Gewone paardenbloem   

Taraxacum officinale             5-40 cm hoog

Ja mensen voor de verandering geen verhaaltje over een vogel of ander dier, maar over een gewone, maar toch oh zo bijzondere plant. Begin dit jaar was er een verkiezing van de plant van het jaar. Je kon kiezen uit o.a. pinksterbloem, paardenbloem, madeliefje en nog 2 andere, maar die ben ik even vergeten en ik heb geen zin om dit op te zoeken. Na lang wikken en wegen heb ik uiteindelijk voor de paardenbloem gekozen, omdat het echt een overlever is.

Penwortel
Uit een rozet van groene getande bladeren komen diverse onvertakte bladloze holle stengels met een bloemhoofdje met daarop honderden gele lintbloemen. De bladeren en bloemsteel bevatten wit bitter smakend melksap. Aan de rozet van bladeren zit een penwortel onder de grond, die wel 2 meter kan worden. Hierdoor zijn ze bijna niet uit te roeien. En wie zou dat trouwens willen, want deze plant is zo ontzettend nuttig, maar daarover straks meer.

Pluizenbol
In april zien sommige weilanden (helaas steeds minder!), bermen, tuinen etc. geel door de bloeiende paardenbloemen en is zo één van de vroegste voedselbronnen voor diverse insecten. Al bevatten de bloemen niet veel stuifmeel en nectar. Aan ieder bloemhoofdje zitten zowel vrouwelijke als mannelijke bloempjes. Toch is er geen onderlinge bestuiving, want de mannelijke bloempjes hebben (bijna) geen stuifmeel. Dat is ook niet nodig, want de zaden worden zonder manlijke inbreng gevormd. De vermeerdering gaat razend snel, want aan elk zaadje zit een steeltje met een soort parachuutje van haren (pappus). En wie heeft er als kind nou niet deze zogenaamde pluizenbollen uitgeblazen en zo gezorgd voor de zaadverspreiding.

Blijvertje
Normaal worden de zaadjes over grote afstanden meegevoerd door de wind. Als ze ergens landen zetten ze zich vast met de weerhaakjes en ontkiemen. Meestal in een weiland, berm, grasveld, tuin, bouwterrein ed. Erg kieskeurig zijn ze trouwens niet, al blijft het zaad niet lang kiemkrachtig. Na 5 jaar is het over! Maar als de plant er eenmaal is dan is het een blijvertje. In de penwortel zit genoeg reservevoedsel om steeds weer nieuwe bladeren te vormen. Zo zijn ze bestand tegen dierenvraat, strenge vorst, droogte, schoffelen. En als er vaak gemaaid wordt legt de plant gewoon zijn bladeren plat op de grond. En indien nodig wordt er alleen een bloeistengel gevormd. Hoe slim is dit!

Veel soorten
Ik heb er ook de Flora op nageslagen en ben zo tot de ontdekking gekomen dat er veel verschillende soorten paardenbloemen bestaan. Ze komen van de poolstreken tot in warm gematigde gebieden voor. Zelfs in de tropen in de bergen zijn ze te vinden. En ze bloeien zo goed als het hele jaar. Heel veel dieren zijn er dol op, want deze plant is heel gezond.

Nuttig en gezond
Ook voor ons mensen is het een heel nuttige plant. Dat wisten onze voorouders al. Na de winter (weinig vitamientjes!) aten ze molsla. Dit is gebleekt blad van de paardenbloem. Hiervoor werd er gewoon een dichte pot over de rozet gezet. Vooral in het voorjaar bevat de plant veel vitaminen, mineralen en vezels. Zowel het blad, als de wortel en de bloemen zijn te eten. Goed voor heel het lichaam. Thee van verse of gedroogde bladeren en wortel is vocht afdrijvend en ondersteunt de spijsvertering en de lever. En het witte melksap uit de plant helpt tegen wratten. Gewoon 2x/dag aanstippen gedurende 2 weken. Het proberen waard!

Buiten dat een weiland vol gele paardenbloemen mensen vrolijk maakt en dieren gezonder, is de plant ook goed voor een gezonde bodem, want de lange penwortel zorgt voor beluchting in de grond. Als je dit allemaal weet snap je niet dat we deze plant willen bestrijden. Tenminste ik niet, maar ja ik hoef ook geen glad onkruidvrij gazon in de tuin. Laat de natuur gewoon zijn gang gaan. Wij blij en de dieren blij. En ja, het madeliefje is dit jaar plant van het jaar geworden. Ook leuk, maar toch …….

Gerda Hos