In Kerkrade is groen geen luxe, maar essentieel

Groene schoolpleinen, groene buurten en een dierentuin waar niet alleen aandacht is voor exotische dieren, maar ook voor de regenworm: de gemeente Kerkrade zet samen met IVN Natuureducatie en GaiaZOO volop in op meer biodiversiteit in tuinen, straten en buurten. ‘Groen is geen luxe, het is essentieel voor onze gezondheid, ons welzijn én de toekomst van onze kinderen,’ vindt wethouder René van Drunen.

Het begon met Tuiny Zoo, een initiatief van GaiaZOO en IVN Natuureducatie, mogelijk gemaakt door de provincie Limburg en Stadsregio Parkstad. In 2023 was GaiaZOO de eerste dierentuin van Europa die niet alleen het park, maar ook het publiek vergroent. De dierentuin staat vol inheemse bomen en planten en stimuleert bezoekers om ook hun eigen tuin, straat en buurt te vergroenen.

De Limburgse dierentuin doet dat op verschillende manieren. Bezoekers kunnen een Tuiny Zoo-route lopen of meedoen aan een Tuiny Zoo-quiz waarmee je ontdekt op welk tuindier je het meest lijkt. In de winkel liggen tuinprojecten klaar, zoals een Zoomerse bloemenmix.

Tuiny Zoo ook in wijken

Tuiny Zoo bleef niet binnen de hekken van de dierentuin. IVN ontwikkelde samen met GaiaZOO drie leskisten en leidde vrijwillige natuurbegeleiders op. Zij brengen het Tuiny Zoo-verhaal naar scholen in de regio Parkstad en helpen schoolpleinen groener en natuurvriendelijker te maken. Tijdens Boomfeestdag in 2026 gaan kinderen de eerste Tuiny Zoo in een woonwijk in Kerkrade aanleggen.

Groene tuinen en pleinen

De gemeente Kerkrade heeft het Tuiny Zoo concept inmiddels echt omarmd. Tijdens de NK Tegelwip-actie stelde zij samen met IVN en GaiaZOO een Tuiny Zoo-pakket samen. Dit pakket zorgt voor tuinen vol voedsel, schuilplekken en nestmateriaal voor tuindieren zoals de egel, huismus en dwergvleermuis. In het najaar van 2025 zijn zo tachtig geveltuinen aangelegd en zijn betegelde voortuinen vergroend. In 2026 krijgt deze actie een vervolg. Daarnaast zet Kerkrade in op groene schoolpleinen. Het eerste groene schoolplein bij BS Steltloper is inmiddels in ontwikkeling dankzij de Gezonde Schoolplein-voucher. De komende periode werkt IVN samen met Jantje Beton (mogelijk gemaakt door het ministerie van VWS) aan het vergroenen van meerdere schoolpleinen.

3-30-300 regel

Ook op wijkniveau wordt vergroening meegenomen. Bij de inrichting van nieuwe wijken kiest de gemeente bewust voor veel groen, met ruimte voor bomen, bloemen, wateropvang en natuurvriendelijke speelplekken. Het nieuwe groenbeleid wordt deels vormgegeven op basis van de 3-30-300-regel: ieder huis kijkt uit op drie bomen, straten hebben een bladerdak van 30% en op 300 meter van de woning is groen. En daar blijft het niet bij: er zijn plannen voor het opleiden van Tuinrangers, Groene Straat-make-overs en een update van de Gaia-leskisten.

De natuur als troost

‘Het verhaal van een natuurbegraafplaats gaat natuurlijk ook echt over de verbinding tussen mens en natuur’, vult Herman aan. Hij verzorgt namens IVN Kerkrade regelmatig educatieve natuurwandelingen op het terrein. ‘Bij mij komen niet per se mensen die hier begraven willen worden, maar buurtgenoten die meer willen weten over de natuur en geschiedenis van deze plek. En natuurlijk praten we ook over de functie die het terrein nu heeft. Een natuurbegraafplaats is niet zomaar een natuurgebied. Het feit dat hier mensen begraven liggen, heeft direct effect op de natuur. Het eerste jaar groeien er bijvoorbeeld andere planten op een graf omdat de bodem is omgewoeld.’ Volgens Anouk biedt de natuur ook troost. ‘Hier zie je heel letterlijk dat de tijd verstrijkt en dat het leven alsmaar doorgaat. Dat kan ook helpen in het rouwproces.’

Iedere straat, tuin en plein draagt bij

‘In Kerkrade zorgen we er samen met onze inwoners voor dat elke straat, tuin en elk schoolplein bijdraagt aan een leefbare en groene omgeving,’ legt wethouder Alexander Geers uit. Volgens projectleider Noi Boesten van IVN Natuureducatie is dat ook de kracht van de Limburgse gemeenten: juist door op verschillende vlakken aan meer biodiversiteit te werken, maak je als gemeente echt het verschil. “Niet alleen een plein vergroenen of een losse buurtcampagne, maar een samenhangend verhaal maakt inwoners bewust en enthousiast om zelf aan de slag te gaan.”