Een vijver vol verwondering

In de Haagse Schilderswijk staat basisschool Startpunt International. In een wijk waar steen de overhand heeft, is het plein van de school een groen paradijs. Al dertien jaar lang spelen, klimmen en klauteren leerlingen op het groene plein, met als belangrijk onderdeel: de vijver. Wat maakt dit zo leuk en leerzaam? Sebastiaan Nederhoed, sportleraar en coördinator van de vergroening, vertelt hoe de vijver een aanwinst is voor de school.

Toen het plein keer op keer opnieuw betegeld moest worden door de wortels van de grote lindeboom op het plein, was de school vrij snel overtuigd dat er een groen plein moest komen. ‘Onze leerlingen kwamen niet vaak in aanraking met de natuur, naast een jaarlijks uitje naar het Haagse bos of de duinen’, vertelt Sebastiaan. ‘Thuis staat dat vaak niet op het prioriteitenlijstje van de ouders. Daarom wilden we dat vanuit school meegeven en was het van belang om het plein te veranderen. Inmiddels heeft het plein meer dan 50 verschillende hoekjes met een andere functie: van boomhut tot waterpomp. En natuurlijk de vijver.’

Weelderige tuin met vijver, groene planten en een hek op de achtergrond.

Van zandbak naar poel

Kinderen mochten in de ontwerpfase meedenken over wat ze graag op het plein wilden zien. En daar zaten veel vijvers tussen! De architect bedacht vervolgens dat de oude zandbak, waar al een hek omheen stond, de perfecte plek was voor een poel. Daar waren in eerste instantie wat zorgen over van een aantal ouders: is het wel veilig? ‘We hebben uitgelegd dat het hek zou blijven en kinderen alleen onder begeleiding bij de vijver mogen zijn’, legt Sebastiaan uit. ‘In de pauze komen kinderen nu vragen om de vijversleutel. Die ligt in een kluisje bij de gymzaal. In kleine groepjes mogen bovenbouwkinderen de sleutel lenen en bij de vijver kijken en spelen. Met een schepnetje in de hand gaan ze erop af, de een wat wilder dan de ander. En dat houden we dan in de gaten.’

Eigen kikkerdril

Jongere groepen – kleuters en groep 3 en 4 – mogen alleen bij de vijver kijken tijdens lessen. ‘Dan ontdekken ze wat er allemaal rondspringt, vliegt en zwemt’, vertelt Sebastiaan. ‘In het voorjaar hebben we ons eigen kikkerdril. In de klas worden de kleine kikkertjes in een aquarium verzorgd totdat ze oud genoeg zijn om in de poel uit te zetten. Kinderen leren daar ontzettend veel van. We maken zichtbaar hoe de kikker opgroeit en wat hij nodig heeft om te overleven.’

Kinderen reageren vaak verwonderd en enthousiast over al het leven in de poel. Met een schepnetje mogen ze door het water scheppen. Waar ze eerst nog niks zien, vinden ze nu ineens wel 20 verschillende diertjes. Van alienachtige libellenlarven tot een kikker, pad of salamander. ‘En dan is er natuurlijk ook altijd een kind dat wordt afgeleid door een fladderende vlinder’, voegt Sebastiaan er lachend aan toe.

Een van de grootste voordelen van een poel op het plein is de grotere diversiteit aan dieren. Sebastiaan legt uit: ‘Libellen zie je nergens anders in de wijk, maar wel bij de vijver. Er zijn ook vlinders en soms landt er zelfs een eend in het water. Voor natuureducatie hoeven we niet meer naar een andere locatie. Wij hebben dat binnen handbereik!’

Kinderen verkennen een vijver in een groene, zonnige tuin.

Pleinwachter

Sebastiaan loopt naar eigen zeggen soms als een dwaze boswachter rond op het plein om de kinderen in de gaten te houden. ‘Het is belangrijk om de risico’s op tijd te zien. Op een groen plein zijn meer hoogteverschillen en plekken om te verstoppen. Maar sinds het vergroenen zien we juist véél minder onrust en ongelukken. In dertien jaar slechts één gebroken been en één gebroken arm. Toezicht houden vraagt een actieve rol: rondlopen en de kinderen op alle plekken in de gaten houden. Meerdere keren per jaar attendeer ik nieuwe en bestaande collega’s op de risico’s en waar ze tijdens hun pauzewacht op moeten letten.’

En vallen er wel eens kinderen in de poel? ‘Ja’, zegt Sebastiaan. ‘Maar niet vaak en doordat er altijd een docent bij is, kan die het kind er direct weer uit trekken. Het gaat meestal om kinderen die net iets drukker zijn: gelijk een goede les voor ze.’

Doe het wél!

Aan scholen die nog twijfelen over een vijver op het plein heeft Sebastiaan een duidelijke boodschap: ‘Doe het wél! Kom hier eens kijken en ga uit van mogelijkheden en niet van gevaren. Het heeft zo veel meerwaarde. Wij hebben de luxepositie met een sportpark achter de school, waardoor op het plein niet wordt gevoetbald. Heb je dat wel, dan valt de bal vast eens in de vijver. Maar zie het dan als een leuke uitdaging! Als je al een groen plein hebt, kun je een plek vinden die je kunt ombouwen. Denk in oplossingen.’

Abstracte kikker in wit en groen op een zwarte achtergrond.

Ook een poel?

IVN zoekt pilotgemeenten die dit voorjaar samen met ons Tiny Poelen willen aanleggen bij scholen en kinderopvanglocaties. Vanuit het project Pad uit de Put brengen we natuurbeleving en biodiversiteit samen op een plek waar kinderen dagelijks komen.

Lees meer