Volwassene en kinderen wandelen over grasveld, omgeven door kale bomen en een gebouw. Gezondheid

De wereld als klaslokaal

Primair onderwijs 11 maart 2026

Op Terrawijs gaan we elke woensdag op stap. Dit noemen we ‘Jalan Jalan’, Indonesisch voor: gaan wandelen. Dat betekent dat we onze leeromgeving verruimen tot buiten onze locatie. We gaan de natuur of de stad in om te ontdekken, spelen en vies te worden. Zo leren we óver de echte wereld, ín de echte wereld. 

Iedere woensdag op Jalan Jalan

Met laarzen, waterdichte broek, warme jas én een grote glimlach. Zo komen de kinderen op een winterse woensdagochtend aan op de Jalan Jalan-locatie. Eén leerkracht staat klaar om de leerlingen te verwelkomen, een ander is beschikbaar voor ouders die nog iets willen doorgeven. Leerkracht Elisa Mons vertelt: “veel ouders geven aan dat hun kind er de hele week al naar uitkijkt”.

Spelen is leren

Tessa Hoogeland, oprichter van Terrawijs: ‘De missie van Terrawijs is om kinderen te laten voelen dat zij het verschil kunnen maken: dat zij een positieve bijdrage kunnen leveren aan de wereld. Daarvoor moeten ze verbinding voelen met de wereld en, in het bijzonder, met de natuur.’  

Die verbinding is dan ook het belangrijkste doel van Jalan Jalan. Het gaat niet om onderwijsactiviteiten zoals een rekenles in de buitenlucht. Dat doen we zo veel mogelijk op de andere dagen, op ons buitenterrein. Op Jalan Jalan is er juist volop ruimte om te spelen en te ontdekken in de natuur, de seizoenen te volgen en te leren in de echte wereld, zowel cultureel als maatschappelijk.

Op Terrawijs geloven we dat leren fundamenteel draait om plezier, nieuwsgierigheid en de vrijheid om te ontdekken. Niet als een verplichte activiteit, maar als een natuurlijke, intrinsieke drang om te groeien. Leren is spelen, doen, fouten durven maken, geloven in je eigen kunnen, je eigen keuzes mogen maken en vanuit verwondering de wereld tegemoet treden.

Tessa: ‘Spelen ìs leren. De natuur zit vol leerkansen. Het biedt kinderen de mogelijkheid om te groeien op verschillende leergebieden, zoals samenwerken, grenzen aangeven en motoriek.’

Het gaat dus in de eerste plaats over spelen. Daarnaast bieden de leerkrachten ook een aantal buitenactiviteiten aan. Allereerst versterken deze de verbinding met de natuur. Daarnaast creëren ze ook kansen voor ontwikkeling op het gebied van bijvoorbeeld beweging, taal of muziek. En het leren van natuurvaardigheden zoals sporen zoeken of vuur maken.

 

Vier kinderen spelen buiten bij een houten bord in een bosrijke omgeving.

Locatie en projectgebaseerd onderwijs

‘De locatie van Jalan Jalan wisselt elke periode, 3 per schooljaar. Zo gingen we de eerste periode naar een natuurspeelplaats in het bos en ontdekken de kinderen nu het terrein van de scouting,’ vertelt Elisa. Belangrijk bij de keuze voor locaties zijn onderdompeling in de natuur, in de nabijheid van de school en veiligheid. Er zijn met ons huidige leerlingenaantal altijd tenminste 2 leerkrachten mee. Alle leerkrachten hebben BHV (ehbo) en safeguarding trainingen afgerond.

Tenminste één keer per project gaan we op Jalan Jalan naar een andere locatie. Deze excursie sluit altijd aan bij het lopende project. Zo gingen we het eerste project op excursie naar de biologische tuinderij om te zien waar het eten dat we op Terrawijs eten vandaan komt.

Praktische zaken

Praktisch betekent een Jalan-dag: kleding die past bij het weer. Op koude dagen waterdicht en warm. We raden laagjes aan. Zodat kinderen iets uit kunnen doen als ze het warm krijgen van het spelen en ze dit weer aan kunnen trekken op een rustiger moment, tijdens het voorlezen of fruit eten. Op locaties waar met water gespeeld wordt, zoals bij de waterpomp in het bos, vragen we ouders om droge kleding en een handdoek mee te geven. Op zonnige dagen is zonnebrandcrème natuurlijk belangrijk. Zo zorgen we dat de kinderen de hele ochtend kunnen blijven ontdekken.

Volwassene en kinderen wandelen over grasveld, omgeven door kale bomen en een gebouw.

Vrijheid, verwondering en vuile knieën

Elisa vertelt over een leerling die tijdens de allereerste Jalan Jalan in tranen was omdat haar broek vies was geworden. Inmiddels is datzelfde meisje degene die andere kinderen geruststelt dat het niet uitmaakt als de kleren vies worden. Een kleine maar veelbetekenende verschuiving.

Want jalan jalan gaat over meer dan buiten zijn. Vakken als natuur en techniek, mens en samenleving en kunstzinnige oriëntatie komen buiten in de praktijk aan bod. En ook reken-, taal- en bewegingsdoelen komen vaak terug. Maar dit gebeurt als natuurlijk onderdeel van de dag, niet als doel op zich. Het belangrijkst is dat kinderen hun natuurlijke verbondenheid met de natuur behouden en versterken. Kinderen leren door te doen, te voelen en te ervaren in de echte wereld. Ze ontdekken dat ze ertoe doen. Bijvoorbeeld als ze samenwerken, vragen stellen, sporen lezen of een ander kind geruststellen.

Door samen buiten te spelen en te ontdekken leren kinderen samen problemen oplossen en op elkaar vertrouwen. Ook wordt kritisch denken gestimuleerd omdat de natuur allerlei vragen oproept. Elisa geeft een voorbeeld: “De kinderen gingen als groep achter elkaar staan en liepen twee keer een rondje, in stilte. Ze zagen hoe de grond onder hun voeten veranderde nadat ze erover hadden gelopen. Dit was een eerste stap naar een grotere vraag: wat is de impact van de mens op de natuur?” Kinderen leren vragen stellen, kritisch denken en creatieve oplossingen verzinnen voor situaties die ze buiten tegenkomen. Ook over zichzelf leren kinderen veel door in vrijheid buiten te zijn, zoals luisteren naar hun eigen gevoel en grenzen.

Elisa: ‘Kinderen nemen een gevoel van vrijheid, verwondering en rust mee naar huis. En ze leren van jongs af aan dat leren niet alleen plaatsvindt in een klaslokaal.’

Een lerares leest buiten voor aan een groep kinderen zittend aan een picknicktafel.

Buiten als standaard, niet als uitzondering

Jalan Jalan past binnen een bredere visie op buiten leren bij Terrawijs. Het uitgangspunt is simpel: wat buiten kan, doen we buiten. Elk lokaal heeft een directe deur naar buiten. De buitenruimte wordt ingericht om onderwijs mogelijk te maken.

Dit schooljaar is Terrawijs gestart met alleen de onderbouw. Met jonge kinderen gaan we vooral de natuur in, zodat zij hun verbinding met de natuur kunnen ervaren en versterken. Vanaf het 2e schooljaar (2026 – 2027) starten we ook een middenbouw groep. Met oudere kinderen gaan we ook de stad in, op zoek naar de geschiedenis of op bezoek bij duurzame bedrijven.

Tessa: ‘Op Terrawijs leren we óver de echte wereld ín de echte wereld. Kinderen beschermen wat ze kennen en liefhebben, en je kunt alleen van iets houden als je ermee in aanraking komt.’

Blije aarde met hartje, omringd door de tekst "Terrawijs".

Ontdek Terrawijs

Kom meer te weten over het vernieuwende én duurzame schoolconcept van basisschool Terrawijs.

Deel deze pagina