Voedingscentrum en de nieuwe “schijf van vijf”
Het Voedingscentrum is duidelijk: wie vaker peulvruchten eet, bewijst zichzelf én de planeet een dienst. Linzen, kikkererwten, bruine bonen en sojabonen staan nu maar weinig op het menu bij de gemiddelde Nederlander.
In de nieuwe Schijf van Vijf zijn peulvruchten daarom ook belangrijk en gezond. Met vlees en kaas mag het wel wat minder. Het advies van de Gezondheidsraad sluit daarbij aan: Nederlanders zouden er goed aan doen veel meer peulvruchten en noten te eten. Peulvruchten zitten barstensvol eiwit, ze zijn goedkoop, lang houdbaar en, heel belangrijk: goed voor de planeet, want duurzaamheid is een van de criteria die bij het voedingsadvies ook meetellen.
Nieuwe Schijf van Vijf: meer peulvruchten, minder vlees, minder kaas
De makers van de nieuwe Schijf van Vijf, hopen op een opmars van peulvruchten in de Nederlandse keuken. De ministers van Volksgezondheid en Landbouw benadrukten dat het een advies betreft, geen verplichting.
De basis en ontwikkeling van de Schijf van Vijf
Laatst gepubliceerd: 9 april 2026
De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is al sinds 1953 een betrouwbare gids, die meebeweegt in een veranderende wereld. En de veranderingen gaan snel. Er is veel meer welvaart, maar dat heeft ook een andere kant. Zo hebben we te maken met een eetomgeving die steeds ongezonder wordt, klimaatverandering, zorgen over schadelijke stoffen in voedsel en desinformatie. Het heeft allemaal met elkaar te maken. De gevolgen zijn duidelijk: een groeiende groep mensen met chronische ziekten en een planeet die onder druk staat.
Achter de herkenbare vakken en adviezen van de Schijf van Vijf schuilt dan ook een dynamisch proces om constant up-to-date te blijven. Dit doen we op basis van (nieuwe) wetenschappelijke consensus: dat waar de meeste onderzoekers het met elkaar over eens zijn.
Eens in de zoveel tijd nemen we de Schijf van Vijf in z’n geheel onder de loep en kijken we of er grotere aanpassingen nodig zijn. Op 9 april 2026 kwamen we uit met een vernieuwde Schijf van Vijf.
Het imago van de boon is de afgelopen jaren wél aan een voorzichtige revival begonnen, met dank aan fitfluencers. Stazakken, kleurrijke kartonnen zakjes – hipper dan blik of glas – en wereldse recepten moeten daarbij helpen. De behoefte is er wel, denkt Nicole Freid, directeur van Hak. ‘Veel mensen willen vaker een dagje geen vlees eten. Dan zijn peulvruchten een logische vervanger.’
Maar ook in eigen keuken zijn peulvruchten een succes, want ze zijn culinair hartstikke veelzijdig. Wat denk je van een linzensalade vooraf, Toscaanse kikkererwtensoep met krokante rozemarijn als hoofdgerecht en amandelspijs in wittebonenvermomming als toetje? Dit zijn de beste peulvruchtenrecepten van onze Volkskoks.
En maakt het nog uit wélke peulvrucht je op je bordje legt? In principe scheelt het weinig, volgens hoogleraar voeding en hart- en vaatziekten Marianne Geleijnse. ‘Bruine bonen, witte bonen, linzen, kikkererwten, spliterwten: qua voedingswaarde komen ze bijna op hetzelfde neer. Alleen sojabonen steken er iets bovenuit: die bevatten relatief veel eiwit én komen qua aminozuursamenstelling het dichtst in de buurt van vlees.’
