Natuuretmaal spannend en geslaagd

22 en 23 augustus werd het traditionele Natuuretmaal van IVN Vecht- en Plassengebied gehouden. Hier een verslag van drie stagiairs van de Natuurgidsenopleiding van IVN: Sophie van Haren, Carlo Velis, Sofie van Boheemen.

Wat is het Natuuretmaal?

Het Natuuretmaal is een leuke activiteit in de vakantieperiode voor gezinnen (of grootouder met kleinkind) van zaterdag twee uur ’s middags tot zondag twee uur ’s middags, op schapen- en museumboerderij Vredegoed, Heuvellaan 7 in Tienhoven. Een 24-uurs natuurevenement georganiseerd door gidsen van IVN Natuureducatie. Er vinden spannende natuuractiviteiten plaats zoals: poolstokspringen, natuurkunstwerken maken, met schepnetten waterbeestjes vangen in de sloot, rond het kampvuur spannende verhalen vertellen, bosuilen en nachtvlinders spotten en nog veel meer. Voor drinken wordt gezorgd: thee, koffie, limonade en zelfs wat wijn en bier. Wij zorgen ook voor brood om af te bakken boven het kampvuur en (vega)knakworstjes. Ouders hoeven alleen wat mee te nemen voor het gezamenlijk buffet, bijvoorbeeld een salade, rauwkost, tapas of een hartige taart. Voor het ontbijt zorgen wij voor brood. Als iedereen ook wat beleg mee neemt, dan komt het helemaal goed. Verder een slaapzak, tandenbostel, handdoek en droge kleren meenemen. Elk kind zal minimaal een ouder of grootouder mee moeten nemen. Als je niet wilt blijven slapen, kan je ook evtueel alleen de activiteiten meemaken.

Voorbereiding

De voorbereiding van het natuuretmaal van  2026 op Vredegoed ging al in juni van start toen wij, Sophie, Carlo en Sofie, als stagiairs van de werkgroep IVN-Jeugd gevraagd werden deel te nemen. Dit als onderdeel van de IVN-Natuurgidsenopleiding van IVN Vecht & Plassengebied. VOG’s (Verklaring Omtrent het Gedrag) werden aangevraagd, agenda’s werden bijgewerkt. Alles was in kannen en kruiken, zo ook het ambitieuze activiteitenprogramma. Met 26 aanmeldingen (kids en volwassenen) beloofde het een gezellig etmaal te worden.

Oei, Wolf in de buurt 🐺

Alleen een week voor aanvang kwam de melding binnen dat boer Bert bezoek had gehad van een wolf die ’s nachts in het weiland een schaap had gedood en gedeeltelijk opgegeten. Wat nu? Paniek, stress? Dat viel wel mee, maar wel aanleiding om te overleggen met het hele organisatieteam, bestaande uit Marijke, Edith, Elke, Lolke, Kees V., Sjaan en Bert. Na dit voorval moest boer Bert ’s avonds zijn schapen laten overnachten in de schapenschuur (de openkapschuur) waar tijdens het natuuretmaal eigenlijk de deelnemers zouden slapen. Oplossing: de deelnemers moesten maar gaan slapen in de lege paardenstal. Verder werden diverse scenario’s besproken die varieerden van een wolvenexcursie tot aan een aanval van een wolf. Besloten werd om het gevaar niet op te zoeken, de zorgen niet te bagatelliseren maar ook niet groter te maken dan noodzakelijk. Na één en ander ook kortgesloten te hebben met voorzitter Hans en het IVN-landelijk kon het natuuretmaal ook dit jaar weer doorgaan.

Zaterdag

Het is zaterdagmiddag 22 augustus 14:00 uur. Het zonnetje is inmiddels gaan schijnen na een regenachtige ochtend en luidt daarmee de start van een zomers natuuretmaal in. De kinderen en hun ouders druppelen binnen op de boerderij van boer Bert en galopperen direct door naar de paardenstal, waar speciaal vers hooi is uitgerold voor deze gelegenheid. De kinderen maken hier hun slaapplek gereed voor de nacht die komen zal. Tot die tijd staat er een bomvol programma met natuuractiviteiten op ze te wachten, telkens met begeleiding van één of meer van de IVN-vrijwilligers.

Opening en rondleiding

Marijke opent het evenement en daarna is er een rondleiding op de schapenboerderij door boer Bert. Naast stallen, schapen en silo’s valt hier nog veel meer interessants te vinden, namelijk eetbare kruiden en vruchten. Zo leren de kinderen gelijk een lesje in wild plukken van Marijke en Elke. Ze verzamelen bramen, brandnetels, watermunt, weegbree en gewone berenklauwzaden. Het meest interessant is de grote walnotenboom, waar de kinderen ieder een walnoot van mee krijgen.

Marijke’s huisdier en waterdiertjes scheppen

Bij terugkomst maken de kinderen van de buit een verfrissende thee en maken ze kennis met Marijke’s huisdier: een Amerikaanse rivierkreeft, Karel. Grappig om zo te bekijken, maar we hopen ze eigenlijk niet te vinden tijdens het volgende programma onderdeel. We gaan namelijk waterdiertjes scheppen. ijverig gaan de kinderen te werk en vinden binnen no time kleine visjes, ruggenzwemmers, wormpjes, een grote spinnende watertor en zelfs een groene kikker, die ze zachtjes mogen aaien met natte vingers.

Polsstok springen

Dan is het tijd om zelf het water te trotseren, tenminste het doel is om er juist níet in terecht te komen. Met behulp van een polsstok leren de kinderen naar de overkant te springen. Terug gaan ze liever klimmend als aapje, hangend aan de stok die nu horizontaal op de schouders van twee begeleiders, Bert en Lolke, rust. Ook Carlo heeft met dit onderdeel super geholpen. Na afloop worden de modderige aapjes die net níet met de hakken over de sloot gingen, schoongespoten met de tuinslang.

Diner en muziek

De kinderen maken o.l.v. Edith roze kruidenboter van de eerder verzamelde bramen, bieslook en weegbree. Samen met een zelf geroosterd broodje boven het kampvuur en een knakworst is dat toch wel het allerlekkerste! Even een aantal rondjes op het erf rennen om de opgedane energie te verbruiken en dan gaan de kids muziek maken! Maar niet zomaar muziek, een orkest wat bestaat uit instrumenten uit de natuur onder leiding van Kees met hulp-dirigent Sjaan. We maken gebruik van spetterend water, klappende houtblokken en ritselende blaadjes. De grote show wordt trots aan de ouders gepresenteerd.

Bedtijd voor de schapen

Maar het spektakel eindigt daarna niet, want het is bedtijd voor de schapen. En dat betekent dat we allemaal mogen kijken hoe de boerin en boer de uitgelaten schapen naar de stal begeleiden. Wel moeten we heel stil proberen te blijven zodat de schapen niet terug de wei in vluchten. Dat is niet altijd makkelijk, de schapen zijn nou eenmaal zo geinig!

Kampvuur verhalen met de vertelstok

Deze melige sfeer nemen de kinderen mee terug naar het kampvuur waar we met zijn allen een verhaal vertellen door ieder een zin te bedenken met als tijdelijke stamleider Edith. Wie de vertelstok vast heeft mag wat vertellen en de stok vervolgens weer doorgeven. Wat begon als een spannend verhaal over gemene heksen en wolven, eindigt in een ware komedie met een hoop onderbroekenhumor erin vermengd.

Vleermuizen en sterrenbeelden spotten

Inmiddels is de zon onder en gaan we o.l.v. Sofie met behulp van een bat-detector op zoek naar vleermuizen en horen we zelfs hoe deze zoogdieren jagen en muggen vangen. Ook gaan we kijken of we de steenuil, die sinds twee weken op het terrein verblijft, kunnen horen. Het blijft bij een bosuil, die natuurlijk alsnog hartstikke mooi klinkt en nog even op de achtergrond te horen is wanneer we naar de sterren gaan kijken. Helaas is het een beetje bewolkt, maar Marijke laat zien dat we met behulp van een handige app toch allemaal ons eigen sterrenbeeld spotten. Langzaam is het tijd ons terug te trekken in de stal en het strobed uit te proberen. Na wat geschuif en gewroet lag iedereen enigszins comfortabel en al schaapjes tellend vallen we in een diepe slaap.

Zondag

Na een kriebelige, maar knusse nacht openen we langzaam onze ogen. Dromen we nog?! Nee, we hebben echt een nacht als schaapjes geslapen! Alhoewel, die zullen het misschien nog minder koud hebben gehad met hun vacht die inmiddels alweer flink dik aan het worden is. Gelukkig waren er mede-‘schaapjes’ om iets dichter bij te kruipen voor warmte. Buiten is het overal een beetje vochtig. Het heeft blijkbaar geregend. Niet veel van ons hebben dit gemerkt. Een goed teken! Wat we wel merken is de trek na zo’n avontuurlijke nacht. Iedereen heeft zin in ontbijten. Met een pril ochtendzonnetje installeren we ons op het erf aan een heerlijk ontbijt waarbij de boerenkaas, door Lolke hoogstpersoonlijk van de markt gehaald, natuurlijk niet mag ontbreken. Met daarop volgend de discussie over waarom eigenlijk elke kaas niet ‘boerenkaas’ heet. Een duidelijk antwoord volgt: om het te onderscheiden van fabriekskaas! Boerenkaas is gemaakt van rauwe, niet-gepasteuriseerde melk. Ook leren we dat graskaas geen kaas van gras is, maar een seizoenskaas gemaakt van de eerste melk van de koeien die na de winter weer vers voorjaarsgras in de wei mogen eten.

Schaapjes naar het weiland, spelletjes en een wandeling

Nu wij als ‘schaapjes’ uit de schuur zijn mogen de andere schapen natuurlijk ook. Ze roepen al: Beeeèèrt, Beeeèèrt (‘Mogen we eruit?!’). Boer Bert opent het hek en net zo vrolijk als de kinderen huppelen de schaapjes naar het weiland. Ondanks de wellicht wat korte nacht volgt er weer een actief programma. We spelen spelletjes, zoals de slakkenrace (waarbij de spanning om te snijden is) en moddervarkens. Daarna maken we met boer Bert een ochtendwandeling door het weiland. De schaapjes volgen ons in een parallelle rij en ze doen allemaal tikkertje met hun neuzen tegen de kont van de ander. We zien dassensporen: graafsporen en latrines en er vliegt een sperwer over. De kinderen stuitten op een ‘afgeplatte stuifzwam’ (zeldzaam) en een groep kieviten vliegt langs. Verwondering heerst. Eenmaal terug bij de boerderij mogen we knutselen met natuurlijke materialen met Elke en Sofie. We gebruiken veertjes, blaadjes, hazelnoten en wol die Bert afgelopen voorjaar van de schapen heeft geschoren. Ondanks de moeheid is de creativiteit nog aanwezig, dichtbijkijkers en wijze uilen, waarover we gisteravond tijdens het verhaal rondom het kampvuur hebben gehoord, worden gecreëerd.

Lunch en afsluiting

Konden we maar altijd hier op de boerderij blijven! We lunchen met onder andere het soepje van gister dat heerlijk heeft geprutteld boven het kampvuur en moeten alweer ‘doei’ zeggen!

Het etmaal waarin we ons even als een grote, blije IVN-familie voelde, was zeer geslaagd!

Volgend jaar natuurlijk weer 👍