Wie kent het laatste puzzelstukje van het gevonden herbarium?

Raadsel rond anoniem herbarium De Hondsrug uit 1937 opgelost via een foutief gedetermineerde Kleine schorseneer

Wanneer IVN Norg in 2018 de ruimte in de Brinkhof verlaat is er voor talloze boeken en andere natuurparafernalia uit het natuurhuis geen ruimte meer. Het bestuur besluit dat eenieder die iets kan gebruiken mag komen kijken, de rest belandt in de container. Peter en Marianne van Wijk van De Natuurplaats starten in 2019 De Natuurplaats en kunnen veel van de boeken en opgezette dieren goed gebruiken voor educatieve doeleinden. Niemand had belangstelling voor het herbarium, dat gaat gelukkig ook mee naar De Natuurplaats.

Jarenlang blijft het herbarium De Hondsrug uit 1937 onaangeroerd. Het is te fragiel om te gebruiken voor educatieve doeleinden, te mooi om weg te gooien en het lukt maar niet om te achterhalen waar, waarom en door wie het is samengesteld en hoe het in bezit is gekomen van IVN Norg. Veel vondsten zijn gedaan in de omgeving van Drouwen, Gasselte, Bronneger en Borger. Pas in september 2026 vindt Aaldrik Pot een haakje.

In De Levende Natuur 42 uit 1938 vindt hij een artikel over nieuwe vindplaatsen van bijzondere planten in 1937. Er wordt melding gemaakt van de vondst van Kleine schorseneer (Scorzonera humilis) ‘te Drouwen, onbekende inzender Herbarium-prijsvraag.’ Het is een dun lijntje, maar dit moet íets zijn. Zoveel floristen zullen er in die tijd in die omgeving niet actief zijn geweest. Enige probleem, in het herbarium De Hondsrug zit geen Kleine schorseneer. Wel een Gele morgenster.

Maar dan gaat het snel. Via verschillende artikelen in het oude tijdschrift het Nederlands Kruidkundig Archief kan worden ontrafeld dat het herbarium waarschijnlijk is gemaakt door Gezienus de Jonge uit Drouwen als inzending voor de Herbarium Prijsvraag van de Nederlandse Botanische Vereniging. Pas later wordt ontdekt dat de naam op het herbariumvel van een Gele morgenster, door de jury, met potlood is verbeterd tot Scorzonera humilis, het haakje van de Kleine schorseneer!

Die Kleine schorseneer vond De Jonge aan de ‘weg naar ’t Gemeentebos’ (hoogstwaarschijnlijk de huidige Steenhopenweg tussen Drouwen en de boswachterij Gieten-Borger). Die soort was toen ook al erg zeldzaam in Drenthe. Er zijn slechts een handvol groeiplaatsen bekend en op de allerlaatste groeiplaats in Drenthe in de Schaangedennen bij Exloo wordt nu geprobeerd het geringe aantal planten te vermeerderen. Maar de vondst van De Jonge kan alsnog worden geplaatst in atlasblok 12-56, voor zover kan worden nagegaan is dat – in retrospectief – een nieuwe stip op de kaart!

Het herbarium is afgelopen maand overgebracht naar Herbarium Frisicum in Wolvega, waar ze herbaria uit heel Noord-Nederland bewaren. Volgens ons een betere plek, hier wordt het namelijk op de juiste wijze voor de toekomst bewaard. Het natuurprogramma Roeg! van RTV Drenthe heeft daarover een reportage gemaakt en in de nieuwsbrief van de Werkgroep Florakartering Drenthe verschijnt een uitgebreide versie van de speurtocht. Binnenkort worden de data van publicatie bekend, wanneer het zover is zullen we dat communiceren.

Maar één mysterie kon nog niet worden opgelost: hoe is het herbarium toch ooit bij IVN Norg terecht gekomen? Mocht u meer weten, we horen het graag! Mail naar de scretaris

Aaldrik Pot/ Marianne van Wijk