Vlinders

Spreker​​: Kars Veling
Datum​​: 8 juni 2022
Locatie​​: Zonnebrinkkerk te Winterswijk

Door Eva Bouwmeester

Introductie

Nadat deze thema avond twee keer niet door heeft kunnen gaan i.v.m. corona is het vanavond dan eindelijk zover. Kars Veling, sinds jaar en dag werkzaam bij De Vlinderstichting, gaat ons vanavond meenemen in de wereld van de vlinders en de libellen. Hij is ecoloog en doet al meer dan 25 jaar onderzoek naar deze bijzondere insecten. Hij is in de loop der jaren betrokken geweest bij allerlei projecten op dit gebied. Als persvoorlichter is hij het gezicht van De Vlinderstichting en geeft o.a. lezingen en workshops door het hele land. Tijdens de introductie wordt hij benoemd tot ‘De Vlinderexpert van Nederland’, dat legt de lat hoog maar Kars maakt dat helemaal waar gedurende de avond.

Vlinders1Heel veel mensen houden van vlinders! Als we ze zien is het altijd met mooi weer, wanneer de zon schijnt. Zou dat ermee te maken kunnen hebben?

Cyclus van eitje tot vlinder

Voordat een vlinder een vlinder kan worden is er al een heel traject afgelegd. Elke vlindersoort heeft en specifieke plant nodig (waardplant) om haar eitjes op af te kunnen zetten. Voor de dagpauwoog is dit bijvoorbeeld de brandnetel. De dagpauwoog legt, in april,  zo’n 70 eitjes per leg op de achterkant van een brandnetelblad. Na een paar dagen komen deze uit. De rupsen beginnen flink van de brandnetel te eten en vervellen een paar keer om de groei van hun lijfje bij te kunnen houden. Na ongeveer 5 weken is de rups klaar. Hij stroopt zijn laatste rupshuidje van zich af en daaronder zit de pophuid. De harde pop hangt op een beschut plekje aan 2 haakjes en met 3-4 weken is de vlinder binnenin opgebouwd. Een totale metamorfose. Als hij klaar is barst de pop open en kruipt de vlinder naar buiten. De vleugels zijn nat en opgevouwen en de vlinder kan nog niet vliegen. Vanuit het lijf wordt vloeistof  in de vleugels gepompt en krijgen ze hun uiteindelijke vorm. Dan begint de volgende uitdaging: een partner zoeken om te kunnen voortplanten.

Vlinders2Deze hele cyclus zit wonderlijk in elkaar en elke vlindersoort heeft daarin nog weer zijn eigen specifieke voorwaarden en omstandigheden nodig. Ook de snelheid van het doorlopen van deze stadia is per soort verschillend. Het is dan ook niet moeilijk te begrijpen dat dit snel verstoord kan raken als er iets in de natuur of het klimaat verandert. 

Cyclus van eitje tot libelle

Vlinders3Ook de libelle heeft een bijzonder verhaal. Zij kennen bijvoorbeeld geen popstadium zoals de vlinder dat heeft. De eitjes van libellen worden meestal in of vlakbij het water afgezet. Na 3 weken komen de eitjes uit. De larve van de libelle noemen we een nimf en leeft vaak meer dan een jaar in het water. De nimf kent ook meerdere vervellingen tijdens de groei en voor de laatste vervelling kruipt hij uit het water. Zittend op een stengel barst de huid open en langzaam komt de volwassen libel eruit. Het is eerst nog een verfrommeld en kleurloos dier. Hij pompt zich helemaal op met vloeistof. Als alles is uitgehard is de libel klaar, dit stadium noemen we imago. Een enorme metamorfose is een uur tijd. Weer zo'n mooi wonder van de natuur. En ook voor de libelle staat dezelfde uitdaging klaar als voor de vlinder, het zoeken van een partner om te kunnen voortplanten.

Vlinders4Wat kunnen wij doen voor de vlinders en de libellen?

Vlinders hebben nectar nodig. In tegenstelling tot rupsen zijn vlinders niet kieskeurig. Zij halen nectar uit alle bloemen. Zorg dat je in je tuin bloeiende planten hebt staan gedurende het hele seizoen, dan hebben ze altijd nectar ter beschikking.

Libellen hebben water nodig. Iets van een vijver is dan een vereiste. Liefst een natuurlijke waterpartij vol planten. Vaak is 1,5 m2 al voldoende. Zuurstofplanten zorgen voor een zuurstofrijke vijver, dit is belangrijk voor de larven van libellen. Vissen liever niet want zij zullen het merendeel van de larven opeten.

Vlinders5De Vlinderstichting

Hiermee heb ik nog maar een fractie verteld van het mooie en bevlogen verhaal van Kars Veling op deze thema avond. Wil je meer informatie? Kijk dan eens op de site van De Vlinderstichting. Zoek op hun site bijvoorbeeld naar Kleurkeur, een prachtig initiatief ten behoeve van goed maaibeheer van bermen en andere groenstroken. Of Idylle, een initiatief waarmee ze in heel Nederland idylles aanleggen: plekken vol bloemen voor mensen om van te genieten en voor vlinders en bijen om beter te kunnen overleven.