Column week 51, De bomen blozen

Op het moment dat ik dit schrijf(begin november) blozen de bomen. Het is herfst. Ik had eerst een ander onderwerp voor deze column maar, zoals eigenlijk elk jaar, de herfst pakte me in, greep me bij m’n lurven. Ik moest hem zien: de herfst. Je kunt er ook niet omheen. Elk jaar weer sta ik machteloos bij de grote diversiteit aan bladkleuren in de herfst. Wie kan dat nadoen? De grijze stoepranden worden met een goudgele rand omlijst, voor je voeten dwarrelen de roestbruinen en voor je ogen glanzen de warmrode kleuren. En vooral als de zon schijnt kan toch geen mens zeggen: ik heb de herfst niet gezien?

Het is een bijzonder proces: de bladkleuring start als de dagen korter worden. Het kostbare bladgroen (het groen dat we zomers zien: chlorofyl)wordt afgebroken en de grondstoffen van het bladgroen slaat de boom op in de stam en de takken. Klaar voor hergebruik…. En wat we dan zien zijn de kleurstoffen zonder bladgroen: caroteen en xanthofyl en anthocyaan.

Herfst langs de stoeprandDe biologen hebben ontdekt dat die kleurstoffen die we zomers niet zien toch wel degelijk een functie hebben. Het zijn voornamelijk hulpkleurstoffen die planten ook, naast chlorofyl, gebruiken bij de omzetting van licht in suikers.

Maar bij de rode kleurstoffen(anthocyaan) is wat anders aan de hand. Die stof maken planten speciaal aan. Ze schijnen een rol te spelen in de bescherming tegen kou en schade door de soms toch nog felle herfstzon.

Leuk om te weten maar je mag het gelijk weer vergeten want het is ook vooral de bedoeling dat je geniet van de herfst. Het seizoen met de vele kanten: het speciale lage licht, het verschijnen van paddenstoelen van de een op de andere dag, de prachtige wolkenluchten, de eerste roep van de smienten in de polder, de kortere dagen, de heerlijke herfstsoepen, de kaarsen die je weer aan mag steken, de lange wandelingen door de polders en de bossen, de frisse wind, de geheimzinnige mistflarden, de eerste keer dat je je autoruiten weer mag krabben, je handschoenen en je mutsen en sjaals weer opzoekt, het dikke leesboek dat je pakt als je bij de kachel kruipt als de herfstregens tegen de ruiten slaan. Als je dit leest is het al december maar misschien zijn er nog blozende bomen hier en daar want ik las dat de bladval laat is dit jaar vanwege de weinige nachtvorst die we hebben gehad en bijna geen herfststormen.

Vergeet niet in de herfst (en in de winter erop uit te gaan) om de bomen te zien blozen ! En dan hoef je echt niet ver weg te gaan…..natuur is dichtbij huis.

Elza Vis,
IVN-natuurgids

Digitale krantversie Column 2019-51, 18 december 2019, pagina ?

Naar columns 2019