Groene juffen laten peuters verwonderen in de natuur 

Van kippen knuffelen tot in de aarde wroeten: een ochtend vol natuurbeleving in Alkmaar  

Wat gebeurt er als een paar bevlogen IVN-vrijwilligers een kinderdagverblijf bezoeken? Dan veranderen een tuin, een bak met aarde en een paar zelfgemaakte slakken al snel in een avontuurlijke ontdekkingsreis. Op kinderdagverblijf Klein Alkmaar locatie Damakker maakten we mee hoe IVN-vrijwilligers Thea Scheepe-Dekker en Marijke Brouwer peuters kennis laten maken met de natuur. Een ochtend vol verwondering, plezier en kleine ontdekkingen. 

Een auto vol natuur

Wanneer ik op station Alkmaar word opgehaald door Thea, vrijwilliger bij IVN Noord-Kennemerland, valt direct op dat haar auto tot de nok toe gevuld is. Op de achterbank en in de achterbak staan bakken, tassen, bloemen en allerlei materialen voor de activiteit van vandaag. 

Moestuintjes Peuterproef

Onderweg vertelt Thea enthousiast over haar werk als vrijwilliger. Samen met een groep IVN’ers bezoekt zij jaarlijks acht locaties van kinderdagverblijven en peuterspeelzalen in Alkmaar. Daar verzorgen zij natuur- en voedseleducatielessen, vaak gekoppeld aan de seizoenen. Deze locaties zijn actief bezig met moestuinieren en doen al zeven jaar mee met ‘Moestuintjes Peuterproef’ in Alkmaar.  “Ze noemen ons wel de moestuinvrouwen,” lacht Thea. De IVN moestuinvrouwen geven advies over het moestuinieren en zij begeleiden activiteiten die kinderen op een speelse manier laten kennismaken met natuur en voedsel. 

Het moestuinieren bij de peuterspeelzalen van Klein Alkmaar wordt ondersteund door  Natuurgids Alkmaar (centrum voor natuur- en duurzaamheidseducatie) in samenwerking met JOGG en IVN. Ieder jaar krijgen de locaties een pakket met 16 soorten biologische zaden en 60 liter compost voor het nieuwe moestuinseizoen. IVN geeft moestuinadviezen en op iedere locatie een natuur- of voedselles. 

Natuur dichtbij voor jonge kinderen
Met een moestuinbak op de locatie leren de kinderen heel laagdrempelig hoe groentes groeien en hoe de natuur werkt. Tijdens het seizoen is er voor de kinderen, samen met de pedagogisch professional, van alles te doen:  

• Helpen met zaadjes planten 
• Water geven van de plantjes 
• Kijken hoe de plantjes groeien 
• Op zoek naar bodemdiertjes 
• Samen proeven van de oogst 

Als de IVN-er langs komt, krijgen de kinderen een les over bodemdiertjes of ze gaan samen bessen proeven. En soms gaat er zelfs iets mee op de achterbank. “Ja, dat gepiep hoor je goed,” vertelt Thea lachend. “Ik heb kuikens mee. De kinderen vinden dat fantastisch.”  

Op zoek naar slakken

Bij aankomst op kinderdagverblijf Klein Alkmaar gaan Thea en Marijke direct aan de slag. In de tuin verstoppen ze kleurrijke slakjes van klei. Al snel stromen de peuters naar buiten. Sommigen herkennen Thea meteen. “Mag ik naar de kippen?” Maar eerst is er een andere uitdaging. Wie helpt mee slakken zoeken? Sommige kinderen sprinten direct de tuin in. Anderen hebben wat hulp nodig van een pedagogisch medewerker of van Marijke. Al snel worden overal slakjes gevonden. Wat opvalt: er is geen sprake van wedstrijdjes of competitie. Het draait puur om ontdekken en plezier maken 

Verwondering in een bak aarde

Even later verzamelen de kinderen zich rond een grote bak met aarde. Daarin krioelen wormen, slakken en andere kleine bodemdiertjes. Voorzichtig pakt Marijke een worm op en legt deze in de hand van een peuter. Met grote ogen kijkt hij naar het kronkelende diertje. Een ander kind besproeit een slak met een plantenspuit. “Slakje, word wakker!” Niet veel later verdwijnt er ergens een slak in een poppenwagen. De natuur wordt niet uitgelegd vanuit een boekje. De kinderen mogen voelen, kijken, ontdekken en ervaren. Precies dat maakt de activiteiten zo krachtig. 

Een verrijking voor de opvang

Ook de medewerkers van het kinderdagverblijf zijn enthousiast over de bezoeken. “De kinderen kijken er enorm naar uit,” vertelt pedagogisch medewerker Kristen. “Ze komen elk jaar terug en de kinderen kennen de groene juffen inmiddels al. Het is echt een verrijking. Bovendien bieden ze steeds weer andere activiteiten aan, waardoor er veel afwisseling is. De kippen zijn altijd een enorme hit.”

De locatie had eerder eigen moestuinbakken, maar die zijn bij een verhuizing niet meeverhuisd. Gelukkig komen er volgend jaar weer nieuwe bakken, zodat de kinderen op nieuw zelf groenten en kruiden kunnen zien groeien. 

Leren waar eten vandaan komt

Voor Thea zit de meerwaarde vooral in de verwondering van kinderen. “Ik vind het prachtig om te laten zien hoe een zaadje uitgroeit tot een plantje. En hoe kinderen nieuwe dingen durven  te proeven. Radijs bijvoorbeeld. Sommige kinderen hebben dat nog nooit gegeten.”

Ze merkt ook dat ouders enthousiast reageren. “Je krijgt leuke feedback van zowel leidsters als ouders. Laatst hebben we aardappels geoogst met de kinderen. We hebben ze samen gewassen en opgegeten. Het is belangrijk dat kinderen leren waar eten vandaan komt. Niet uit de winkel, maar uit de tuin.”  

Omdat peuters een korte spanningsboog hebben, spelen de vrijwilligers flexibel in op wat er op dat moment nodig is. “Als de aandacht verslapt, stoppen we gewoon en bieden we iets anders aan.” 

Een kleurrijke afsluiting

De ochtend wordt afgesloten met het maken van bloemenkransen. De bloemen die Thea heeft meegenomen worden uitgespreid op de grond. Van stroken met zelfklevend plakband maken de kinderen, geholpen door de juffen, hun eigen kleurrijke creaties. Trots zetten ze de kransen op hun hoofd. Straks mogen ze mee naar huis kunnen. Wanneer de aandacht langzaam verdwijnt, ruimen Thea en Marijke alles weer op. Een geslaagde ochtend zit erop. 

Voor mij blijft de passie van deze vrijwilligers en de enthousiaste reacties van de kinderen hangen. Hun geduld, aandacht voor de kinderen en liefde voor de natuur werken aanstekelijk. Met eenvoudige materialen en veel aandacht weten zij kinderen te laten verwonderen, ontdekken en genieten van alles wat leeft.