Veel verwondering in de natuurcursus

De voorjaars natuurcursus is gestart (natuurcursus voorjaar) en de eerste drie onderwerpen (van de vijf) hebben we alweer gehad. En ook deze keer steeds met heel veel verwondering. En dat doen we door goed te kijken en te focussen.

Kleine Landschapselementen Utrecht en het meetnet

Voor veel deelnemers was het de eerste kennismaking met Landschap Erfgoed Utrecht (LEU)

LEU richt zich op de provincie Utrecht en onder andere op het landschap en de kleine landschapselementen.

Kleine landschapselementen zijn de bouwstenen van ons landschap die zorgen voor de groenblauwe dooradering in het agrarisch cultuurlandschap. Dankzij deze elementen ziet onze omgeving er mooi en aantrekkelijk uit, terwijl ze een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Vrijstaande bomen, knotbomen, hoogstamfruitboomgaarden en alle andere kleine landschapselementen hebben een historische oorsprong en worden heden ten dage op veel plaatsen beschermd en periodiek onderhouden om de landschappelijke en ecologische waarde te behouden.

Dankzij deze elementen ziet onze omgeving er mooi en aantrekkelijk uit, terwijl ze een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit.
LEU heeft hiervoor een meetnet opgezet en daar ging het ons ook om voor de natuurcursus. Met een APP worden de landschapselementen in een agrarisch landschap vastgelegd in een meetsysteem. Dat vastleggen wordt door vrijwilligers gedaan en iedereen kan daar aan bijdragen. Dat wilden we natuurlijk zelf ook proberen. Leon Pors van het LEU heeft ons hierover alles verteld en bij de excursie op Vredegoed konden we het zelf gaan oefenen.

We gebruiken de Field Maps app van Arcgis. Deze wordt door heel veel organisaties gebruikt voor allerlei toepassingen.

Aan de hand van een invulformulier in de app kun je een landschapselement toevoegen of aanpassen met de exacte locatie op kaart.

Het resultaat ziet er dan zo uit:

Je  kunt alle elementen zien in de omgeving. En interessant om te zien wat er zoal op en rond Vredegoed staat.

En waarom is dat nou van belang?

Eén van de belangrijkste reden is de afnemende biodiversiteit en de moeite die we hebben om daar wat aan te doen. Beleidsmakers, overheden en diverse instanties hebben een handvat nodig om concrete acties te kunnen ondernemen.
Het meetnet voorziet daarin. En de landschapselementen spelen daarbij een heel belanrijke rol bij, wie had dat gedacht? Als je weer gaat wandelen of een excursie volgt let dan eens op deze kleine landschapselementen.

Wil je meer informatie of heb je interesse om mee te doen met het meetnet neem dan contact op met Leon Pors, email: l.pors@landschaperfgoedutrecht.nl

 

Weidevogels in Kockengen

Als tweede onderwerp kwamen de Weidevogels aan bod. De Natuurgroep Kockengen kon ons uitstekend helpen met de lezing (Donny Dolman) en met een mooie plek voor de excursie (Jan de Lange).

De lezing leerde ons dat er in de jaren 60 veel minder weidevogels waren. Maar in al die jaren daarna is het aantal weidevogels enorm toegenomen door het ideale landschap.
Nu neemt het aantal weer af door allerlei maatregelen. De vraag is dan natuurlijk hoe erg is dat? We hebben er eerst voor gezorgd dat ze een ideaal landschap hadden en nu wordt dat wat minder. Kortom discussie.

De excursie was bij Jan de Lange in Kockengen. Het gebied achter zijn boerderij is ideaal voor de weidevogels en daarom vaak een startpunt voor een  excursie.

We hebben aardig wat weidevogels gespot maar wel ver weg.

Er was wel één verwonderpunt, het was al weken erg droog maar tijdens de wandeling kwamen we dit
behoorlijk natte stuk klei tegen? Wat was hier aan de hand???

Oplossing: Jan houdt dit expres nat zodat de zwaluwen hun nesten kunnen bouwen 👌Cool hè.

Wil je meer weten over het gebied doe dan mee met één van de excursies van de Natuurwerkgroep: https://www.natuurgroepkockengen.nl/activiteiten/excursies/

Een aanrader!

Plantenevolutie en de botanische tuin Utrecht

In 2024 waren we op bezoek in de Oude Hortus (botanische tuin) in Utrecht. Als logisch vervolg wilden we natuurlijk dan ook naar de “nieuwe” botanische tuin in de Uithof in Utrecht. Met als speciaal aandachtspunt de plantenevolutietuin die in 2025 is geopend.
Plantenevolutie is een fascinerend verhaal. De evolutie van planten begon zo’n 500 miljoen jaar geleden toen meercellige algen in ondiep water de overstap naar het land maakten. Dit proces verliep in vier grote stappen, van primitieve sporenplanten tot de dominante bloeiende planten van nu. Door de ontwikkeling van bloemen en vruchten konden planten een evolutionair verbond sluiten met insecten en andere dieren voor bestuiving en verspreiding.

De lezing werd verzorgd door Hans van Loenhoud onze voorzitter maar ook afgestudeerd bioloog. Het lukt hem om in 2 uur door de evolutie heen te gaan. Het werd overigens wel meer les dan lezing, Hans had ons gewaarschuwd!

We kregen een goed beeld in welke (grote) stappen de planten zijn geëvolueerd met als laatste stap de co-evolutie met dieren en insecten. Handig voor bestuiving en transport van sporen en zaden.
En hoe komen we aan die wijsheid? Door fossielen die we op meerdere manieren goed kunnen dateren (een miljoen jaar meer of minder is eh geen probleem). Het dateren kwam ook bij de excursie aan de orde.

Tenslotte heeft Hans de voortplanting toegelicht via de generatiewisseling. Nou daar nam het aantal volstrekt niet te onthouden begrippen dramatisch toe…

Een verwonderpunt daarbij is dat het “mannelijke” en “vrouwelijke” aspect in allerlei variaties voorkomt zowel bij de planten, de sporen als de zaden. En dat is aan de buitenkant lang niet altijd te zien.
Een zeer leerzame les, wel pittig maar weer een hoop geleerd.

De excursie in de botanische tuin werd door Anne-Marie Wesseling gedaan (goed bekend bij ons) en door Aniëla Parlevliet (afgestudeerd in aardwetenschappen en bekend in de botanische tuin).

Anne-Marie leidde ons door de plantenevolutie tuin en had ook wat planten meegebracht. Als laatste kwamen bij de cactussen. Deze komen van nature eigenlijk alleen voor in Noord- en Zuid Amerika, en niet of nauwelijks ergens anders. Hoe zit dat!

Aniëla vertelde over haar studie en de datering van fossielen aan de hand van Magnetostratigrafie. Dat is een geofysische dateringstechniek die gesteentelagen indeelt en correleert op basis van de magnetische eigenschappen die zijn vastgelegd tijdens hun ontstaan. Het is een cruciale methode in de geologie om sedimentaire en vulkanische reeksen nauwkeurig in de tijd te plaatsen.

Aan de Universiteit Utrecht is baanbrekend onderzoek verricht met deze techniek, waarmee onder andere geologische tijdschalen wereldwijd zijn verfijnd. Kijk hier: Aardmagneetveld meten in Utrecht

Dat meten vindt plaats de buskruitkamers van Fort Hoofddijk dat onderdeel is van de botanische tuin.

De botanische tuin is heel erg mooi, best groot en daarom zeker meerdere bezoeken waard. Ga kijken : Botanische tuin Utrecht

===========================================================================================

Spinnen en de Wolf

Er komen nog twee voor ons hele nieuwe onderwerpen aan bod in de Natuurcusrs, spinnen en de Wolf. Kortom wordt vervolgd en we zijn (razend) benieuwd.