontbreekt, laat staan dat er water vastgehouden wordt. Het stuwtje staat droog en de stepstones uit de een na laatste IJstijd, liggen er werkeloos bij. De beek is hier rechtgetrokken maar we zullen hem later kort meanderend terugzien, uiteindelijk opgaand in de Whemerbeek en Groenlose Slinge.

Afgelopen winter is het laatste stukje productiebos met Douglassparren gekapt. Dit was blijven staan omdat er een Sperwernest zat. De Sperwer is verdwenen en nu is dit laatste stuk helemaal kaal, de boomstobbes zijn verwijderd en een zanderige open laag geel dekzand vraagt om pioniers! Het stuk vormt nu een goede verbindingszone tussen het Heideschrale grasland en het Blauwgrasland. Een belangrijke verbinding voor onder andere vlinders zoals de zeldzame Kleine ijsvogelvlinder en Keizersmantel.

Heischraal grasland, gras is ver te zoeken

Het laatste terrein van Willinks Weust waar we langslopen is begroeid met Struikheide, af en toe een belletje Dopheide en wat pollen van Pijpestrootje. Het gebied wordt minimaal een keer per jaar door schapen begrazen. Het gebied heeft zich eigenlijk tot een heideveld ontwikkeld. In het veld staan slanke omhoog reikende Zomereiken. Een groter contrast dan met de eik die we later zien is niet denkbaar. Deze eiken zijn blijven staan na het verwijderen van de omliggende bomen, ze zijn uit het bosverband gekomen en het is nu goed zichtbaar hoe takken en bladeren zich een ‘weg vechten naar het licht’.

Het pad leidt ons naar het ontginningsgebied van Vosseveld. Tussen Bosbes en verdroogde Vossebes, Stekelvarens, en Hennepnetel staan we stil bij een klein fenomeen, onopvallend op de onderkant van de blaadjes van een vuilboom. Een bouwwerkje van de Heksenmutskokermot-rups. Inderdaad een piepklein heksenmutsje waar hij/zij beschermd kan uitrusten. De rups maakt mijnen in het vuilboomblaadje en die gangetjes kleuren bruingrijs. Zo kun je ze met wat geluk vinden. Uiteindelijk verpopt de rups en wordt het een nachtvlindertje.

In de verte de recht omhoog groeiende Eiken

Onder op het blaadje zit het kokertje van de Heksenmutskokermot-rups

Veldbies

Ontginningsgebied, weides en akkerbouw

Opeens staan we voor een wijds ontginningsgebied waar ooit de Woeste Weuste lag. Ontstaan door voedselbehoefte tussen de twee wereldoorlogen. Nu is het een groot veld met Engels raaigras, verderop zijn de graanakkers gemaaid. Rechte sloten waar toch ook nog wat water zichtbaar is, met maaipaden en volle, al bijna na-zomerse bermen. We hadden gehoopt hier veel vlindersoorten te zien, helaas, volgend jaar komen we in een andere periode terug! Maar we hebben toch veel Distelvlinders en Koolwitjes gezien, een enkele Kleine vuurvlinder, Blauwtjes, Zandoogjes en Koevinkjes. Wat we ook volop zagen waren Leeuwenbekjes, Koninginnekruid en Wederik. En er stond veel en rijk bloeiende Veldbies.

 

Zomereik als grensboom

 
 

Eik als markering percelen: Grensboom

De Eik komt al honderden jaren in ons land voor en is omgeven met verhalen, betekenissen en gebruiken. Er onder vonden vergaderingen plaats en er werd recht gesproken. Solitaire eiken vormen vaak de scheiding tussen percelen. Zomereiken worden vaak door de bliksem getroffen maar hebben een sterke overlevingskracht, de stam brandt niet zo snel en de boom heeft een goede herstelfunctie, de schors beschermt het spinthout.

Een van de deelnemers vertelde het verhaal van het bombardement op Guernica in Spanje, naar een bekend schilderij van Picasso als herinnering aan al het leed. In de tweede wereldoorlog is dit dorp gebombardeerd en grotendeels in vlammen opgegaan. Maar een Eik bleef staan, zo verbindt de Eik ons met geschiedenis en verhalen.

Een Eik kan wel 1500 jaar oud worden, we maten de omtrek van deze boom: 3 meter en waarschijnlijk zo’n 120 jaar oud dus! Hij komt zo prachtig en statig uit, je kunt zien dat het geen echte bosboom is. De boom doet denken aan het lied van Nynke Laverman: ‘Tree tree wat do you see’.

Achter de boom op het prikkeldraad langs het veld zat een Roodborsttapuit familie, verspreid over een aantal paaltjes, klaar voor de insectenjacht!

 

Kort meanderende Vosseveldse beek

We steken de Vosseveldseweg over en duiken links op bijna onzichtbare paadje dat naar een klein stukje wonderschoon helder meanderende Vosseveldsebeek leidt. Het water komt uit de oude Steengroeve! Langzaam buigt onze wandeling richting Adamskampweg, langs de ondertussen rechte beek ligt een Bolle Es met mooie oude Haagbeukstoven op het walletje.
De volle trossen met zaadvleugels hangen over ons heen, de zandweg op en een moment voor iedereen met individuele overpeinzingen over al het moois, de ‘maakbaarheid’ van de natuur, stikstof, biodiversiteit. Kortom, de rijkdom van een zondagmiddagwandeling door prachtig landschap.


Deel deze pagina