Verslag thema-avond op 15 februari 2017

Thema-avond 15-02-2017 De ondergrond van de Oost-Achterhoek (ism KNNV/IVN-OA)

Onze spreker, de heer Nico Willemse, voerde ons mee in de geschiedenis over het ontstaan van de bodem en aardlagen in de Oost-achterhoek:

Miljarden jaren geleden bevond ons gebiedje zich op de locatie die wij nu de Zuidpool noemen (Antartica). Omdat de aarde uit een vloebare kern bestaat, met daarop een aantal bewegende platen, die tegen elkaar botsen en elkaar omhoog en omlaag drukken, verandert het aanzien van onze globe gedurend.

Zo ook ons kleine plekje van de Achterhoek. Door tectonische invloeden schoof ons stukje land zeker maar gestaag in noordelijke richting op. Dus vanuit het ijselijke zuiden richting subtropisch gebied, daarna tropisch gebied, weer een subtropisch gebied, tot onze huidige positie.

Hoe weten wij dat dat allemaal zo gegaan is? Het antwoord komt uit bodemonderzoek: Onderzoeken wij de diverse aardlagen dan zien wij een opeenvolging van verschillen:

Wij gaan er in principe van uit dat de onderste laag de oudste is. Hierin vinden wij immers de oudste levensvormen. Op deze manier is een soort tijdklok samen te stellen. Door tectonische bewegingen worden aardplaten omhoog en omlaag gedrukt en soms zelfs gekanteld. Dit is goed te zien rond Winterswijk.

Maar het maakt het onderzoek problematisch – immers het is interpretatie. Gelukkig hebben we meer meetmethodes: De zogeheten tijdklokken - gevormd door seizoenen:

C14 koolstofmeting – vrij onbetrouwbaar.

Stuifmeel -Kiezelwieren - Jaarringen in bomen - fossielen.

En niet te vergeten de atoomklokken.

Om bij het verhaal te blijven:

De Achterhoek verschuift langzaam van de zuid- naar de noordpool. Daardoor is in de bodem een grote verscheidenheid aan artifacten te verklaren: Ijslandschap - Woestijn – Subtropisch etc. Nico maakt nog even duidelijk:

Veel landmassa op noordelijk (en zuidelijke) breedte: ijstijd.

Veel landmassa rond evenaar: broeikaseffect.

Hans Berndsen