Oktober 2022 – Los in het Bos

In de maand oktober hebben vrijwilligers (natuurgidsen) van IVN Dronten 9 groepen (kleuters en kinderen van groep 3, 4 en 5) rondgeleid in het Wisentbos. Met veel plezier hebben we de kinderen verteld over de wondere wereld van de paddenstoelen.

Het educatieproject ‘Los in het Bos’ is een unieke samenwerking tussen Staatsbosbeheer, IVN Natuureducatie  (IVN-afdeling Gemeente Dronten), Stichting Participatie Wisentbos en de Flevomeer Bibliotheek.

Het project bestaat uit een boekenpakket met daaraan gekoppeld een excursie in het bos.

Het seizoen wordt als leidraad genomen. In het voorjaar staat het nieuwe leven centraal, in de zomer gaan de excursies vooral over de geheimen van het waterleven, in de herfst zoeken we naar paddenstoelen en in de winter zoeken we naar dierensporen.

De excursies staan in het teken van ervaren, kijken, horen, ruiken, proeven en zelf doen.

Paddenstoelenspeurtocht

Tegenwoordig komen kinderen steeds minder vaak in aanraking met de levende natuur. Er is een groeiende afstand tussen stad en platteland, tussen boeren en burgers, tussen consumenten en de herkomst van voedsel. Ook in Dronten is deze maatschappelijke verandering zichtbaar.

Om daar een klein beetje verandering in te brengen nemen we de jeugd gedurende 1,5 uur mee de natuur in. Na een korte introductie over de onderdelen van een paddenstoel; hoed, hymenium (voor de sporen), steel, ring, beurs en zwamvlok werden de kinderen ’losgelaten’ in het bos.

PaddenstoelenspeurtochtMet een spiegeltje, een loep en een leesblad vol met paddenstoelen was het speuren geblazen. Wie vindt wat. Een paddenstoel met hoed, steel en plaatjes, een elfenbankje, een gaatjes of buisjeszwam, roesten, een trilzwam, een buikzwam of een paddenstoel met steel aan zijkant van de hoed.

Het elfenbankje werd snel gevonden. Met zijn fraaie gekleurde ringen is het een prachtige zwam die tot de verbeelding van de kinderen spreekt. Vandaar misschien wel die sprookjesachtige naam, waarbij je in gedachten de elfjes ziet dartelen boven de stoeltjes.Paddenstoelenspeurtocht

Het elfenbankje groeit op dood hout, het liefst loofhout. Het groeit vaak in kleine of grotere groepen op een stronk of tak, meestal dicht bij de grond. Kenmerkend is dat de buitenrand altijd wit is.

Het is een saprofyt, ‘de vuilniswagen onder de paddenstoelen’, hij leeft op dood hout en ruimt zo het bos op. Saprofyten ruimen zo’n 90% van het afval in het bos op!

De onderkant van het elfenbankje is geelachtig wit en voorzien van talloze kleine gaatjes. Hieruit vallen de sporen als ze rijp zijn.

Een heel bijzondere paddenstoel die we tegenkwamen in het Wisentbos is de platte tonderzwam. Deze paddenstoel heeft een breed, waaier- of hoefijzervormig vruchtlichaam  van 10 tot 40 cm groot met een vrij platte bovenzijde. De kleur varieert van grijs tot bruin met een witte rand. De zeer fijne poriën aan de onderkant zijn wit en rond. De platte tonderzwam infecteert verzwakte bomen en veroorzaakt rot in de wortels en de stamvoet.Paddenstoelenspeurtocht

De soort leeft eerst als parasiet (een vijand) op een levende boom. Wanneer de boom dood is, leeft de zwam verder als saprofyt.

Vroeger werd van de platte tonderzwam poeder gemaakt voor gebruik in tondeldozen, zeg maar de 1e aansteker. Het gebruik van tonderzwam voor het maken van vuur is zeer oud. Bij de uitrusting van de ongeveer 5300 jaar oude gletsjerman ‘Otzi’ werden stukjes tonderzwam samen met stukjes pyriet (waar de vonken mee gemaakt worden) gevonden.

Het was best moeilijk om de 12 verschillende vormen van paddenstoelen te vinden. Dat heeft natuurlijk te maken met het weer de afgelopen weken en maanden en het bos waar je bent. Maar een stuk of acht lukte toch wel!

Na afloop van de excursie, kregen alle kinderen bij de dorpsboerderij een glaasje drinken.

 

Johan Bonsink

Paddenstoelenspeurtocht