Verslag thema-avond op 21 juni 2017

Soms is de natuur ons iets te wild af.

Verslag van de thema-avond Invasieve Exoten op woensdag 21 juni 2017.

Op deze mooie juni avond luisterden we met 16 toehoorders naar  Wilfred Reinhold in een ruime gehoorzaal van de Zonnebrinkkerk te Winterswijk. Het was een boeiende lezing door een goed geïnformeerde spreker. Jammer dat we met zo’n klein aantal mensen waren!

Wilfred heeft het Platform Stop invasieve exoten opgericht en houdt zich geregeld bezig met acties, zowel gerechtelijke als publicitaire, om de vestiging en verspreiding van exoten te voorkomen. Dan gaat het met name om de invasieve exoten die door ongeremde groei natuur en gezondheid kunnen bedreigen. Hij heeft een juridische opleiding en in het geheel geen biologische achtergrond. Hij vindt het onderwerp boeiend en besteedt er veel tijd en moeite aan. Hij heeft ook de Week van de Invasieve Exoten ( 16 t/m 21 juni)  georganiseerd, zie de website wvdie.nl .

Het gaat bij invasieve exoten om planten, dieren en micro-organismen, die door menselijk handelen zich vestigen in onze leefomgeving. Denk aan: massa-transporten van heinde en verre, import van planten en dieren voor de de tuin en in huis, vakanties in de hele wereld. Allemaal gelegenheden waarbij bedoeld of onbedoeld elementen uit de natuur van elders hier aankomen.

Al heel lang brengen mensen dieren en planten van het ene gebied naar het andere. Konijn, fazant en damhert bijvoorbeeld. We trekken daarom een tijdgrens: 1492 (ontdekking van Amerika).

Ook de soorten die uit zichzelf hierheen komen, zoals trekvogels of ten gevolge van klimaatverandering, noemen we geen exoten.

Wat doet de overheid om de ongewenste vreemdelingen buiten de deur te houden of te bestrijden? Te weinig, vindt Reinhold. Vandaar zijn activisme: rechtszaken en publiciteit.

Er is nu een Europese verordening m.b.t. invasieve uitheemse soorten sinds 2016, uitgebreid in 2017, met een lijst van 49 soorten die door alle landen aangepakt moeten worden, de zogenoemde #EU exoten. Nederland kan daaraan soorten toevoegen, maar doet dit nog niet.

Een expertpanel heeft een #top90 exoten lijst opgesteld om te bestrijden of in elk geval te beheersen. Verder is er nog een lijst van #tip65 soorten, die onderzocht moeten worden.

Reinhold vindt dat men van het voorzorgsbeginsel zou moeten uitgaan. Niet de zaak op zijn beloop laten, maar vooraf onderzoeken of er gevaren zijn. Verbod op handel en bezit tot nader order.

Om concreter te worden last de spreker in zijn betoog intermezzi in met beruchte voorbeelden.

Bijvoorbeeld: de Japanse duizendknoop. Deze plant, oorspronkelijk als tuinplant ingevoerd, woekert enorm via vegetatieve uitbreiding met tot 6 meter hoge dichte begroeiing. Plaveisel, talud en zelfs fundamenten worden ontwricht. Als na bestrijding een stuk wortel met knoop achterblijft, groeit het zo weer aan. Sinds kort ook zaadvorming. In Japan is de plant geen probleem omdat hij daar zijn natuurlijke vijanden heeft. In enkele gemeenten wordt de plant actief bestreden. In Engeland is er zelfs de verplichting om met round-up de strijd aan te gaan.

Ander voorbeeld:  de Tijgermug. Een insect van ongeveer 5 mm groot met een pijnlijke steek die allergische reacties veroorzaakt. Kan meer dan 20 virussen overdragen, waaronder knokkelkoorts. Sinds medio 2005 in Nederland via Lucky bamboo uit China. In Nederlandse kassen verder opgekweekt. Nog 5 bedrijven in het Westland en Aalsmeer doen dit. Ook via de import van gebruikt banden; in plasjes water daarin waren de eitjes gelegd. Naast hinder door ziekten is er milieuschade door de bestrijdingsmiddelen en economische schade doordat importlanden onze planten niet willen.

Zo volgen nog meer intermezzi: over de goudvissen in een Veenendaalse gracht, de Amerikaanse vogelkers die aanvankelijk als nuttig om aan te planten werd ingevoerd, de Aziatische boktor die onlangs nog paniek in Winterswijk veroorzaakte en die met verpakkingshout meekwam,

Het Aziatische lieveheersbeestje dat als biologische bestrijder werd ingevoerd, de Alsem ambrosia die hier als bestanddeel van vogelvoer binnenkwam en die (tot 150 cm hoog) andere planten verdringt en tot verlenging van het hooikoortsseizoen leidt. Dan zijn er verder nog de Halsbandparkiet, waarvan er al zo’n 10.000 stuks luidruchtig rondvliegen, de Reuzenberenklauw die hele bossen kan overwoekeren, de Reuzebalsemien die zijn zaden tot 7 meter ver kan slingeren en inheemse flora met bijbehorende fauna verdringt, enz.

Speciale aandacht behoeven de invasieve water-exoten, zoals bijvoorbeeld watercrassula en grote waternavel. Vaak worden ze geïmporteerd voor tuinvijvers en aquaria.

Zij laten sloten, vaarten en plassen dichtgroeien, veroorzaken een monocultuur als oevervegetatie.

Sinds februari 2010 is er een convenant, waarbij voor 6 van de 20 bekende exoten een verkoopverbod geldt. In de EU-verordening worden 10 soorten genoemd. Zie op internet: Geen exoot in de sloot.

Het platform Invasieve exoten probeert dergelijke convenanten te laten afsluiten tussen overheid en betrokken handelspartners. Het doet nog veel meer, bijvoorbeeld het maken van een Tijgermug Alert app.

Wat moet er gebeuren om de gevaren te beteugelen?

Door de overheid:

    . voorzorgsbeginsel hanteren.

    . preventie door veel meer beperkingen op de invoer.

    . aansturen en coördineren van acties om exoten te verwijderen.

    . veel meer communiceren over bedreigingen.

Door de burgers:

    . niet kopen.

    . niet laten ontsnappen.

    .waarnemingen melden op waarneming.nl of telmee.nl.

    .petities tekenen, zoals tegen de tijgermug

Gebruik app.’s voor herkenning, melding op invasieve-exoten.nl.

 

Literatuur:

Veldgids Exoten    Rob Leewis c.s. uitgave KNNV-uitgeverij

Veldgids Invasieve waterplanten Ministerie van L.N.V.

Invasieve Plantensoorten- handleiding voor het beheer Casper de Groot c.s. uitgave van Probos.

Verschillende toehoorders stelden tussendoor vragen aan Reinhold. De fascinatie voor dit onderwerp is duidelijk. Om 22.00 uur (of later?) besloot Hans de avond en bedankte de spreker.

Ton Reerink