Verslag thema-avond:   De Hazelnoot en :… Lies bedankt…..!

Foto: Anton Houtappels

Verslag Themabijeenkomst “De Hazelnoot”
in de Zonnebrinkkerk, Winterswijk
op 10 december 2025

Harm heeft momenteel 13 verschillende rassen staan, waarvan 5 rassen ‘op de proef’ zijn en 8 rassen goed bevonden. Harm geeft aan dat het bij het maken van een plan en het kiezen van rassen ook belangrijk is welk doel het dient. Sommige rassen heeft hij als bestuiver, niet voor de oogst. De familie Tuenter koos destijds al voor biologische teelt, zonder bestrijdingsmiddelen. Dit vraagt speciale aandacht en vooral in de beginjaren waren de kosten hoger dan de opbrengsten. De aanplant van bomen in plaats van struiken maakte het werk wat gemakkelijker.

Hazelnoten zijn een oud cultuurgewas. Nog steeds tref je bij oudere boerderijen vaak een hazelnootbosje of walnotenboom aan. In de tweede helft van de twintigste eeuw nam de import uit Spanje, Italië en vooral Turkije toe en zakte de Nederlandse teelt in. Nu de Nederlandse zomers warmer worden neemt de kwaliteit van de noten toe en zijn er volop kansen voor dit product. De hazelnoot is rijk aan eiwitten en oliën, voedzaam en goed houdbaar. Er is daarom steeds meer aandacht voor noten als onderdeel van de voeding, en vooral biologische noten staan in de belangstelling. Als alternatief voor dierlijke eiwitten. (Het Voedingsbureau heeft noten opgenomen in de Schijf van Vijf als onderdeel van het plantaardig menu.)

De hazelaar is een kruisbestuiver. Dit houdt in dat er verschillende rassen aangeplant moeten worden. Hierbij is vooral gekeken naar de gevoeligheid voor ziekten en plagen, de vorm en de smaak van de noot en uiteraard naar de opbrengst. Eén van de plagen wordt veroorzaakt door de hazelnootboorder. Deze snuitkever is overal in Nederland aanwezig en legt zijn eitjes in het vruchtbeginsel van de noot.

De boomgaard van Harm en Rieky bestaat uit meerdere veredelde rassen. In eerste instantie zijn ze uitgegaan van de ervaringen en kennis uit proeven, die in Zeeland opgedaan zijn op het proefstation voor de fruitteelt in Wilhelminadorp. Uit eigen ervaring zijn ze daarna verder gegaan met het vermeerderen van planten door steeds enthout te nemen van de best producerende bomen. Duidelijk moet zijn, wil je een goed producerend ras aanplanten ,het zeer afhankelijk is van de streek, grondsoort en het heersende klimaat. Verder is het belangrijk dat je bij aanplant de juiste bestuiverrassen kiest. Regelmatig krijgen Harm en Rieky de vraag van particulieren, hoe je een hazelaar plant.

Harm is opgeleid als smid en leraar in het technisch onderwijs. Op zijn 63e is hij met dat werk gestopt en richt hij zich volledig op de notenteelt. Zijn ervaring als smid en leraar in het technisch onderwijs komen in de notenteelt goed van pas. Hij heeft namelijk zelf alle machines voor de hazelnotenteelt ontworpen en gemaakt. Zo heeft hij zelf een notenkraker gemaakt aan de hand van tekeningen die hij op internet vond. Of blaast hij met de bladblazer de bladeren en lege noten uit de selectiestraat.

Er wordt gevraagd hoeveel hectare één persoon kan managen. Biologische hazelnotenteelt kost 150 uur per hectare, Harm schat in dat de gangbare teelt 80 uur kost per hectare.
Eén keer in de drie weken gaat Harm met de tractor onder de bomen langs. Daarna maakt hij in juli de grond vlak en brandt hij het onkruid weg in de zwarte stroken. Wanneer het vervolgens in augustus regent, heb je mooie vlakke grond onder de bomen met de oogst.

Oogst

Harm droogt de oogst met een heater en een ventilator. Dat duurt zo’n 20 tot 22 uur. De helft van de hazelnoten gaan als tafelnoten weg, de andere helft als kernen. Harm kent in de hazelnoten geen ziekten. Er zijn twee plagen waar Harm last van heeft bij de hazelnotenteelt: de hazelnootboorder en de meikever. Om de hazelnootboorder in bedwang te houden gebruikt Harm een combinatie van maatregelen: met nestkastjes lokt hij vogels en roofspinnen, daarnaast kijkt hij naar de rassen. Harm geeft daarbij aan dat je niet te angstig moet zijn voor de hazelnootboorder. De uitval bij hem is niet hoger dan 10%. Aan de engerlingen van de meikever heeft Harm bij de aanplant in 2011-2013 een kwart van de bomen verloren. De larven vreten aan de wortels waardoor de bomen afsterven. Deze larven blijven 3 tot 4 jaar en boren zich 60 tot 70 centimeter in de grond. Harm hoopt, door wat meer te beregenen in de periode dat de kevers eieren gaan leggen, dat ze het perceel te koud en te nat vinden en daardoor ergens anders hun eitjes leggen. Door één van de aanwezigen wordt de tip gegeven om kruidenextract te gebruiken: de meikever eet dan niet meer van de wortel.

Wanneer je zo’n mooie biologische hazelnoten boerderij hebt, blijft dat niet onopgemerkt: in 2023 kwam het programma Binnenstebuiten langs en is er een prachtig programma opgenomen en uitgezonden met Sharon, Harm en Rieky in de hoofdrol..!
 
 

 
Vanavond zijn er allemaal lekkernijen gemaakt door Rieky : van hazelnoothapjes tot hazelnootolie en hazelnootgebak …!
 

Lies, bedankt !

We laten het ons goed smaken en nemen deze avond ook afscheid van onze oud coördinator van de Thema groep: Lies…

Lies, namens ons allen bedankt voor 10 jaar vrijwilligerswerk voor de Themawerkgroep van de IVN/KNNV.. en veel succes met de Kruidenhof !